T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7962
Karar No : 2024/1138
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Turizm Ticaret Limited Şirketi
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul İli, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Han, No:.. adresinde faaliyet gösteren işyeri ile ilgili olarak, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikin 13. maddesine istinaden yapılan denetim sonucunda tanzim edilen yapı tatil tutanağında belirtilen aykırılıkların 15 gün içerisinde giderilmediği takdirde çalışma ruhsatının iptal edilerek, faaliyetten men edileceğine ilişkin tesis edilen Fatih Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün ... tarih, ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan ... tarih, ... cilt, ... sahife nolu yapı tatil tutanağının ve ... tarih, ... sayılı yapı tatil tutanağının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bilirkişi raporu ve dosyanın birlikte değerlendirilmesinden; kendisine verilen görevleri hukuka uygun bir biçimde yapmakla yükümlü olan idarenin, öncelikle tarihi öneme haiz yapının gerçek durumuna uygun onaylı proje hazırlanmasını ve bu pojeye uygun restarasyon yapılmasını temin edip, daha sonra yapacağı incelemede, münhasıran davacı şirkete ait parsellerdeki imara aykırılıkları açık ve somut bir şekilde tespit etmesi gerekirken, yapının gerçek durumuna uygun olmayan detaylar içeren onaylı projeye aykırılıklar bulunduğundan bahisle ve bir kısmının da davacı işyerine ait olmayan ve fiili duruma uygun bulunmayan tespitler içeren Yapı Tatil Tutanağında ve bu tutanağa istinaden tesis edilen çalışma ruhsatının iptaline matuf dava konusu işlemlerde kamu yararına ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; söz konusu iş yeri ile ilgili olarak İstanbul IV Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı gereği 08/11/2016 tarihinde yapılan tetkikte aynı tarihte hazırlanan yapı tatil tutanağında 05/03/2012 tarihli Kurul onaylı projeye aykırı imalatların yer aldığı, bunun üzerine hukuka uygun işlemin tesis edildiği ileri sürülerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak. " hükmüne,
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. ... " hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikin 13. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Fatih İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Han, No:... zemin kat adresinde lokanta olarak davacı şirket tarafından faaliyet gösteren iş yeri ile ilgili ... tarihli ve ... sayılı İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı, anılan adresin 1. katında kafeterya olarak faaliyet gösteren iş yeri ise ... tarihli ve ... sayılı İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı tanzim edilmiştir.
Söz konusu iş yeri ile ilgili iş hanında Yapı Kontrol Müdürlüğü tarafından ... tarihli ve ... sayılı İstanbul IV Numaralı Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı gereği, ... numara ve ... tarihli Kurul onay kaşeli ... sayılı yazı eki restorasyon tadilat projesi ile 08/11/2016 tarihinde yapılan tetkikte; 2. bodrum katta, ... parsele ait merdivenin yerinin değiştiği, ... ve ... parseller arasındaki taşıyıcı duvarların yıkılarak birleştirildiği ve merdiven yerinin farklı olduğu, 1. bodrum katta ... ve ... parsel arasındaki duvarkaldırılarak birleştirildiği, merdiven yerinin farklı olduğu, ... parselin merdiveninin kaldırıldığı, ... ve ... parsellerin kapı yerlerinin farklı olduğu, ... parselde bulunan dükkan karşısındaki avluya çıkış merdiveninin kapatılarak koridorda bulunan rampa kısma basamak yapıldığı, ...,...,... parsellerin kapı yerlerinin farklı olduğu, mahzen olarak gözüken bölümden avluya 7:2 m boyutlarında merdiven yapıldığı,... parselin kapı boyutunun değiştirildiği ve duvar örüldüğü, ... parsele ait kapının iptal edilebilir pencere haline getirildiği, ... ile ... parsel arasında bulunan duvarın yıkılarak birleştirildiği, ..., .., ... parsel kapı yerlerinin farklı olduğu ve duvar örüldüğü, ... ve ... parseller arasındaki duvarın yıkılarak tek ve bağımsız hale getirildiği, ... parsel arkasındaki kısımda cephe boyunca çelik malzeme ile yangın merdiveni yapılıp cam kaplama ile 4,16 metre genişliğinde cephe yapıldığı, zemin katta ... parselin arkasında yapılan merdivene, duvar kaldırılarak kapı yapıldığı, ... parsele ait taşıyıcı duvarın kaldırıldığı, ... ile ... parseller arasındaki duvarın kaldırılarak, bu bölümde bulunan sarnıcın... parsele eklendiği, ... parsele ait kapının yerinin değiştirildiği, alt kata inen merdivenin kaldırıldığı, ... parsele geçilen duvarın kaldırılarak yerine ahşap kapı yapıldığı, arka taraftan bodrum kata inen merdiven yerinin değiştirildiği, ... parselde bulunan duvarın 1 metre ötelenerek ileri alındığı, 1. katta ... parselde