T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7799
Karar No : 2024/426
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …. Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:.. sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Tekirdağ ili, … İlçesi, … Mahallesi, …. Sokak No:.. adresinde "içkili lokanta" ruhsatlı işyerinin, güvenlik ve asayiş yönünden sakıcalı görüldüğünden bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin … Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:.., K:… sayılı kararda; davacının işyeri için 12/11/2007 tarihinde "içkili lokanta" ruhsatının düzenlendiği, İlçe Emniyet Müdürlüğünce davalı idareye gönderilen 25/12/2017 tarihli yazıda, işyerinde … tarihinde saat:… sıralarında "kasten öldürme - kasten yaralama - mala zarar verme" olayının meydana geldiği ve olaylar hakkında adli tahkikatlar yapılarak adli mercilere intikal ettirildiği, olay neticesinde bir şahsın öldüğü, üç şahsın hayati tehlike kaydı ile yaralandığı, bir şahsın da yaralandığı, bu sebeple işyerinin genel güvenlik ve asayiş yönünden sakıncalı olduğu belirtilerek, ruhsatının iptal edilmesi gerektiğinin bildirilmesi üzerine, dava konusu ruhsat iptali işleminin tesis edildiği, Mahkemelerince işyeri hakkında dava konusu işlem tesis edilmeden işyerinin faaliyetten men edilip edilmediğinin ara karar ile sorulduğu, ara karara verilen cevapta işyerinde sigara içilmesine müsaade edilmesi ve yüksek sesle canlı müzik yayını yapıldığından tutanak tutulduğu ve gereği için ilgili kurumlara bildirildiğinin belirtildiği, dava konusu işyeri hakkında öncesinde genel güvenlik, emniyet ve asayiş yönünden sakıncalı bulunarak mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından faaliyetten men kararı verilmediği; dolayısıyla, işyeri ruhsatının iptal edilmesi için gerekli şartlar oluşmadan tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, işyerinin güvenlik ve asayiş yönünden sakıncalı olduğu, işyerinin 2599 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 22/01/2024 tarihinde esasta oybirliğiyle, gerekçede oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; Tekirdağ ili, … İlçesi, … Mahallesi, ... Sokak, No:… adresinde "içkili lokanta" ruhsatlı işyerinin, güvenlik ve asayiş yönünden sakıcalı görüldüğünden bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin … Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendinde; belediyenin, eğlence yerlerini kentin belirli yerlerinde toplama yetkisinin bulunduğu hüküm altına alınmıştır.
2559 sayılı Polis Vazife ve Salȃhiyet Kanunu'nun 7. maddesinde; kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathane; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet kafeler ve benzeri yerlerin umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılacağı, bu iş yerlerinin faaliyet göstereceği alanları belirlemeye veya mevcut umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin bu amaç için ayrılan yerlerde toplamaya, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerin; bu alanlar dışında il özel idarelerinin yetkili olduğu, 8. maddesinde; polisçe kat'i delil elde edilmesi halinde; kumar oynanan umumî ve umuma açık yerlerde birden fazla denetim sonunda ve yazılı ihtara rağmen, iç yönetmeliğine aykırı faaliyet göstererek tespit edilenlerin, mahallin en büyük mülkî amiri tarafından otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edileceği, bu maddede yazılı fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının, mahallin en büyük mülkî amirinin bildirimi üzerine, belediye veya il özel idaresi tarafından beş iş günü içinde iptal edileceği, hükmü yer almaktadır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinde;" Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;
... f) Sıhhî müessese: Gayrisıhhî müesseseler dışında kalan her türlü işyerini, g) Umuma açık istirahat ve eğlence yeri: Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri, ifade edeceği kurala bağlanmıştır.
Aynı Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... ı) Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden meyhane, bar, kahvehane, kıraathane, elektronik oyun merkezi ile açıkta alkollü içki satılan işyerlerinin okul, yurt, mabet bina ve tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması, ... " hükmü, "Sıhhi İşyerleri" başlıklı ikinci kısmında yer alan "Ruhsatın düzenlenmesi" başlıklı 12. maddesinde; "Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir. ... İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır. İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." hükmü, "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinde; " ... Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verilir. İl özel idaresi ve belediyeler, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır. Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir. Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması hususundaki başvurular yetkili idareler tarafından bir ay içinde sonuçlandırılır. Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin, resmî ve özel okul binalarından ve ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunması zorunludur..."; "Kolluk denetimi" başlıklı 37. maddesinde, “Kolluk, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetler. Denetimler sırasında tespit edilen mevzuata aykırı hususlar, yetkili idarelere gereği yapılmak üzere bildirilir.”; "Geçici süreyle faaliyetten men ve idari para cezası" başlıklı 39. maddesinde, “2559 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde sayılan hususların tespiti halinde belirtilen işyerleri otuz günü geçmemek üzere, mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından geçici süreyle faaliyetten men edilir. Faaliyetten men’e ilişkin onay uygulanmak üzere yetkili idareye bildirilir. Yetkili idare en geç üç işgünü içinde faaliyetten men’e ilişkin kararı işyerini mühürlemek suretiyle uygulayarak buna ilişkin tutanağın bir suretini ilgili mülkî makama gönderir....”; "İşletme izninin iptali" başlıklı 42. maddesinde, "2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 8 inci maddesinde belirtilen fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı mahallin en büyük mülkî idare amirinin bildirimi üzerine yetkili idareler tarafından beş işgünü içinde iptal edilir." düzenlemesi yer almıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; umuma açık istirahat ve eğlence yeri olarak faaliyet gösterecek bir işyerinin açılmasında; genel güvenlik ve asayiş açısından kolluk kuvvetinin olumlu görüşünün alınması gerekmekte olup, olumlu görüş alınmayan, genel güvenlik ve asayiş açısından sakıncalı olduğu belirtilen yerlere işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmeyeceği, olumlu görüş alınarak açılış izni verilen işyerlerinde sonradan genel güvenlik ve asayişi bozucu hareketlerin meydana gelmesi sebebiyle ruhsat iptali yetkisinin objektif sebeplerin somut olarak tespiti halinde kullanılacağı tabiidir.
Uyuşmazlıkta, içkili lokanta olarak faaliyet gösteren davacıya ait işyerine ait ruhsatın iptaline ilişkin işlem tesis edilirken, işlemin sebebi olarak münferit bir olay dikkate alınarak işyerinin genel güvenlik ve asayiş yönünden sakıncalı olduğu gösterilmiştir.
Buna göre, işyerinde meydana gelen münferit olay nedeniyle işyerinin işyeri sahibi ve işletmecisi tarafından mevzuata uygun şekilde işletilip işletilmediği hususu, işyerinin konumu genel asayiş ve genel güvenlik yönünden birlikte değerlendirilmek suretiyle, ruhsatlandırma aşamasında sağladığı genel güvenlik ve asayiş açısından sakıncalı olup olmadığının belirlenmesi gerekirken, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı olumsuz görüşe istinaden tesis edilen işlemde hukuka uygunluk, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
Bu itibarla, yukarıda belirlen gerekçe ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.