T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/7712
Karar No : 2024/941
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) …
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : 1- (DAVALI) … Bakanlığı
2- (DAVACI) …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin …. tarihli, E:.., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya İli, Kepez İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın imar planında meslek okulu alanı olarak belirlenmek suretiyle, mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufunun hukuken kısıtlandığı ileri sürülerek, taşınmaz bedeline karşılık olmak üzere, ıslah yoluyla belirlenen 3.006,225,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 26/11/2022 tarihli, 32025 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7421 sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3. maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun Ek 1. maddesinin birinci fıkrasına eklenen "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." kuralı uyarınca, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun Ek 1. maddesine dayanılarak mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin eldeki davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçeyle davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine; 2,786,40 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idare tarafından yapılan 128,60 TL yargılama giderinin ve A.A.Ü.T. uyarınca belirlenen 5.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 492 sayılı Harçlar Kanununun 8. maddesi uyarınca karar tarihinde geçerli olup alınması gereken 80,70 TL karar harcından davacı tarafından yatırılan 59,30 TL'nin mahsubu ile kalan 21,40 TL'nin ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/1-J maddesi uyarınca davalı idarenin harçtan muaf olması nedeniyle alınmayan 220,70 TL istinaf başvuru harcının kararın tebliğini izleyen 30 gün içerisinde davacılar tarafından tamamlanmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda, vekalet ücreti yönünden, davanın açıldığı tarihte görevli bulunan bir mahkemenin sonradan çıkan bir yasa ile görevsiz hale gelmesi üzerine verilecek görevsizlik kararında, yanlış mahkemeye dava açmamış, dolayısıyla da gider yapılmasına neden olmamış olan davacılar aleyhine vekalet ücreti yükletilmesine hukuken olanak bulunmadığı; vekalet ücreti dışındaki yargılama giderleri yönünden ise, mahkemelerce tarafların haklılık durumu dikkate alınarak yargılama giderlerinin takdir edileceği tabii olmakla birlikte, bu aşamada tarafların haklılık durumunun kesin olarak ortaya konulma imkanı bulunmaması nedeniyle davacılar ve davalı idarece yapılan yargılama giderlerinin yargılama giderini yapan taraf üzerinde bırakılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davacının istinaf isteminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, vekalet ücreti ve vekalet ücreti dışında kalan yargılama giderlerinden davalı idare tarafından istinaf aşamasında yapılan 128,60 TL tutarındaki kısmı için kısmen kabulüne; vekalet ücreti dışında kalan yargılama giderlerinin ilk derece aşamasında davacılar tarafından yapılan 2.786,40 TL'lik kısmı için ise, aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca reddine; ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın vekalet ücreti yönünden kaldırılmasına, davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine; davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan 667,00 TL yargılama giderinin davacıların istinaf istemi kısmen kabul edilmiş olması nedeniyle takdiren 333,50 TL’lik kısmının davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 333,50 TL’lik kısmının davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 1. Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının, vekalet ücreti dışındaki yargılama giderleri yönünden usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
2. Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının, yargılama giderleri ve yine yargılama giderlerinden olan vekalet ücreti yönünden usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinin atıfta bulunduğu Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri" başlıklı 331. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, görevsizlik kararından sonra davaya başka bir mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerine o mahkemece hükmedilmesi gerektiğinden, tarafların temyiz istemlerinin kabulüyle, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının vekalet ücretine ilişkin kısmı yönünden yukarıda belirtilen gerekçeyle onanması, vekalet ücreti dışında kalan yargılama giderlerine ilişkin kısmı yönünden ise aynı gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Antalya İli, Kepez İlçesi, … Mahallesi, … ada, .. parsel sayılı taşınmazın imar planında meslek okulu alanı olarak belirlenmek suretiyle, mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufunun hukuken kısıtlandığı ileri sürülerek, taşınmaz bedeline karşılık olmak üzere, ıslah yoluyla belirlenen 3.006,225,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istenilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyiz edilen kararın, vekalet ücretine ilişkin kısmı yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup taraflarca ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Kararın, vekalet ücreti dışında kalan yargılama giderlerine ilişkin kısmına gelince;
2577 sayılı İdari Yargılama Usülü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararın düzeltilerek onanacağı hükmüne yer verilmiştir.
Maddenin gerekçesinde ise, madde ile temyiz incelemesinde sadece maddi hatalarda değil, aynı zamanda yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen eksiklik ya da yanlışlıklarda da düzelterek onama kararı verilmesinin sağlandığı, uygulamada, vekalet ücretine, yargılama giderlerine ya da faize hükmedilmesinin unutulması ya da bunların yanlış hesaplanması gibi, kararın asli olmayan unsurlarında görülen bir kısım eksiklik ya da yanlışlıklar nedeniyle bozma kararları verildiği, bunun Mahkemece tekrar karara bağlandığı ve yine bu kararlara karşı yeniden kanun yollarına başvurulabilmesi nedeniyle hem zaman hem de emek kaybına neden olunduğunun görüldüğü, bu suretle esasa etkili olmayan konularda Danıştayın kesin karar vermesi sağlanarak uyuşmazlığın hızla sonuçlandırılmasının amaçlandığı hususlarına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesi ile atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ''Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri'' başlıklı 331. maddesinde ''(1) Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder. (2) Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder. Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûm eder. (3) Davanın açılmamış sayılmasına karar verilen hâllerde yargılama giderleri davacıya yükletilir.'' hükmüne yer verilmiştir.
