T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7998
Karar No : 2024/783
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Valiliği
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR):
1- …
2- …
3- …
4- … Köyü … Derneği Yetkilisi …
5- …
6- …
7- …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Trabzon İli, Maçka İlçesi, … Mahallesinde bulunan, … erişim nolu II-A grubu taşocağı işletmesi için Trabzon İl Özel İdaresi (Mülga) tarafından verilen 11/02/2014 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile işletmenin devredilmesi üzerine Trabzon Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından düzenlenen 23/05/2016 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu faaliyete ilişkin proje tanıtım dosyası, bilirkişi raporu ve bilgi ve belgelerin incelenmesinden, uyuşmazlığa konu taş ocağının kurulduğu yerin coğrafik özelliği ve kullanılan sistemin özelliği dikkate alındığında, kurulması planlanan taş ocağının çevre ve insan sağlığı yönünden yapılacak çalışmalar sırasında oluşacak gürültü, toz ve oluşacak fiziksel deformasyonların nasıl giderileceğine ilişkin Proje Tanıtım Dosyası’nda yeterli önlemlere yer verilmediği, alınacağı belirtilen önlemlerle şev duyarlılığı, patlatma-taş savrulması, toz ve gürültü, heyelan, yol ve trafik yükleri vb. yönleriyle tehlike arz ettiği, uyuşmazlık konusu alanın jeolojik yapısı da dikkate alındığında, işletmenin su rezervlerinin toplandığı kaptajların beslenme alanları içerisinde bulunduğu, kırıcı makina kullanımı sonucunda su kaynaklarının miktar ve kalite yönünden olumsuz etkilenmesinin ve değişimlerin oluşmasının öngörüldüğü, hidrolojik ve hidrolik açıdan ciddi veri eksikliklerinin bulunduğu, alanda ocağın alt katmanlarında bulunan yerleşim yerleri için bu durumun içme ve kullanma suyu kullanımı yönüyle sorun oluşturacağı, ruhsat sahasında yapılacak faaliyetin çok yakın ve mevki olarak faaliyet alanından aşağı seviyede bulunan yerleşim yerleri bakımından, patlatmalar nedeniyle oluşacak taş kaya yuvarlanmalarının, titreşim sonucu oluşabilecek toprak kaymalarının, çıkacak tozun yerleşim birimine su sağlayan kaptajların kaybolmasına veya ciddi bir biçimde kirlenmesine, köylüler tarafından yapılan tarım ve hayvancılık faaliyetleri açısından ciddi tehlikeler bulundurduğu görülmekle, belirtilen hususlarda eksiklikleri bulunan Proje Tanıtım Dosyası esas alınarak, yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan dava konusu maden ruhsat sahasına işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen ÇED Gerekli Değildir kararına karşı açılmış bir dava bulunmadığı, İdare Mahkemesince yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapora yapılan itiraz dilekçesinde belirtilen hususların, ek rapor alınarak veya yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle karşılanmadan hüküm kurulduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Bireysel işlem niteliğinde olan işyeri açma ve çalışma ruhsatının muhatabının adına ruhsat düzenlenen şirket veya şahıs olduğu, işlemin niteliği gereği ilanı gereken düzenleyici işlemlerden olmadığı ve işlemin muhatabı olmamaları nedeniyle davacılara tebliğ edilmediği; dosyaya davalı idare tarafından ibraz edilen 01/06/2016 tarihli tutanakta ruhsat alanında herhangi bir faaliyetin bulunmadığının belirtildiği; bu nedenle, dava konusu işlemin anılan şirket tarafından yapılan işaretlemeler ile öğrenildiğinden bahisle 20/06/2016 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığından, işlemin esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Trabzon İli, Maçka İlçesi, Ocaklı Mahallesinde bulunan taş ocağına ilişkin ... adına … tarihli, … numaralı, … erişim nolu II-A grubu işletme ruhsatı düzenlendiği, Trabzon Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından 09/01/2014 tarihli "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı verilmesi üzerine, Trabzon İl Özel İdaresi (Mülga) tarafından işletmeye 11/02/2014 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği anlaşılmaktadır.
... tarafından, … er nolu II-A grubu işletme ruhsatının 18/09/2014 tarihinde, "ÇED Gerekli Değildir" belgesinin 10/03/2015 tarihinde ... Taş. Mad. Hazır Beton ve Yapı Malz. San. Nak. Haf. İnş. Tic. Ltd. Şti.'ye devredilmesi üzerine, Trabzon Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından anılan şirket adına 23/05/2016 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği görülmektedir.
