T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/8106
Karar No : 2023/8370
YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
… İnşaat Adi Ortaklığı, … Teknoloji İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve … Mimarlık Mühendislik Gayrimenkul İnşaat Gıda Tekstil İthalat ve İhracat Limited Şirketi vekili Av. … tarafından, İstanbul Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 11.09.2023 ve 12.09.2023 tarihli yetki belgesi numarasının iptaline ilişkin ve yasaklamaya ilişkin işlemlerin iptali istemiyle İstanbul Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne karşı açılan davada, İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 11.10.2023 tarih ve E:2023/2251, K:2023/2171 sayılı kararı ile, davanın yetki yönünden reddi ile dava dosyasının Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi ve Ankara 20. İdare Mahkemesinin 26.10.2023 tarih ve E:2023/1706, K:2023/1415 sayılı kararı ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca yetkili yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine Danıştay Altıncı Dairesince dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 32. maddesinin 1. fıkrasında, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir." hükmü; aynı Kanunun 43. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle dosyanın gönderildiği mahkeme kendisini görevsiz veya yetkisiz gördüğu takdirde, söz konusu mahkeme ile ilk görevsizlik veya yetkisizlik kararını veren mahkeme aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresinde ise, uyuşmazlık bölge idare mahkemesince, aksi halde Danıştayca çözümlenir." hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun ''Müelliflik, fenni mesuliyet, şantiye şefliği, yapı müteahhitliği ve kayıtlar'' başlıklı 28. maddesinin 9. fıkrasında; "Bakanlıktan veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş idareden uygun sınıfta yetki belgesi almaksızın, inşaat ve tesisat dahil yapım işlerinin müteahhitliği üstlenilemez. Yetki belgeleri geçici veya sınıflandırma yapılarak daimi olarak düzenlenebilir. Gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine yapı inşa eden müteahhitlerin kayıtları, her yapı için ayrı ayrı tutulur. Bu kayıtların birer nüshası, ilgili yapı müteahhidinin yetki belgelendirmesi işlemlerinde değerlendirilmek üzere Bakanlığa gönderilir. Müteahhitlere yetki belgesi verilmesi işlemleri, bu kayıtlar da değerlendirilerek Bakanlıkça yürütülür." hükmüne; aynı Kanunun ''Yönetmelik'' başlıklı 44. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, Her türlü inşaat ve tesisat dahil yapım işlerine dair yapı müteahhitlerinin yetki belgelendirilmesi işlemlerine, (...), yapı müteahhitlerinin faaliyetlerinin denetlenmesine, kayıtlarının tutulmasına ve değerlendirilmesine, (...), yapı müteahhidi olmaksızın da yapılması mümkün olan yapılara (...) ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Aynı Kanunun "İdari Müeyyideler" başlıklı 42. maddesinin 9. fıkrasında ise; "Yapı müteahhidinin yetki belgesi; a) Yapım işinin ruhsata ve ruhsat eki etüt ve projelere aykırı olarak gerçekleştirilmesi ve 32 nci maddeye göre verilen süre içinde aykırılığın giderilmemesi halinde beş yıl, b) Yapım işinde ruhsat eki etüt ve projelere aykırı olarak gerçekleştirilen imalatın can ve mal güvenliğini tehdit etmesi halinde on yıl, c) Bakanlıkça olumsuz kayıt değerlendirmesi yapılan hallerde bir yıl, süreyle Bakanlıkça iptal edilir. Yapı müteahhidinin, yapım işlerinden doğan vergi ve sigorta primi borçlarını ödememesi ve diğer sorumluluklarını yerine getirmemesi hallerinde yetki belgesi bir yıldan az olmamak üzere Bakanlıkça iptal edilir ve bunlara sorumluluklarını yerine getirinceye kadar yeni yetki belgesi düzenlenmez. Yetki belgesi iptal edilen yapı müteahhidi yeni yetki belgesi düzenleninceye kadar yeni iş üstlenemez, ancak mevcut işlerini tamamlar. Yetki belgeli yapı müteahhidi olmaksızın başlanılan yapının ruhsatı iptal edilir ve yapı mühürlenir." düzenlemesi yer almaktadır.