7421 sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3. maddesiyle eklenen cümle ile taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davaların adli yargıda görüleceği düzenlenmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesi ile atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ''Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri'' başlıklı 331. maddesinde ''(1) Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." hükmüne yer verilmiştir.
Bilindiği gibi, yargılama sonucu bir kimseye yargılama giderlerinin yükletilmesinin nedeni, o kimsenin dava açmak suretiyle karşı tarafın gider yapmasına neden olmuş olmasıdır.
Davacının davayı açtığı andaki mevzuata veya içtihat durumuna göre davasında haklı olup da dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren yeni bir kanun hükmü gereğince davanın adli yargıda görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev yönünden reddi halinde, dosyanın geldiği aşamaya kadar olan yargılama giderlerinden sorumlu tutulması adil yargılanma ilkesine uygun görülemez.
Bu durumda, davanın açıldığı tarihte haklı durumda bulunan tarafın, yargılama sırasında meydana gelen mevzuat değişikliği nedeniyle davanın görev yönünden reddi halinde yargılama giderlerinden sorumlu tutulması kabul edilemez.
Nitekim Anayasa Mahkemesinin 17/11/2021 tarih ve 2018/27686 başvuru numaralı Hilmi Kocabey ve Diğerleri kararında da yargılama giderlerinden sorumluluk konusunda, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna vurgu yapılmış ve konu Anayasanın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkı dikkate alınarak değerlendirilmiştir.
Bu itibarla, yukarıda yer verilen açıklamalar, uyuşmazlık konusuyla ilgili yerleşik içtihatlar ve değerlendirmeler çerçevesinde, mahkemelerce davanın açıldığı tarihteki ve görev ret kararı verilmeden önceki aşamada tarafların haklılık durumu dikkate alınarak yargılama giderlerinin takdir edilmesi gerekmektedir.
Somut olayda, taşınmazın kısıtlılık durumunun sabit olması nedeniyle, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre gelinen aşamada yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasının hakkaniyete uygun olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi, 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca, İdare Mahkemesi ve Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararlarının hüküm fıkralarının yargılama giderlerine ilişkin kısımlarının "..aşağıda dökümü yapılan 2.786,40-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,...492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 8. maddesi uyarınca işbu karar tarihinde geçerli olup alınması gereken 80,70 TL karar harcından davacı tarafından yatırılan 59,30 TL'nin mahsubu ile kalan 21,40 TL'nin ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/1-J maddesi uyarınca davalı idarenin harçtan muaf olması nedeniyle alınmayan 220,70 TL istinaf başvuru harcının, kararın tebliğini izleyen 30 gün içerisinde davacı tarafından tamamlanmaması halinde davacıdan tahsili için ilgili tahsil dairesine harç tahsil müzekkeresi yazılmasına.." ve "davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 667,00-TL yargılama giderinin davacının istinaf istemi kısmen kabul edilmiş olması nedeniyle takdiren 333,50-TL’lik kısmının davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 333,50-TL’lik kısmının davacı üzerinde bırakılmasına" şeklindeki bölümlerinin, "492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 8. maddesi uyarınca işbu karar tarihinde geçerli olup alınması gereken 80,70 TL karar harcından davacı tarafından yatırılan 59,30 TL'nin mahsubu ile kalan 21,40 TL'nin kararın tebliğini izleyen 30 gün içerisinde davacı tarafından tamamlanmaması halinde davacıdan tahsili için ilgili tahsil dairesine harç tahsil müzekkeresi yazılmasına; söz konusu 21,40 TL ile aşağıda dökümü yapılan 2.786,40 TL'den oluşan toplam 2.807,80 TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine" ve "davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 667,00 TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalının temyiz isteminin ise reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle görev yönünden reddine ilişkin ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararının yargılama giderlerine ilişkin kısmının yukarıda belirtilen bölümlerinin, istinaf istemlerine konu Mahkeme kararının hüküm fıkrası, "492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 8. maddesi uyarınca işbu karar tarihinde geçerli olup alınması gereken 80,70 TL karar harcından davacı tarafından yatırılan 59,30 TL'nin mahsubu ile kalan 21,40 TL'nin kararın tebliğini izleyen 30 gün içerisinde davacı tarafından tamamlanmaması halinde davacıdan tahsili için ilgili tahsil dairesine harç tahsil müzekkeresi yazılmasına; söz konusu 21,40 TL ile aşağıda dökümü yapılan 2.786,40 TL'den oluşan toplam 2.807,80 TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine" şeklinde; Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin kararının hüküm fıkrası ise, "davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 667,00 TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine" şeklinde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 15/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.