T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/8206
Karar No : 2024/1664
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı/…
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan Erzin İlçesine ait 1/5000 ölçekli İlave ve Revizyon Nazım İmar Planı ile Erzin Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edilen ve Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile değiştirilerek onaylanan 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planının; mülkiyeti davacıya ait Hatay ili, Erzin ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile taşınmaz mahallinde gerçekleştirilen keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan uyuşmazlığa konu Belen İlçesi, 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planında; dava konusu parselin, kısmen "orta yoğunluklu yerleşik konut alanı” ve kısmen "12 metre imar yolu” olarak planlandığı, Erzin Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen ve Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile değiştirilerek onaylanan 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planında da, kısmen "konut alanı" kısmen de "yol" olarak planlı olduğu, Hatay İli 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında da dava konusu parsel için aynı kullanım kararlarının belirlendiği, bu kapsamda dava konusu taşınmaz için öngörülen planlamanın üst kademesindeki 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ile uyumlu olduğu ve plan kademelenmesi ilkesine aykırılık taşımadığının görüldüğü, ilgili yönetmelik hükümleri ve planlamanın amaçları bağlamında uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planı yapılmasının ve buna uygun olarak da 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yapılmasının zorunlu olduğunun anlaşıldığı, dava konusu imar planlarının yapılmasında imar planı revizyonunu gerektiren gerekçelerin bulunduğu, yine dava konusu parsel özelinde uyuşmazlık konusu revizyon imar planının; planların hazırlanmasında yani analiz aşamasında mevcut yapılaşma teşekkülü ve imar haklarına ilişkin yeterli araştırma ve tespitlerin yapıldığı, teknik/nesnel gerekçelere dayanarak planlama alanı sınırının belirlendiği ve plan bütünlüğünün sağlandığı, uyuşmazlık konusu imar planlarından önceki planda ve uyuşmazlık konusu planlarda alan kullanım ve yol genişlikleri açısından herhangi bir farklılığın bulunmadığı görüldüğünden, dava konusu imar planlarında uyuşmazlığa konu parsel bakımından şehircilik ilkelerine, ilgili mevzuat hükümlerine ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI:
… Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın Savunmasının Özeti: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
… Belediye Başkanlığı'nın Savunmasının Özeti: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın, konut alanı ve 12 metrelik imar yolu alanına ilişkin kısmının onanmasına, 10 metre yol alanına yönelik kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, temyize konu kararda sehven davacı olarak yazılan Hayriye Karayavuz yerine Sultan Karayavuz davacı olarak alınarak işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Dosyanın incelenmesinden,Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan Erzin İlçesine ait 1/5000 ölçekli İlave ve Revizyon Nazım İmar Planında; mülkiyeti davacıya ait Hatay ili, Erzin İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın, kısmen "orta yoğunluklu yerleşik konut alanı” ve kısmen "12 metre imar yolu” olarak belirlendiği, Erzin Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen ve Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile değiştirilerek onaylanan Erzin (Merkez Planlama Bölgesi) 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planında ise; (1.Etap) kısmen ayrık nizam 6 kat TAKS:0.30, KAKS:1.50 yapılaşma koşullu konut alanı, kısmen 12 metre taşıt yolu, kısmen de 10 metre imar yolu olarak belirlendiği, söz konusu uygulama imar planına karşı askı süresi içerisinde 09.03.2021 tarihinde Erzin Belediyesine yapılan itiraza yönelik olarak 15.03.2021 tarihinde “1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planının, üst kademe planının 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı olduğu; üst kademe plan değişikliğinin Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılmadan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılamayacağı” belirtilerek itiraz dilekçesinin Hatay Büyükşehir Belediyesine gönderileceği belirtilerek cevap verildiği, Hatay Büyükşehir Belediyesince itiraza karşı 60 gün içinde bir cevap verilmemesi üzerine, Erzin Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen ve Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile değiştirilerek onaylanan 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planına karşı yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin ve üst ölçekli plan niteliğindeki Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan Erzin İlçesine ait 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planının; mülkiyeti davacıya ait taşınmaza ilişkin kısımının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama İmar Planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, “Plan Kademeleri” başlıklı 6. maddesinde ise; planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas alan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, 8.maddesinde ise, planların tanımlaması yapılarak, planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış, "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu nazım ve uygulama imar planlarında taşınmaza getirilen konut alanı ve 12 metre en kesitli imar yolu kullanımı yönünden;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, konut alanı ve 12 metre imar yolu fonksiyonuna ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu uygulama imar planında taşınmaza getirilen 10 metre en kesitli imar yolu yönünden;
Yukarıda yer verilen hüküm uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının, nazım imar planına uygun yapılması gerekmektedir.
10 metre ve üzerindeki genişlikte olan taşıt yollarının genişliği ve niteliği itibarıyla ulaşım sistemlerinin ve ulaşım problemlerinin çözümünün belirlenmesi açısından 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında öngörülmesi gerekmektedir. Danıştay Altıncı Dairesinin yerleşmiş içtihadı da bu yöndedir.
Uyuşmazlık incelendiğinde, davaya konu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında davacının taşınmazından geçirilen 10 metrelik yolun, dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen uyuşmazlığa konu 10 metre genişliğindeki yolun planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı olacak şekilde 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin, uygulama imar planını dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiği, bu nedenle, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 10 metrelik yola ilişkin kısmına yönelik davanın reddine karar verilmesinde isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın konut alanı ve 12 metre imar yolu kullanımına ilişkin kısmının ONANMASINA, 10 metre en kesitli imar yoluna ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 11/03/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.