T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8189
Karar No : 2023/7110
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : 1- …Belediye Başkanlığı …
VEKİLİ : Av. …
2- …Kaymakamlığı …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:33/C adresinde "…" unvanlı işyerinin içkili lokanta faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi üzerine, mühürlenerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Belediyesi Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 6. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Kaymakamlığının 11/01/2020 tarihli işleminin, bunun üzerine işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin ve bu işlemlere dayanarak işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemlerinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı, işyerinde 10/01/2020 tarihinde saat 21.00 sıralarında meydana gelen olayda davacının işyerinin bitişiğinde bulunan "..." isimli işyerinde silahlı çatışma meydana geldiği, kalabalık gruba müdahale edilip olay yerinden uzaklaştırıldıktan sonra bazı kişilerin "…"ın bitişiğinde bulunan davacının işyerine girdiklerinin görülmesi üzerine yapılan denetimlerde işyerinin girişinde sol tarafta dışarıya ateş etmeye hazır vaziyette fişek yatağı dolu bir adet pompalı tüfeğin bulunduğu, olayın seyrine ilişkin polis tutanağından hareketle pompalı tüfek vasfında bir büyük silahın dışarıdan bir grup tarafından konulmuş olma ihtimali iddiasının muteber olamayacağı, söz konusu olayın şehir merkezinde büyük karışıklığa sebebiyet verdiği, halkın bu tür iş yerleri ile ilgili tepkisini taşlı sopalı sloganlarla dile getirdiği, darp edilen vatandaşın Roman vatandaşı olmasından dolayı etnik kavgaya sebep olabileceğinin değerlendirildiği, dava konusu işlemlerin kamu düzeni ve güvenliğinin, toplumun huzur ve sağlığının ve kişilerin can güvenliğinin sağlanması amacıyla kamu yararı doğrultusunda tesis edildiği, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; işleme dayanak olarak gösterilen olayın kendi işyerinin yanındaki başka bir işyerinde meydana geldiği, olayın kendisinin işyeriyle bir ilgisinin olmadığı, idarece küçük olayların bahene gösterilerek işyerinin kapatılmasının istenildiği, işyerinde bulunan tüfeğin kime ait olduğunun bilinmediği, söz konusu olayda kaçan kişilerden birisinin kaçarken tüfeği işyerinin içerine atmış olabileceği, işyerinde dokuz yıl içinde beş ya da altı olayın meydana geldiği, içkili yerlerde küçük olayların yaşanmasının normal olduğu, işyerinin kapatılmasına sebep olamayacağı, dava konusu işlemler hukuka aykırı olduğu belirtilerek istinaf kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idareler tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
17/06/1989 tarih ve 20198
sayılı Resmî Gazetede yayımlanan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3'üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmü; 6. maddesinin ikinci fıkrasında, "Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4'üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır.
" hükmü yer almaktadır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde, "(1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri belirtilen şartları taşımak zorundadır: [...] d) Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması [...],
(2) Yetkili idareler, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapacakları denetimlerde bu hususların yerine getirilip getirilmediğini kontrol eder." düzenlenmesine; "umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinde, "(1) Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açmak ve işletmek isteyen gerçek ve tüzel kişiler […] beyan formu ile yetkili idareye başvurur.
(2) Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verilir.
(3) İl özel idaresi ve belediyeler, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır.
(4) Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir.
(5) Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması hususundaki başvurular yetkili idareler tarafından bir ay içinde sonuçlandırılır.” düzenlemesine; "kolluk denetimi" başlıklı 37. maddesinde, "(1) Kolluk, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetler. Denetimler sırasında tespit edilen mevzuata aykırı hususlar, yetkili idarelere gereği yapılmak üzere bildirilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının işyerinin bitişiğinde bulunan "…" isimli işyerinde 10/01/2020 tarihinde saat 21.00 sıralarında meydana gelen kasten yaralama olayında bahse konu işyerinden dışarıya ateş edilmesi sonucu olaya müdahale etmekle görevli bir polis memurunun ve bir vatandaşın ağır yaralandığı, kargaşa esnasında kalabalık gruptan bazı kişilerin davacının işyerine kaçtığı, bunun üzerine işyerinde yapılan denetimde işyeri girişinin sol kısmında dışarıya ateş etmeye hazır bir şekilde fişek yatağı dolu vaziyette bir adet pompalı av tüfeğinin bulunduğu, buna istinaden yasal sınırlar içerisinde işletilmediği ve genel güvenliğe tehdit oluşturduğundan bahisle 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 6. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Kaymakamlığının 11/01/2020 tarihli işleminin, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin ve bu işlemlere dayanarak işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemlerinin tesis edildiği, bunun üzerine yalnızca işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; umuma açık istirahat ve eğlence yeri olarak faaliyet gösterecek bir işyerinin açılmasında; genel güvenlik ve asayiş açısından kolluk kuvvetinin olumlu görüşünün alınması gerekmekte olup, olumlu görüş alınmayan, genel güvenlik ve asayiş açısından sakıncalı olduğu belirtilen yerlere işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmeyeceği, olumlu görüş alınarak açılış izni verilen işyerlerinde sonradan genel güvenlik ve asayişi bozucu hareketlerin meydana gelmesi sebebiyle ruhsat iptali yetkisinin objektif sebeplerin somut olarak tespiti halinde kullanılabileceği, ruhsatı iptal edilen işyerinin ise mühürlenerek faaliyetten men edileceği de kuşkusuzdur.
