T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8131
Karar No : 2024/1483
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Turistik İşletmeleri Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... Cad. No:... adresindeki iş yerinde kiracı olan davacı tarafından, disko gece kulübü olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi istemiyle yapılan 24/04/2019 tarihli başvurunun zımmen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; dosya içerisinde bulunan evraklardan iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi için başvuruya konu binanın yapı kullanma izninin bulunmadığı, İstanbul Büyükşehir Belediyesine tapulu araziye tecavüzlü olduğu, ecrimisil bedeli ödendiği, davacının binanın tamamına ilişkin mülkiyet ya da kiralama yolu ile sahip olmadığı, dava konusu yere ait yapı kayıt belgesi olmasına rağmen, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi kapsamında "Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır." düzenlemesi gereği satın alma hakkının kullanılmadığı, Yapı kayıt belgesinin mülkiyet ya da kiracılık hakkı vermediği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliği'nin iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi için yapılacak başvurularda mülkiyet hakkı veya kira sözleşmesinin talep edileceğinin 6. madde içerisinde atıf yapılan yönetmelik ekindeki örnekler içeriğinde düzenlendiği ve 4729 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin İşyerlerinde Aranacak Genel Şartlar başlıklı 5. maddesinin (c) fıkrasında yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması şartının davacı tarafından yerine getirilmediği gözetilerek davacının işyeri açma çalıştırma ruhsat başvurusunun reddi yönündeki dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Aynı taşınmaz üzerinde bulunan başka işyerlerine ruhsat verilmesine rağmen kendilerine ruhsat verilmediği, eşitlik ilkesine aykırı olarak başvurularının reddedildiği, yapı kayıt belgesine istinaden imar planlarının bulunup bulunmadığına bakılmaksızın işyeri açma ruhsatı verilmesi gerektiği, yenileme alanı ilanı kararının üzerinden 13,5 yıl geçmesine rağmen koruma planı yapılmadığı, buna rağmen, aynı parsel üzerindeki diğer işyerlerinin de kendileri gibi yapı kayıt belgesi aldığı ve işyeri açma ruhsatlarının da ilgililerine verildiği, parsele tecavüzlü taşınmazın ilgili kısmının satın satın alınması için İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvuru yapıldığı, işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 4. maddesinde; 3. maddede belirtilen mercilerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verirken yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları, hüküm altına alınmıştır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında, " İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: a) İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedbirlerin alınmış olması, b) 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve benzeri eğlence ve toplantı yerleri; fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri; imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması, Tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması durumunda yönetim planında aksine bir hüküm yoksa, kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması, c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, d) "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması" şartına yer verilmiş, maddenin devamında "Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri için bu hususlar işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmeden önce yerinde kontrol edilir." düzenlemesi yer almıştır. (...) Aynı Yönetmelik'in İşyeri açılması başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz." Geçici 7. maddesinde ise, " Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen işyerleri, faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşıması halinde yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulanmasına kadar yapı kullanma izni aranmaksızın ruhsatlandırılır." düzenlemelerine yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesinin 1. fıkrasında; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." 3. fıkrasında; "Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır." hükümlerine yer verilmiştir.
06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ'in 6. maddesinin 8. fıkrasında; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... cad. No:... adresindeki iş yerini kiralanarak disko gece kulübü olarak çalıştırmak üzere 24/04/2019 tarihinde davacı şirket tarafından Fatih Belediye Başkanlığına iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi için yaptığı başvurunun, zımmen reddedilmesine dair işleminin iptali istemi ile görülmekte olan davanın açıldığı, davacının başvuru evrakları içerisinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı uyuşmazlık konusu yere ilişkin ... tarih ve ... başvuru numaralı, ... belge numaralı, toplam yapı alanı:879 m² olan, ticari nitelikli, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi kapsamında alınmış yapı kayıt belgesi bulunduğu, yapı kayıt belgesinin alımında yapılan beyan içerisinde, yapı kayıt belgesi alınan binanın İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne tapulu araziye tecavüzlü olduğu, ecrimisil bedeli ödendiğinin ifade edildiği, davacının söz konusu tecavüzlü yeri satın alması ya da kiralaması gerektiği, ayrıca, dava konusu yere ilişkin Bakanlar Kurulunca ... tarih ve ... sayılı olarak yenileme alanı ilan edildiği, avan projesini hazırlanmadığından herhangi bir imar uygulamasına izin verilmediğinden bahisle davacının ruhsat başvurusunun reddedildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, ruhsat başvurusuna konu işyeri için alınan ... tarih ve ... başvuru numaralı, ... belge numaralı, toplam yapı alanı:879 m² olan yapı kayıt belgesinin niteliğinin "ticari" olarak belirlendiği, başvuru formu ile yapı kayıt belgesinin de ruhsat başvurusu ekinde davalı idareye sunulduğu görüldüğünden; davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun, yukarıda hükümlerine yer verilen mevzuat uyarınca gerekli şartları taşıyıp taşımadığı hususunda bir inceleme ve değerlendirme yapılmak suretiyle işlem tesis edilmesi gerekirken, bu hususlar değerlendirilmeksizin ruhsat başvurusunun zımnen reddine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında ise isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 05/03/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi Dava Dairesi kararı ve dayandığı gerekçe usul ve hukuka uygun olup bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği oyuyla, çoğunluğun kararına katılmıyorum.