T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8237
Karar No : 2024/1863
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... Güneş Enerjisi Üretim Anonim Şirketi
2- ... Enerji Elektrik Üretim Anonim Şirketi
3- ... Araç Kiralama ve Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLLERİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Kınık ilçesi, ... Köyünde kurulmuş olan güneş enerji santrallerinin (GES), işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesi uyarınca işlem yapılacağına dair 25/08/2020 tarihli tutanağın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesiyle, Ek-2 listesinin B bölümünün 1. maddesinde sıralanan listeye değinilerek, anılan listede yer verildiği üzere toplam ısıl gücü 20 MW altında kapasitede olan termik enerji santrallerinin ikinci sınıf gayrisıhhi müessese kapsamında yer aldığı, bu nedenle bu tür enerji santralleri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmasının gerekli olduğu anlaşılmış ise de; dava konusu güneş enerji santralinde "fotovoltaik teknolojiye dayalı" elektrik üretimi yapıldığından, bahsi geçen madde kapsamında yer verilen "termik enerji santrali" niteliğinde olmadığının anlaşıldığı belirtilerek, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunulduğu gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri ile "yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağının kesin olarak hüküm altına alındığı ve herhangi bir istisnaya yer verilmediği, dava konusu tutanakta yer alan işyeri hakkında herhangi bir sınıflandırma veya nitelendirme yapılmadığı, işyeri termik enerji santrali niteliğinde olmasa dahi, ilgili birim tarafından Yönetmelik hükümlerine göre sınıflandırılması yapılarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesinin ardından faaliyet gösterebileceği, özel ve teknik bilgiyi gerektiren somut uyuşmazlık ile ilgili olarak teknik bilirkişi incelemesi ve raporu alınmadan eksik inceleme ve değerlendirmeyle ile hüküm tesis edildiği hususları belirtilerek dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "İş yeri: Ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin ya da girişimin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan, kara ya da su üzerindeki açık veya kapalı alanda bulunan sabit ya da mobil yerleri" şeklinde tanımlanmış, "İşyeri açılması" başlıklı 6. Maddesinin 1. fıkrasında, "(Değişik birinci fıkra: 19/3/2007 – 2007/11882 K.) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." hükmü, "Yönetmelikte yer almayan işyerleri" başlıklı 9. maddesinde, "Bu Yönetmelik kapsamına girmesine rağmen adı ve nitelikleri belirtilmeyen sıhhî bir işyerinin açılması halinde, benzeri işyerleri için öngörülen esaslara göre işlem yapılır." hükmü getirilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Davacıların İzmir ili, Kınık ilçesi, ... ve ... mevkiilerinde sahip oldukları taşınmazlar üzerinde yaklaşık 18794,73 metrekare alan üzerine Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği hükümlerine uygun şekilde lisanssız elektrik üretimi amaçlı solar fotovoltaik güneş enerji santralleri kurdukları, dava dışı elektrik dağıtım şirketi olan ... Elektrik Dağıtım A.Ş. ile yapmış oldukları "Dağıtım Sistemi Bağlantı Anlaşması ve Dağıtım Sistemi Üretim Anlaşması" neticesinde güneş enerjisine dayalı üretim faaliyetinde bulundukları, davalı idare elemanları tarafından düzenlenen davaya konu tutanakta söz konusu güneş enerji santrallerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterildiği, bu nedenle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesi hükmü gereği yasal işlem yapılacağı ve gereği için onbeş gün süre verilmesine ilişkin ruhsatsız işyeri tespit ve tebliğ tutanağının hazırlanması üzerine, bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince, güneş enerji santrallerinin termik enerji santrali kapsamına girip girmediğine dair Enerji ve Tabii Kaynaklarından bilgi istenilmesine ilişkin 12/03/2021 tarihli ara kararına cevaben, taraflarına İzmir ili sınırlarında fotovoltaik teknolojiye dayalı GES başvuruları bulunduğu, ısıl(termik) teknolojiye dayalı bir GES başvurusunun bulunmadığının bildirildiği, 02/04/2021 tarihli ara karar ile de davacılardan ve ... Elektrik A.Ş.'den dava konusu yerde faaliyette bulunan güneş enerjisi santralinin hangi teknolojiye dayandığının ara kararı ile sorulması üzerine, fotovoltaik teknolojiye dayalı elektrik üretim tesisi olduğu cevabının bildirildiği, bu cevaba binaen İdare Mahkemesi tarafından davaya konu GES'lerin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in (dava konusu işlem tarihi itibarıyla) EK- 2 listesinin B. 1 kısmında listelenen termik enerji santrali niteliğinde olmadığından bahisle faaliyette bulunabilmeleri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı gerekmediğinden bahisle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılıp çalıştırılamayacağı, bununla birlikte, yetkili idare tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmeden önce, ruhsat istenilen işyerinin mevzuatta belirtilen hususlar bakımından inceleneceği, Yönetmelik Eklerindeki listelerde yer almamış bir işyerine, benzer işyerlerine yönelik hükümlerin uygulanacağı kuralı getirilmiştir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 9. maddesiyle getirilen bu düzenlemenin amacının, teknolojik ilerlemeler karşısında mevzuatın geri kalmasının önüne geçmek olduğu açıktır. Nitekim anılan Yönetmelik'in EK-2 listesine 24/08/2022 tarihinde eklenen A.1.3, B.1.3 ve C.1.3 maddelerle fotovoltaik güneş enerjisine dayalı elektrik santrallerinin de listeye alındığı görülmektedir.
Yine yukarıda verilen işyeri tanımından hareketle, güneş enerjisine dayalı üretim faaliyetinde bulunmak maksadıyla kurulmuş ve dağıtım anlaşmalarıyla ticari bir faaliyetin yürütülmesine ilişkin olduğu açık olan dava konusu GES'lerin de bu tanım kapsama girdiği ve işyeri açma çalışma ruhsatının bulunması gerektiği açıktır.
Bu durumda; İdare Mahkemesince, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 9. maddesi irdelenmeden verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 18/03/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.