T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/799
Karar No : 2023/3966
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Bakanlığı - ANKARA
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 2872 Sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (v) bendine aykırı olarak … plakalı araca Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu düzenlendiğinden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (v) bendi ile 23.maddesi uyarınca davacıya ait işletmeye 1.106.367,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Antalya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yapılan araştırma sonucunda tüzel kişi olduğuna dair herhangi bir veriye ulaşılamayan davacının gerçek kişi olduğu sonucuna varıldığı, davacı hakkında düzenlenen idari yaptırım tutanağında ise davacının tüzel kişi olarak nitelendirildiği ve tüzel kişi olduğundan bahisle artırımlı olarak idari para cezası ile cezalandırıldığı, dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, idarî para cezalarının üç kat olarak verilmesi için fiili işleyenin tüzel kişi olması gerekmediği, idari para cezalarının işletmelere de üç kat olarak verilebileceği, davacıya 2872 sayılı Çevre Kanununun 20.maddesinin birinci fıkrasının (v) bendi ve ikinci fıkrası uyarınca idari para cezasının üç kat olarak uygulanması yönünden hukuka aykırılık, istinafa konu ilk derece Mahkeme kararının bu yöndeki gerekçesinde ise hukuki isabet bulunmadığı; uyuşmazlığın kanunilik ilkesi yönünden incelenmesinden ise … plakalı araca ilişkin olarak araç kayıttan düşme ve bertaraf formu düzenlemek suretiyle söz konusu aracı teslim almasına rağmen, aynı plakalı aracın 20/01/2020 tarihinde Antalya İl Emniyet Müdürlüğü ekiplerince park halinde iken Antalya ilinde yakalandığından bahisle işlem tesis edildiği, dolayısıyla Kanun maddesinde yer alan eylemin tipiklik unsurunun gerçekleşmediği anlaşıldığından, anılan madde uyarınca işlem tesis edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
İdare Mahkemesi kararının sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu belirtilerek istinaf isteminin yukarıda belirtilen gerekçeyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından; davacının şahıs firması olarak faaliyette bulunduğu, bu sebeple tüzel kişi idari yaptırım kararı uygulandığı, idari para cezasının davacının tehlikeli atıkları standartlara uygun bertaraf etmeden bertaraf edilmiş gibi göstermesi nedeniyle tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının, değişik gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
2872 Sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (v) bendine aykırı olarak … plakalı araca Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu düzenlendiğinden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (v) bendi ile 23.maddesi uyarınca davacıya ait işletmeye idari para cezası verilmesine ilişkin Antalya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanununun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; "Atık" herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde olarak tanımlanmış, ''Kirletme Yasağı'' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında; ''Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.'' hükmüne; ''İdari Nitelikli Para Cezaları'' başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasının ''r'' bendinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde; "Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 24.000 Türk Lirası, ithal edenlere 60.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir."hükmüne, aynı maddenin 2. fıkrasında; "Bu maddenin (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükmüne, "Fiillerin tekrarı" başlıklı 23. maddesinde ise; "Bu Kanunda belirtilen idarî para cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin işlenmesinden itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında bir kat, ikinci ve müteakip tekrarında iki kat artırılarak verilir." hükmüne yer verilmiştir.
Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin (g) bendinde; "Geçici depolama alanı", Ek-1’e uygun olarak, ömrünü tamamlamış araçların arındırıldığı, söküldüğü ve işleme tesisine gönderilinceye kadar geçici olarak bekletildiği ve 15 inci maddeye göre çevre izin ve lisansı alınmış alanlar olarak tanımlanmış, 13. maddesinin 2. fıkrasında "Ömrünü tamamlamış araçların trafik kaydının silindiğinin ve çevreyle uyumlu olarak bertaraf edildiğinin belgelenebilmesi için, Ek-3’te örneği yer alan “Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu” kullanılır." hükmüne, 5. fıkrasında "Geçici depolama ve işleme tesisleri tarafından yeniden kullanım amacıyla satışa sunulacak ön ve arka kapılar, bagaj kapağı, motor kaputu, torpido ve iç göstergelerin bulunduğu konsül, motor bloğu, diferansiyel, tavan sacı, patlamamış hava yastıkları, vites kutusu, ön ve arka tamponlar Bakanlığın veri sistemi doğrultusunda barkodlanır." hükmüne, 14. