T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/81
Karar No : 2024/110
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Sekizinci Dairesinin 09/06/2022 tarih ve E:2019/5385, K:2022/3964 sayılı kararının, iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 31/12/2018 tarih ve 30642 (4.mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesi ile yeniden düzenlenen Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 24. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 2. alt bendi ve aynı bende eklenen 4. alt bendin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 09/06/2022 tarih ve E:2019/5385, K:2022/3964 sayılı kararıyla;
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 1., 2., 4., 5., 27. ve 34. maddelerine atıfta bulunularak;
Davalı Bakanlığın, davaya konusu düzenlemeleri yapmakta yetki sahibi olduğu, bu nedenle düzenlemelerde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı,
Yönetmeliğin dava konusu 8. maddesi ile, asıl Yönetmeliğin 24. maddesinin 1. fırkasının (a) bendinin 2. alt bendinde yapılan değişiklik yönünden;
Dava konusu düzenlemeden önce (A1) yetki belgesi eki taşıt belgesine en fazla 20 araç kaydedilebilirken, düzenleme ile bu sayının 10'a düşürüldüğü, davalı idarenin gerek savunma dilekçesinde gerekse ara kararına verdiği cevapta, (A-1) yetki belgesi sahibi taşımacıların yetki belgesi dışında faaliyet gösterdikleri ve diğer yetki belgesi sahiplerince idarelerine bu konuda pek çok şikayetin iletildiği, dava konusu düzenleme ile bahse konu olumsuzlukların engellenmesinin amaçlandığının belirtildiği, davalı idarece gösterilen sebeplerin düzenlemeyi gerekli kılacak nesnel ve haklı bir gerekçe olarak kabulüne olanak bulunmadığı, idarenin denetim ve yaptırım yetkisini kullanarak sorunu her zaman çözüme kavuşturabileceği, 4925 sayılı Kanun'un 5. maddesinde sayılan sınırlama nedenleri arasında da, yetki belgesinin amaç dışı kullanımının yer almadığı, belirtilen nedenlerle düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı,
Yönetmeliğin dava konusu 8. maddesi ile, asıl Yönetmeliğin 24. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendine eklenen 4. alt bent yönünden;
Söz konusu düzenleme ile; Yönetmeliğin ilk şeklinde olmayan yeni bir kural getirildiği ve kamu kurumu/kuruluşu haricindekilere hizmet vermek üzere (A1) yetki belgesi alacakların, yetki belgesi eki taşıt belgesine ilave edilecek taşıtların 2.900 cm³ silindir hacminden az ve 4 yaşından büyük olamayacağının düzenlendiği,
Dava açıldıktan sonra, söz konusu şartlarda 15/11/2019 ve 10/01/2020 tarihli düzenlemeler ile değişiklikler yapıldığı ve son olarak (A1) yetki belgesi eki taşıt belgesine ilave edilecek taşıtların, 2900 cm³ silindir hacminden az olamayacağı ve asgari kapasiteyi sağlayacak otomobillerin, ilk başvuru ve faaliyet süresi boyunca 3 yaşından büyük olamayacağının kurala bağlandığı,
Düzenlemenin 10/01/2020 tarihli değişiklikten sonraki haline karşı açılan başka bir davada, Dairelerinin 03/06/2020 tarih ve E:2020/1759 sayılı kararı ile, taşıtların 2900 cm³ silindir hacminden az ve 3 yaştan büyük olmama şartları yönünden yürütmenin durdurulmasına karar verildiği ve bu karara karşı yapılan itirazın, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/11/2020 tarih ve YD İtiraz No:2020/461 sayılı kararıyla reddedildiği, yayımlanan yönetmelik değişiklikleri incelendiğinde dava açmayı gerektiren koşulların devam ettiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın esasının incelemesi gerektiği,
Düzenlemenin, yetki belgesi eki taşıt belgesine ilave edilecek taşıtların 2.900 cm³ silindir hacminden az olamayacağına ilişkin kısmı yönünden;