Uyuşmazlıkta; davacının işyerinin bitişiğinde bulunan "…" isimli işyerinde meydana gelen olayda bahse konu işyerinden dışarıya ateş edilmesi sonucu olaya müdahale etmekle görevli bir polis memurunun ve bir vatandaşın ağır yaralandığı, kargaşa esnasında kalabalık gruptan bazı kişilerin davacının işyerine kaçtığı, bunun üzerine işyerinde yapılan denetimde girişinin sol kısmında dışarıya ateş etmeye hazır bir şekilde fişek yatağı dolu vaziyette bir adet pompalı av tüfeği bulunduğunun tespit edildiği, buna istinaden yasal sınırlar içerisinde işletilmediği ve genel güvenliğe tehdit oluşturduğundan bahisle 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 6. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Kaymakamlığının 11/01/2020 tarihli işleminin, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin ve bu işlemlere dayanarak işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemlerinin tesis edildiği görülmektedir. Bunun üzerine davacı tarafından dava dilekçesinin konu ve sonuç kısmında belirtildiği üzere işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemler dava konusu edilmeden yalnızca işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi dava konusu edilmektedir. Buna rağmen, Mahkemece üç işlemin de dava konusu kabul edilip yargılamanın yapılarak dava konusu işlemlerin dayanağı sebeplerin somut ve yeterli kabul edilip, işlemlerin kamu düzeni ve güvenliğinin, toplumun huzur ve sağlığının ve kişilerin can güvenliğinin sağlanması amacıyla kamu yararı doğrultusunda tesis edildiği, işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle üç işlem hakkında taleple bağlılık ilkesini ihlal edecek şekilde davanın reddine karar verildiği görülmektedir. Mahkemece, üç işlemin de dava konusu kabul edilerek üç işlem hakkında da davanın reddi şeklinde hüküm kurulmuş ise de, taleple bağlılık ilkesinin gereği olarak yalnızca davacı tarafından dava konusu edilen işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi hakkında yargılamanın yapılarak bu işlem yönünden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu durumda; işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemlere karşı dava açma süresi içerisinde dava açılmadığından bu işlemlerin kesinleştiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan bir işyerinin faaliyet yürütemeyeceğinin açık olduğu, dolayısıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan davacının işyerinde artık faaliyet yürütemeyeceğinden işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminde hukuka aykırılık; temyiz konusu kararda ise sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2.Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 20/12/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, …Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde "…" unvanlı işyerinde "içkili lokanta" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyet yürütmekte iken işyerinin, yasal sınırlar içerisinde işletilmediği ve genel güvenliğe tehdit oluşturduğundan bahisle 3572 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi üzerine, mühürlenerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Belediyesi Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemine ilişkindir.
2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu’nun 3'üncü maddesinde, "(1) idarî davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır.
(2) Dilekçelerde; a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller, c) Davaya konu olan idarî işlemin yazılı bildirim tarihi, d) Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar gösterilir.
(3) Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur." hükmü;
Aynı Kanun'un 14'üncü maddesinde idarî yargı mercilerinde açılacak davalarda, dava dilekçeleri üzerinde yapılacak ilk inceleme konularından biri olarak dava dilekçelerinin Kanun'un 3'üncü maddesine uygunluk şartını taşıması gerektiği belirtilmiş; 15'inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde dava dilekçesinin, 3'üncü maddesine aykırı olması durumunda otuz gün içinde noksanlıklar yahut aykırılıklar giderilerek bizzat veya temsile yetkili bir avukat vasıtasıyla dava açıp açmamakta serbest olmak üzere reddedileceği; 15'inci maddenin beşinci fıkrasında ise; 1. fıkranın (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hüküm altına alınmıştır.
Uyuşmazlıkta; davacının dava dilekçesi ve ekleri birlikte ele alındığında, dava dilekçesinin konu ve sonuç kısmında "işyerinin mühürlenerek kapatılması işleminin iptalinin" istenildiği; dava dilekçesinin eklerinde ise bu işlemin yanında işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Kaymakamlığının 11/01/2020 tarihli işlemi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin sunulduğu görülmektedir. Ancak, dava dilekçesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Kaymakamlığının 11/01/2020 tarihli işlemi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin dava konusu olarak belirtilmediği halde, Mahkemece dava konusu olarak bu iki işlemle birlikte üç işlemin de ele alınıp yargılamanın yapıldığı görülmektedir.
Bu durumda; dava dilekçesi ve eklerinden söz konusu üç işlemin birden iptalinin istenilip istenilmediği hususunun açık olmadığı, Mahkemece bu hususun açıklığa kavuşturulmadan dava dilekçesinde iptali istenilen işlemler arasında belirtilmeyen işlemlerin dava konusu olarak ele alınarak yargılamanın yapılıp karara bağlandığı, Mahkemece dilekçe ret kararı verilip dava konusu işlemler açıklığa kavuşturulduktan sonra yargılamanın yapılıp hüküm kurulması gerekirken bu yapılmadan, taleple bağlılık ilkesini ihlal edecek şekilde verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmadığı, İdari Dava Dairesi kararının belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.