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde; "Geçici depolama alanlarına kabul edilen ömrünü tamamlamış araçlar, Ek-1’e göre azami otuz iş günü içinde arındırılır." hükmüne, 23. maddesinde; "Bu Yönetmeliğe aykırılığın tespiti halinde, 2872 sayılı Çevre Kanununun 15 inci maddesi ile 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (g), (r), (s), (u) ve (v) bentleri ve 23 üncü maddesi doğrultusunda işlem yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin "Genel ilkeler" başlıklı 5. maddesinin 6. fıkrasında; "Ara depolama ile toplama-ayırma tesisleri hariç olmak üzere çevre lisansı bulunan ön işlem, geri kazanım ve/veya bertaraf tesisleri kabul ettikleri atıkları işlem yapmaksızın başka bir tesise Bakanlık onayı olmadan gönderemez." hükmüne, "İdari yaptırım" başlıklı 25. maddesinde; "Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 2872 sayılı Çevre Kanununda öngörülen müeyyideler uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Ayrıca, (ihlalin gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan ve Çevre Denetimi Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan) Çevre Kanununa Göre Verilecek İdarî Para Cezalarında İhlalin Tespiti ve Ceza Verilmesi İle Tahsili Hakkında Yönetmeliğin 13. maddesinde; "(1) Kanunun ilgili hükümleri çerçevesinde Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı veya Bakanlıkça yetki verilmiş kurum veya kuruluşların yetkili makam tarafından çevre denetimi ile görevlendirilen personelce yapılan denetimler sonucunda tespit edilen ihlallerle ilgili olarak, fiilleri işleyenler hakkında Ek-3’te yer alan Çevre Denetim Tutanağı; gemilerle ilgili olarak ise Ek-2’de yer alan Tespit Tutanağı düzenlenir. (2) Çevre Denetim Tutanağı ile Tespit Tutanağı en az üç nüsha düzenlenir. Bunların her nüshası arasına karbon kâğıdı konulan ya da kendiliğinden karbonlu tutanaklar sabit, mürekkepli veya tükenmez kalemle tam ve eksiksiz doldurularak, tutanağı düzenleyenlerin her biri ve ihlale neden olan sorumlu kişi tarafından imzalanır. İhlale neden olan sorumlu kişi, imza atmaktan kaçındığı takdirde bu durum tutanakta belirtilir. (3) Belirtilen şekilde düzenlenen Çevre Denetim Tutanağı ile Tespit Tutanağı, numune alınmış ise analiz sonucuna ilişkin rapor, fotoğraf, video çekimi yapılmış ise buna ilişkin kanıtlar ve ilgili diğer her türlü belgeler de eklenmek suretiyle denetim ile görevlendirilen personelin bağlı olduğu ve idarî yaptırım kararı vermeye yetkili merciye intikal ettirilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; Antalya İl Emniyet Müdürlüğü ekiplerince 20/01/2020 tarihinde yapılan denetimde karayolunda kullanıldığı tespit edilen aracın yapılan sorgulamada 7103 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca hurdaya ayrılan … plakalı araç olduğunun, söz konusu araç için 09/12/2019 tarihinde davacıya ait işletme tarafından Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu düzenlenmiş olduğunun tespit edildiği, durumun Antalya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne bildirildiği, Antalya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce yapılacak işlem hususunda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından görüş talep edilmesi üzerine anılan Bakanlıkça ilgili mevzuat hükümleri uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasının Antalya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ve Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden istenmesi üzerine, her iki Müdürlük tarafından da söz konusu olay nedeniyle davacıya para cezası verilmesine ilişkin işlem tesis edildiği, bakılan davada Antalya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü personelince Ömrünü Tamamlamış Araçlar Bertaraf Takip Sistemi (ÖTA sistemi) üzerinden yapılan inceleme ile Antalya İl Emniyet Müdürlüğünce yapılan tespit ve gönderilen bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi neticesinde, … plakalı ömrünü tamamlamış araç için davacıya ait işletme tarafından 09/12/2019 tarihli Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu düzenlenmesine rağmen araçta bertaraf işlemlerinin gerçekleştirilmediği tespitini içeren 07/08/2020 tarihli çevre denetim tutanağının düzenlendiği, söz konusu tutanağa ve yukarıda açıklanan bilgi ve belgelere dayanılarak Çevre Kanununun 20. maddesinin (v) bendi ve 23. maddesi uyarınca davacıya 1.106.367,00- TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacıya ait işletmenin Ankara'da faaliyet gösterdiği, 09/12/2019 tarihli Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu düzenlenerek davacıya ait işletmeye teslim edilmek üzere teslim alınan … plakalı ömrünü tamamlamış araç için söküm ve bertaraf işlemlerinin yapılması gereken yerin Ankara olduğu, dolayısıyla davacının Çevre Kanunu hükümlerine aykırı fiiline ilişkin olarak Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce işlem tesis edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının yukarıda yer verilen bilgi ve belgelere dayanılarak 07/08/2020 tarihli çevre denetim tutanağı ile tespit edilen fiiline ilişkin olarak Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce işlem tesis edilmesi gerekirken Antalya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, Dairemizin E:2023/1296 sayılı temyiz dosyasının incelenmesinden; Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce, davacının anılan fiili dolayısıyla Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 6. fıkrası gereği lisanslı firma tarafından ön işlem, geri kazanım ve/veya bertaraf işlemi yapılmadığından bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendi ile 23.maddesi uyarınca davacıya ait işletmeye idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin tesis edildiği, anılan işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı yapılan istinaf isteminin değişik gerekçeyle reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Dairemizin 17/04/2023 tarih ve E:2023/1296, K:2023/3961 sayılı kararıyla bozulduğu görülmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 17/04/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.