Davalı idare tarafından, (A1) yetki belgesi sahiplerinin, diğer taşımacıların alanına müdahale ederek haksız rekabete neden oldukları, dava konusu düzenleme ile de (A1) yetki belgesi alma koşulları zorlaştırılarak, kapsam dışı taşımacılık faaliyetinin engellenmesinin amaçlandığının belirtildiği, bunun dışında düzenlemenin gerekliliğini ortaya koyan nesnel ve alt yapı çalışmasına dayanan başka bir sebebin bulunmadığı, işlem tesisine sebep olarak gösterilen hususlarda idarenin her zaman denetim ve yaptırım yetkisinin bulunduğu, bu yetkinin kullanılması yerine, taşımacılığın ekonomik ve seri yapılması ile ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlenmesi ilkesine aykırı ve tekelleşmeye yol açacak biçimde araç silindir hacminde sınırlama yoluna gidilmesinin düzenlemeyi amaç yönünden hukuka aykırı kıldığı, diğer yandan 4925 sayılı Kanun'un 5. maddesinde, yetki belgesi verilecek kişilere ilişkin sınırlama nedenleri arasında yetki belgesinin amaç dışı kullanımı gibi bir nedenin bulunmadığı, bu durumun yaptırımlara ilişkin hükümler arasında düzenlendiği, dava konusu düzenlemede üst hukuk normlarına ve bu normlar ile ulaşılmak istenen amaca uyarlık bulunmadığı,
Düzenlemenin, yetki belgesi eki taşıt belgesine ilave edilecek taşıtların 4 yaşından büyük olamayacağına ilişkin kısmı yönünden;
Yapılan taşımacılığın niteliği, 4925 sayılı Kanun'da yer alan taşımacılığa ilişkin ilkeler ve yetki belgesi sahiplerinde bulunması gereken mali ve mesleki yeterlilikler dikkate alındığında, dava konusu düzenlemenin, anılan Kanun'un amacına ve hukuka uygun olduğu gerekçesiyle,
Yönetmeliğin 8. maddesi ile Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 24. maddesinin 1. fırkasının (a) bendinin 2. alt bendinde yer alan "yetki belgesi eki taşıt belgesine en fazla 20 adet,” ibaresinin “veya” olarak değiştirilmesine" ilişkin değişikliğin iptaline, Yönetmeliğin 8. maddesi ile Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 24. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendine eklenen 4. alt bentte yer alan "2.900 cm³ silindir hacminden az" ibaresinin iptaline, "4 yaşından büyük" ibaresi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu düzenlemelerin 4925 sayılı Kanun ile idarelerine verilen görev ve yetki kapsamında yapıldığı, düzenlemelerin amacının, A1 yetki belgesi alma koşullarını zorlaştırmak suretiyle anılan yetki belgesi sahiplerinin başka taşımacıların faaliyet alanlarına müdahale etmelerine engel olarak kendi faaliyet alanlarında çalışmalarını sağlamak olduğu, temyize konu kararın iptale ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen davanın reddine, kısmen dava konusu düzenlemenin iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 09/06/2022 tarih ve E:2019/5385, K:2022/3964 sayılı kararının iptale ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 25/01/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun "Yönetmelik" başlıklı 34. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerden yetki belgesi ve taşıt kartları ile ilgili olarak alınacak ücretlerin ve taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar ile her belge için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususların davalı Bakanlıkça yönetmelikle belirlenerek Resmi Gazete'de yayımlanacağı hüküm altına alınmıştır.
31/12/2018 tarih ve 30642 (4.mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesi ile yeniden düzenlenen Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 24. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 2. alt bendi ile, (A1) yetki belgesi eki taşıt belgesine eklenecek otomobil cinsi araç sayısı 20'den 10'a düşürülmüş; aynı bende eklenen 4. alt bent ile de, kamu kurumu/kuruluşu haricindekilere hizmet vermek üzere (A1) yetki belgesi alacakların, yetki belgesi eki taşıt belgelerine ilave edecekleri taşıtların 2900 cm³ silindir hacminden az olamayacağı kurala bağlanmıştır.
Karayolu taşımacılığının düzeni ve güvenliği ile çalışma şekil şartlarını belirleme ve denetleme hususunda 4925 sayılı Kanun ile yetkilendirilen davalı idarece yapılan bahse konu düzenlemeler ile; yetki belgesi kapsamı dışına çıkarak diğer taşımacıların faaliyet alanlarına müdahale eden (A-1) yetki belgesi sahiplerinin hukuka aykırı davranışları engellenerek kendi faaliyet alanlarında çalışmalarının sağlanması ve bu konudaki denetimlerin kolaylaştırılmasının amaçlandığı anlaşıldığından, dava konusu düzenlemelerde hukuka ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile, temyizen incelenen Daire kararının iptale ilişkin kısımlarının bozulmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.