bulunan, dükkanlara arkalarında bulunan cam cepheli merdiven, ile duvar kaldırılarak kapı yapıldığı .. ve ... parseller arasında bulunan duvar yıkılarak yerine kapı yapıldığı, bazı odalardaki açık kısımların kapatıldığı, rampa şeklinde olan yerler basamak yapıldığı, ..., ..., ... parsellerdeki merdivenlerin yapılmadığı, güney cephede çok sayıda pencere olduğu, batı cephesinde boşluk doluluk oranının farklı olduğu, güneydoğu cephesinde krangulez olduğu ve cam cephe ilave edildiği tespit edilerek, iş yeri hakkında ... tarihli ve ... cilt-sahife numaralı Yapı Tatil Tutanağı tanzim ediliği, dava konusu işlemle; bu tutanak dayanak alınarak İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 4. maddesi ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikin 13. maddesi gereği, yapı tatil tutanağında belirtilen aykırılıkların 15 gün içerisinde giderilmediği takdirde çalışma ruhsatının iptal edilerek faaliyetten men edileceğine ilişkin tesis edilen Fatih Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün ... tarih, ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan ... tarih, ... cilt, ... sahife nolu yapı tatil tutanağının ve ... tarih, ... sayılı yapı tatil tutanağının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, bir işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilmesi için işyerinin bulunduğu yapının imar mevzuatına uygun olmasının zorunlu olduğu gibi işyeri açma ve çalışma ruhsatına bağlanan faaliyetin yer aldığı yapının, ruhsatlandırıldığı mevcut imar durumunun sürekliliği korunarak imara aykırı bir durumun ortaya çıkmasının önlenmesinin amaçlandığı, tespit edilen imara aykırılıkların verilen on beş günlük süre içerisinde giderilmemesi halinde ise işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve işyerinin mühürlenmesi şeklinde yaptırıma bağlandığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince; her ne kadar ruhsat eki mimari projeye aykırılık halinde, aykırılığın kaldırılması için kendisine verilen görevleri hukuka uygun bir biçimde yapmakla yükümlü olan idarenin, öncelikle tarihi öneme haiz yapının gerçek durumuna uygun onaylı proje hazırlanmasını ve bu pojeye uygun restorasyon yapılmasını temin edip, daha sonra yapacağı incelemede, münhasıran davacı şirkete ait parsellerdeki imara aykırılıkları açık ve somut bir şekilde tespit etmesi gerekirken, yapının gerçek durumuna uygun olmayan detaylar içeren onaylı projeye aykırılıklar bulunduğundan bahisle ve bir kısmı da davacı işyerine ve fiili duruma uygun olmayan tespitler içeren Yapı Tatil Tutanağında ve bu tutanağa istinaden tesis edilen çalışma ruhsatının iptaline matuf dava konusu işlemlerde kamu yararına ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, inşaat ruhsatı ve mimari projesine aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında imar mevzuatı uyarınca tesis edilen veya edilecek olan işlemlerin bu yapıda faaliyet göstermekte olan işyerleri hakkında işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuat kapsamında ayrıca işlem tesisine engel oluşturmayacağı açıktır.
Öte yandan, dava konusu işlemin dayanağı olan, İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ..., ..., ..., .., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...,...,..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarda bulunan ...Han'da restorasyon tadilat projesine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle düzenlenen ... günlü, ...cilt/sahife numaralı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen tadilat projesine aykırı imalatların kaldırılarak yapının, 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca projesine uygun hale getirilmesine ilişkin Fatih Belediye Encümeninin ... günlü, ...sayılı kararı, aynı taşınmazdaki başka parsel maliklerince görülen davalarda, yapının projesine uygun hale getirilmesine ilişkin encümen kararı yönünden davanın reddi, para cezası verilmesine ilişkin encümen kararı yönünden ise dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararlarının redde ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurularının, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...; ... tarih ve E:..., K:...; ... tarih ve E:..., K:...; ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararları ile reddedildiği ve anılan kararların Danıştay Altıncı Dairesince onandığı ve kararın kesinleştiği görülmektedir.
Bu durumda, konu ile ilgili yargı kararları dikkate alınarak ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikteki hükümler uyarınca, imar mevzuatına aykırı imalat yapıldığının tespiti halinde işyeri ruhsatının iptal edilmesi mümkün olduğundan, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince verilen kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 21/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.