02.03.2019 tarih ve 30702 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik'in, "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde, "...b) İdare: Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi verme yetkisine sahip idareleri, c) İl Müteahhitlik Yetki Belge Komisyonu (Belge Komisyonu): Yetki belge numarası işlemlerini yürütmek üzere Müdürlük bünyesinde oluşturulan yetki belgesi komisyonunu, ç) İtiraz komisyonu: Yetki belge numarası işlemlerine yönelik yapılacak itirazları incelemek ve karara bağlamak üzere Bakanlık bünyesinde oluşturulan komisyonu, ...ifade eder...." hükmü; "İl Müteahhitlik Yetki Belge Komisyonu" başlıklı 9. maddesinde, "Müdürlüklerde; yetki belge numarası verilmesi, belge grubunun belirlenmesi, yenilenmesi ve iptaline dair işlemler ile bu işlemlerle ilgili ilave bilgi, belge ve açıklama istenmesi yönünde kararlar alarak değerlendirmekle ve itiraz komisyonu kararlarını yerine getirmekle görevli yeterli sayıda İl Müteahhitlik Yetki Belge Komisyonu kurulur...." hükmü; aynı Yönetmeliğin "Yetki belgesi numarasının iptali" başlıklı 20. maddesinde, "(1) Yetki belgesi numarası; a) Yapım işinin ruhsata ve ruhsat eki etüt ve projelere (Ek ibare:RG-5/8/2021-31559) veya yıkım işinin yıkım planına aykırı olarak gerçekleştirilmesi ve Kanunun 32 nci maddesine göre verilen süre içinde aykırılığın giderilmemesi halinde beş yıl, b) Yapım işinde ruhsat eki etüt ve projelere (Ek ibare:RG-5/8/2021-31559) veya yıkım işinin yıkım planına aykırı olarak gerçekleştirilen imalâtın can ve mal güvenliğini tehdit etmesi halinde on yıl, c) Yapı ruhsatının düzenleniş tarihinden yapı kullanma izni belgesinin veriliş tarihine kadar; ilgili idarece, Kanunun 42 nci maddesine göre aynı veya farklı işler için üç defa idari para cezası verilmesi halinde, yapı müteahhidinin kaydı olumsuz kabul edilerek bir yıl, ç) Yapı müteahhidinin yapım (Ek ibare:RG-5/8/2021-31559) veya yıkım işlerinden doğan sigorta primi borçlarını ödememesi, vergi borcunun olması veya kanunlarla verilen diğer sorumluluklarını yerine getirmemesi halinde en az bir yıl, ilgili idarenin teklifi ve İl Müteahhitlik Yetki Belge Komisyonu kararı üzerine iptal edilir.; (2) Aşağıdaki hallerden birinin herhangi bir şekilde tespiti durumunda da İl Müteahhitlik Yetki Belge Komisyonu kararı üzerine yetki belge numarası iptal edilir. a) Belge numarası başvurusunda yanıltıcı bilgi ve/veya sahte belge verilmesi, b) Başvuru tarihinde belge grubu belirlenmesine ilişkin şartların bulunmadığının sonradan anlaşılması, c) Yetki belgesi grubu için izin verilenden daha fazla iş üstlenilmesi, ç) Yetki belgesi numarası sahibinin talep etmesi..." düzenlemesine; "İptale dair talep formunun düzenlenmesi" başlıklı 21. maddesinin 1. fıkrasında, "İdareler, 20 nci maddenin birinci fıkrası kapsamında yetki belge numarasının iptalini gerektiren fiillerin tespiti halinde, tespit tarihinden itibaren en geç beş iş günü içinde (Değişik ibare:RG-21/9/2019-30895) Müteahhitlik Yetki Belge Numarası İptaline Dair Talep Formu (Ek-11)’nu ve eklerini, Müdürlüğe elektronik ortamda ve/veya yazılı olarak göndermekle yükümlüdür." hükmüne; "İptal İşlemleri" başlıklı 22. maddesinin 1. fıkrasında, "(Değişik:RG-5/8/2021-31559) İdaresince, EK-11’de yer alan Form ile Müdürlüğe bildirilen yetki belgesi numarası iptal ve iptalin kaldırılması teklifleri belge komisyonunca incelenerek on beş iş günü içinde Yapı Müteahhitleri İl Yetki Belge Komisyonu Yetki Belge Numarası İptal Formuna (EK-10) uygun olarak karara bağlanır. İptale dair belgelerdeki eksikliklerin İlgili idaresince tamamlanması sağlanır. Nihai kararlar İl Müdürünce onaylanmasından sonra YAMBİS üzerinden sicil kaydı gerçekleştirilir ve 27 nci maddeye uygun olarak müteahhide bildirilir." hükmüne yer verilmiştir.
27.12.2014 tarih ve 29218 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Müteahhitlerinin Yetki Belgesi Numaralarının İptal Edilmesi İle Şantiye Şefleri Hakkında Yapılacak İşlemlere İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin, "Formun müdürlüğe intikalinden sonra yapılacak iş ve işlemler ve yetki belgesi numarasının iptali" başlıklı 8. maddesinin 3. fıkrasında, "Yetki belge numarasının iptaline ilişkin teklif, bakan onayına sunulur. Onaya müteakip Resmî Gazete’de yayımlanmasından sonra, yetki belge numarası YAMBİS üzerinden iptal edilir." düzenlenmesine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, dava konusu işlemin müteahhitlik yetki belgesi numarasının iptali ve yasaklama kararı olduğu, yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca, müteahhitlere yetki belgesi verilmesi işlemlerinin Bakanlıkça yürütüleceği, yapı müteahhidinin yetki belgesinin Bakanlıkça iptal edileceği, yetki belgesi numarasının iptaline ilişkin teklifin Bakan onayından sonra Resmi Gazetede yayımlanacağı ve YAMBİS (Yapı Müteahhitleri Bilgi Sistemi) üzerinden ilgililere bildirileceği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla, uyuşmazlık konusu yetki belgesinin iptali ve yasaklama kararını tesis etme yetkisinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait olduğu göz önüne alındığında, davanın görüm ve çözümünün 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 32. maddesinin 1. fıkrası kapsamında, Ankara İdare Mahkemesine ait olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 43/1-b maddesi uyarınca Ankara 20. İdare Mahkemesinin 26.10.2023 tarih ve E:2023/1706, K:2023/1415 sayılı davanın yetki yönünden reddi yolundaki kararının kaldırılmasına, dosyanın yetkili Ankara 20. İdare Mahkemesine gönderilmesine, bu kararın İstanbul 6. İdare Mahkemesinin yanı sıra taraflara bildirilmesine, 16/11/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.