Davacılar tarafından, Trabzon İli, Maçka İlçesi, Ocaklı Mahallesinde ... Taş. Mad. Hazır Beton ve Yapı Malz. San. Nak. Haf. İnş. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılması planlanan, ...'a ait … erişim nolu II-A grubu taşocağı projesi için verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatlarından, bahse konu şirket tarafından alanda yapılan işaretlemeler üzerine haberdar olunduğu belirtilerek, 11/02/2014 tarihli ve 23/05/2016 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu düzenlemesine, 10. maddesinde, ilgililerin haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilecekleri, "üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde ise, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurmanın işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini duraracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.
Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.
Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.
Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.
İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır..." düzenlemesi getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı Kanun'un 10. maddesinin uygulanabilmesi için ilgili hakkında idarece önceden kurulmuş bir işlemin bulunmaması gerekirken, 11. maddesinin uygulanabilmesi için, ilgili hakkında daha önceden kurulmuş bir idari işlemin bulunması ve anılan işlemin "kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi" talebiyle idareye yapılan bir başvuru olması gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin düzenlemede; ikinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenen işyerlerinin, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırılık ve noksanlıkların tespitinin doğrudan ruhsat iptali sonucunu doğurmayacağı, söz konusu noksanlık ve aykırılıkların giderilmesi için işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsatın idarece iptal edileceği öngörülmüştür. İdarenin kendiliğinden yapacağı kontrol ve denetim dışında, işyerlerinin faaliyeti nedeniyle menfaatleri ihlal edilenler tarafından yapılacak şikayet, ihbar veya iddia başvuruların da yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca değerlendirileceği açıktır.
Bu durumda, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle, ruhsatın verildiği tarihten itibaren kanuni süresi içerisinde dava açılması gerekmektedir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonraki tarihte noksanlık ve aykırılıkların bulunması durumunda ise yukarıda belirtilen mevzuat çerçevesinde işlem yapılması için söz konusu ruhsatı veren, kontrol ve denetim yapmaya yetkili idareye başvuru yapılarak, başvuru sonucu tesis edilen işlemin iptali istemiyle dava açılabileceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; Trabzon İli, Maçka İlçesi, Ocaklı Mahallesinde bulunan taş ocağına ilişkin ... adına 24/10/2013 tarihli, II-A grubu işletme ruhsatı düzenlendiği, 09/01/2014 tarihli "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı üzerine işletmeye 11/02/2014 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği; sonrasında işletme ruhsatı ile "ÇED Gerekli Değildir" belgesinin ... Taş. Mad. Hazır Beton ve Yapı Malz. San. Nak. Haf. İnş. Tic. Ltd. Şti.'ye devredilmesi üzerine Trabzon Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından anılan şirket adına 23/05/2016 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği; davacılar tarafından işletme ruhsatı verilirken yeterli inceleme ve araştırma yapılmadığı, işletme faaliyetleri sırasında köy yolunun kullanılmasının sakıncalı olacağı, yol güzergahı üzerindeki köyün su ihtiyacını karşılayan su kaynağı ile su depo ve sulama arklarına zarar vereceği, köyde bulunan yapılar, bağ ve bahçelik alanlar ile tarım alanlarının olumsuz etkileneceği, taş ocağı faaliyeti sırasında toz, duman, gürültü ve sarsıntı gibi zararlı etkilerinin olacağı, alanın jeolojik yapısının uygun olmadığı belirtilerek, ... Taş. Mad. Hazır Beton ve Yapı Malz. San. Nak. Haf. İnş. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılması planlanan, ...'a ait … erişim nolu II-A grubu taşocağı projesi için Trabzon İl Özel İdaresi (Mülga) tarafından verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatından, bahse konu şirket tarafından alanda yapılan işaretlemeler üzerine haberdar olunduğu belirtilerek, 20/06/2016 tarihinde verilen dilekçeyle, 11/02/2014 tarihli ve 23/05/2016 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı; söz konusu işyerine ilişkin dava dilekçesinde belirtilen noksanlık ve aykırılıklar nedeniyle ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanarak ruhsatın iptal edilmesi istemiyle idareye başvuru yapılmadığı görülmektedir.
