T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7856
Karar No : 2024/920
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Ekmek Unlu Mamüller Gıda İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Bornova İlçesi, ... Sok. No:... adresinde fırın olarak faaliyet gösteren işyerini kira sözleşmesi ile devralan davacı tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatının adına düzenlenmesi talebiyle 12/07/2017 tarihinde yapılan başvurunun reddedilmesine ilişkin Bornova Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemde, müstakil yapı şartını taşımadığı sabit olan fırının, mevzuat gereğince devredilemeyeceği belirtilmiş ise de, işyerinin bulunduğu yapının "fırın" olarak belirlenen bağımsız bölümünün maliki tarafından, davacıya, yapı ruhsatı, yapı kullanma izni ve yapıya yönelik yönetim planında belirlenen amaç doğrultusunda kiralandığı, kira ilişkisinin mevzuat hükmünün belirttiği anlamda devir niteliği taşımadığı, aksi yorumla "fırın" kullanımına özgülenmiş yapının maliki dışında başkası tarafından fırın olarak kullanılmasının mümkün olmadığı sonucuna varılacağı, bu durumun İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in geçici 3. maddesi ile amaçlanan kazanılmış hakların korunmasına aykırı bir sonuç doğuracağı; diğer taraftan, taşınmaza ait yapı ruhsatının 08/12/1995 tarihli olduğu, yapı ruhsatında niteliğinin "fırın" olarak belirtildiği, yapı kullanma izin belgesinin de zemin katın "fırın" olarak alınmış olduğu, yapıya ilişkin yönetim planında da yapının bodrum ve zemin katlarının "fırın" olarak belirlendiği, bu durumun tapuya 29/07/1996 tarihinde tescil edildiği, 26/11/2014 tarihinden önce tesis edilen işlemler Yönetmelik'in geçici 3. madde kapsamında kaldığından, davacının "ekmek imalatı" faaliyet konulu işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine yönelik başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının eski yasal düzenlemeye göre müstakil olmayan işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen fırını devralamayacağı, 26/11/2014 tarihinden önce taşınmazın niteliğine ilişkin yapılan tescil ve kayıt işlemlerinin yalnızca ilk defa açılacak fırınlarda müstakil yapı şartı aranmamasını sağlayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in geçici 3. madde'de getirilen istisnanın kişilere değil; doğrudan taşınmaza getirilen bir istisna olduğu, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseler içn büyükşehir belediye başkanlığının, sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu kurala bağlanmıştır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde, "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır..."; "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde, "... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması..."; geçici 1. maddesinde, " bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce mevzuatına uygun olarak ruhsatlandırılmış bulunan işyerleri yeniden ruhsatlandırılmaz. Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce yapılmış bulunan işyeri açma ve çalışma ruhsat başvuruları bu Yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılır."; "İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli" başlıklı 8. maddesinde ise, "Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir. İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez. İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır. Mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir. İşyeri sahibinin ölümü halinde, yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanunî mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır. Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hallerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hallerde ruhsat iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendine (25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren), "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000'i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grosmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" düzenlemesi getirilmiştir.
Mezkur düzenlemenin (Anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendinin) iptali talebiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/06/2014 tarih ve E:2010/9072, K:2014/5707 sayılı kararıyla anılan bendin iptaline karar verilmiş ise de, iptal kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/12/2015 tarih ve E:2014/3722, K:2015/5499 sayılı kararı ile bozulmuş, davacıların karar düzeltme talebi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30/11/2017 tarih ve E:2016/5386, K:2017/4095 sayılı kararı ile reddedilmiş olup, dosyanın Danıştay Sekizinci Dairesinin 22/01/2019 tarih ve E:2018/2303, K:2019/294 sayılı Gönderme Kararıyla Danıştay Onuncu Dairesine gönderilmesi üzerine, bozmaya uyulmak suretiyle Danıştay Onuncu Dairesinin 04/11/2019 tarih ve E:2019/914, K:2019/7372 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, mezkur karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
26/11/2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" yayınlanarak yürürlüğe girmiş olup, buna göre anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi, "Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" şeklinde değiştirilmiş olup, aynı Yönetmelik'e geçici madde olarak eklenen geçici 3. madde ile "Bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez." düzenlemesi getirilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ve yargı kararları birlikte incelendiğinde, fırınlar için özel yapı şeklini gerektirir yapı kullanma izni dışında yapılaşmaya ilişkin başka bir şart aranmaz iken ilave olarak ilk kez 2010 yılında yapılan değişiklikle istisna hükmü hariç büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000'i geçen belediyelerde açılacak fırınların bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda bulunma zorunluluğu getirilmiş olup, bu hükmün iptali için açılan davada, daha sonra Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca bozulmuş olmakla birlikte, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen iptal kararı üzerine 2014 yılında İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendinde değişikliğe gidilerek, istisna düzenlemesi aynen korunarak, fırınların her yerde "ayrık nizam müstakil binalarda olması" şartı getirilmiştir. Ancak, 26/11/2014 tarihinden önce yapı ruhsatı ve özel yapı şeklini gerektirir yapı kullanma izin belgesi bulunan ve tapuya tescilli fırınlara verilecek ruhsatlarda ayrık nizam müstakil binada bulunma şartı aranmayacaktır.
Bakılan davada, İzmir ili, Bornova İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde 05/11/2007 tarihli "ekmek imalatı" ruhsatıyla faaliyette bulunan ve 2017 yılında davacı şirket tarafından devir alınmak suretiyle faaliyetine devam ettiği anlaşılan işyeri için davacı adına ruhsat düzenlenmesi talebiyle 12/07/2017 tarihinde davalı idareye başvurulduğu, ... tarih ve ... sayılı işlemi ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in geçici 3. maddesinde yer alan "müstakil bina şartını" taşımayan işyerinin ruhsat devir talebinin ve devrin Yönetmelik değişikliğinden sonra gerçekleştiği dikkate alındığında, davacının devir nedeniyle ruhsat talebine ilişkin başvurusunun, 26/11/2014 tarihinden sonra "müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları"nın devredilemeyeceğine ilişkin geçici 3. madde hükmü nedeniyle reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddine karar verilmesi gerektiğinden iptal yönünde verilen temyize konu kararda isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 14/02/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.