Bu durumda; uyuşmazlığın, davacılar tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendikten sonraki tarihte belirtilen noksanlık ve aykırılıklara ilişkin mevzuat çerçevesinde işlem yapılması için yetkili idareye başvuru yapılmak suretiyle, başvuru sonucu tesis edilen işlem üzerine açılan bir dava olmadığı; uyuşmazlık konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının ilk verildiği 11/02/2014 tarihinden itibaren kanuni süresi içerisinde dava açılması veya aynı süre içerisinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca, ruhsatın iptali istemiyle idareye başvurularak, talebin reddi üzerine kalan süre içerisinde dava açılması gerekirken, ruhsat düzenlendiği tarihten çok sonra 20/06/2016 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunduğundan, dava konusu işlemin iptali yolundaki mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin İdari Dava Dairesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 08/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY:
Dava, Trabzon ili, Maçka ilçesi, … Mahallesi'nde yapılması planlanan II-A grubu taş ocağı için verilen 11/02/2014 tarihli ve 23/05/2016 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa'nın 40. maddesinin 2. fıkrasında; Devletin, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğu hükme bağlanmış, 125. maddesinin 3. fıkrasında da; 40. maddedeki düzenlemenin devamı niteliğinde, "İdari işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar." hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği ve dava tarihinde yürürlükte bulunan "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında; dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu, 2. fıkrasında; bu sürenin, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı, 4. fıkrasında ise; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı düzenlemesine, "Sürelerle İlgili Genel Esaslar" başlıklı 8. maddesinde; sürelerin, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda aktarılan hükümler uyarınca; idari davalarda dava açma süresinin başlangıç tarihi; idari işlemin tebliğ, yayın veya ilan tarihidir. Ancak yasada öngörülen bu durumların söz konusu olmadığı hallerde, ilgililerin dava konusu işlemi öğrenme tarihinin iyiniyet kuralları çerçevesinde, olayın özelliği ve niteliği gözönünde tutulmak suretiyle yargı organınca belirleneceği kuşkusuzdur. İdari işlemin usulüne uygun tebliği ve bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenilmesi; ilgililerin dava açma haklarını kullanmalarını ve açılan davanın da gereği gibi yargı mercileri önüne getirilebilmesini doğrudan etkiler. Öte yandan ilgililer menfaatlerinin ihlal edilmesi halinde, öğrenme tarihine göre dava açma süresi içinde idareye başvurarak verilecek ret cevabına karşı dava açabilecekleri gibi idareye herhangi bir başvuruda bulunmaksızın doğrudan iptal davası açabilirler.
Dava dosyasının incelenmesinden; Trabzon İli, Maçka İlçesi, Ocaklı Mahallesinde bulunan taş ocağına ilişkin ... adına 24/10/2013 tarihli, II-A grubu işletme ruhsatı düzenlendiği, 09/01/2014 tarihli "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı üzerine işletmeye 11/02/2014 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği; sonrasında işletme ruhsatı ile "ÇED Gerekli Değildir" belgesinin ... Taş. Mad. Hazır Beton ve Yapı Malz. San. Nak. Haf. İnş. Tic. Ltd. Şti.'ye devredilmesi üzerine Trabzon Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından anılan şirket adına 23/05/2016 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği; davacılar tarafından, bahse konu şirket tarafından alanda yapılan işaretlemeler üzerine haberdar olunduğu belirtilerek, 11/02/2014 tarihli ve 23/05/2016 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, davalı İdare tarafından İdare Mahkemesi'ne sunulan belgelerden olan 01/06/2016 tarihli tutanakta "ruhsat alanında herhangi bir faaliyette bulunulmadığının tespit edildiğinin" belirtildiği anlaşılmaktadır.
Olayda; düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının muhatabının anılan şirket veya sahıs olduğu, işlemin niteliği gereği ilanı gereken bir işlem olmadığı, söz konusu işlemin ilan edildiği veya önceden davacılara tebliğ edildiğine ilişkin bilgi ve belge de bulunmadığı, alanda henüz madencilik faaliyetine başlanmadığı görülmektedir.
Bu durumda, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin işlemin, öğrenme tarihinden itibaren dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği, 20/06/2016 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığından, davanın esasının incelenerek karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.
Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.
Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.
Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.
İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır..." düzenlemesi bulunmaktadır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin mevzuat gereği, ruhsatın verilmesi aşamasında olduğu gibi izleyen tarihlerde de ruhsatın, gerek düzenlenmesi aşamasında gerekse işletmenin faaliyeti aşamasında mevzuata aykırılıklar nedeniyle iptalini gerektiren hususlar yönünden her zaman denetlenebileceği, aynı şekilde menfaati ihlal edilenler yönünden de, ruhsat verilmesini izleyen dönemlerde gerek ruhsatın hukuka aykırı bir şekilde verilmesi nedeniyle ve gerekse ruhsata aykırı faaliyetler nedeniyle ruhsat iptali talebiyle her zaman idareye başvurulabileceği gibi, ruhsat iptali istemiyle doğrudan dava da açılabilir. Bakılan davada, yapılan bilirkişi incelemesi ile ruhsatın hukuka aykırı bir şekilde verildiği somut bir şekilde tespit edilmiş olup davanın süre aşımı nedeniyle reddedilmesi, hukuka aykırı olarak verilen ruhsatın denetim dışı bırakılmasına yol açacaktır.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu kararın belirtilen gerekçenin eklenmesi suretiyle onanması gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyoruz.