T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8428
Karar No : 2024/1900
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gaz Akaryakıt Konut ve Prefabrik Konteyner Çelik Konsrüksiyon Motorlu Araç İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, akaryakıt satış istasyonu faaliyet alanında aldığı ... tarih ve ... sıra nolu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... günlü, ... sayılı Başkanlık Olur işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararı üzerine İdare Mahkemesince verilen kararda; alınan bilirkişi raporu ile dosyada mevcut tüm bilgi ve belgelerinin birlikte değerlendirilmesinden, Adana ili, ... Mahallesi, ... Bulvarı No:... (önceki No:... ) adresinde ... ada ... parselde faaliyet gösteren davacı şirketin 01/10/2013 gün ve 18 sıra nolu akaryakıt satış istasyonu faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı aldığı, davacı şirket işyerinin bulunduğu parsele bitişik (mesafe farkı olmayan) ... parselde Adana ili, ... Mahallesi, ... Bulvarı No:... (önceki No:... ) adresinde faaliyet gösteren ... Petrol Ürünleri Motorlu Araç Gıda ve Temizlik Maddeleri Tic. Paz. A.Ş.'ye ... günlü, ... sayılı akaryakıt istasyonu faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği görüldüğünden, mevzuatta istenen asgari mesafe şartını taşımayan ve sonradan ruhsat alan davacının ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmış, ayrıca davacının dava konusu işyerini ... Petrol Servisleri A.Ş.'nin ... Petrol Ürünleri Motorlu Araç Temizlik Maddeleri Pazarlama Ltd. Şti.'ne devrettiği, ... Petrol Ürünleri Motorlu Araç Temizlik Maddeleri Pazarlama Ltd. Şti.'nin ise davacı şirkete devrettiği, bu nedenle kazanılmış hakkının olduğu yönünde iddiada bulunulmuş ise de, devraldığı ... Petrol'ün de aynı adreste işyeri açma ve çalışma ruhsatının faal olduğu, yani işyeri açma ve çalışma ruhsatının davacı şirkete devredilmediği görüldüğünden, davacının bu yöndeki iddiasına itibar edilmemiştir. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı şirket tarafından; dava dışı ... Petrol Ürünleri Motorlu Araç Gıda ve Temizlik Maddeleri Ticaret Pazarlama Anonim Şirketi tarafından, ... tarih ve ... sayılı ... Pet. A.Ş.' den devralınan ruhsatın, 10/09/2013 tarihli devir sözleşmesi ile davacı şirkete devredildiği, davacı şirket adına 01/10/2013 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatı; 26/10/2013 tarihinde ise Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından bayilik lisansı düzenlendiği ve davacı şirket adına kazanılmış hak doğduğu, dava konusu işlemin hukuki istikrar ve güven ilkesine aykırılık tesis edildiği mahkeme tarafından karara esas alınan bilirkişi raporunda hangi petrol istasyonunun daha önce faaliyete başladığının tespit edilemediği belirtilerek usul ve yasaya aykırı Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 8. maddesinde "...Bayiler ve dağıtıcılar, lisanslarına göre kurdukları akaryakıt istasyonlarını Kuruma bildirerek işletmeye başlar. Akaryakıt istasyonları, gerekli tedbirleri alarak tarım sektörünün ihtiyaçları için tanker ve köy pompası vasıtasıyla LPG hariç akaryakıt satışı yapabilir. Kurul, teknik ve ekonomik kriterlere göre bayilik kategorileri oluşturabilir. Bu durumda bayilik lisansları kategorilerine göre düzenlenir. Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafeler, aynı yönde olmak üzere, şehirler arası yollarda on kilometreden, şehir içi yollarda bir kilometreden az olmamak üzere Kurul tarafından çıkarılacak ve 01/01/2005 tarihinde yürürlüğe girecek yönetmelikle düzenlenir.", 17. maddesinde "Serbest kullanıcıların belirlenmesine ve lisans verilmesine ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir...", Geçici 1. maddesinde "Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce; 6326 sayılı Petrol Kanununa göre belge sahibi olan kişiler ile Bakanlıkça yapılan düzenlemelere istinaden faaliyetlerine izin verilen akaryakıt dağıtım ve pazarlama kuruluşlarının ilgili mevzuat kapsamında tanınan hak ve menfaatleri ile yükümlülüklerine ilişkin hükümler, bu Kanunda belirlenen süre ve esaslar dahilinde faaliyeti ile ilgili lisans verilinceye kadar saklıdır. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte fiilen, bu Kanunla yapılması için lisans alınması gereken faaliyetleri yürüten kişiler, bu Kanunun yayımı tarihinden sonra bir yıl içinde durumlarını bu Kanuna uygun hale getirerek, Kurum tarafından istenecek bilgi ve belgelerle Kuruma başvurmak zorundadır. Başvurusunu yapmış ancak işlemleri tamamlayamayan kişilerin faaliyetlerinin devamı için, üç ayı aşmamak üzere ek süre verilmesinde Kurum yetkilidir.Süresinde başvurmayan veya süresinde başvurduğu halde süresinde durumunu bu Kanuna uygun hale getirmeyenlerin faaliyetleri, sürenin bitim tarihi itibarıyla durdurulur. Daha önce verilen hak, izin ve yetki doğurucu her türlü karar, işlem ve evrak başkaca bir işleme gerek kalmaksızın hükümsüz hale gelir. Bu Kanunun yayımı tarihinde, yürürlükte olan petrol ürünleri ile ilgili kararname yönetmelik ve tebliğlerde yer alan hükümler, Kurumca düzenleme yapılıncaya kadar saklıdır. Kurum tarafından oluşturulacak yönetmelik ve diğer mevzuat yürürlüğe girene kadar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve/veya Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce yürütülmekte olan işlemlere ilişkin görevler sürdürülür. Ancak, bu süre içerisinde anılan mevzuata istinaden akaryakıt dağıtım ve pazarlama şirketlerinin kurulması ile ilgili olarak yeni ön müsaade ve statü verilmez. Lisans yönetmeliği yürürlüğe girinceye kadar, faaliyete ilişkin lisans isteminde bulunulamaz. Lisans yönetmeliğinin yürürlüğe girişi, Kanunun yayımı tarihini takip eden yüzsekseninci günü aşamaz. 10/09/1960 tarihli ve 79 sayılı Milli Korunma Suçlarının Affına, Milli Korunma Teşkilat, Sermaye ve Fon Hesaplarının Tasfiyesine ve Bazı Hükümler İhdasına Dair Kanunun 5 inci maddesinin ve petrol ürünleri ile ilgili 98/10745 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulanmasına 1 Ocak 2005 tarihine kadar devam edilir. Gerektiğinde bu süre Bakanlar Kurulu kararı ile altı aya kadar uzatılabilir. 98/10745 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yürürlükten kalkması ile birlikte dağıtıcıların serbest ithalat faaliyetleri başlar. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra Kurul tarafından ikincil mevzuatın oluşturulması ve gerekli düzenlemeler tamamlanıncaya kadar Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından belgelerin verilmesine devam edilir. Bu süreç sonunda 6326 sayılı Petrol Kanununun belge ile ilgili hükümleri yürürlükten kalkar. 6326 sayılı Petrol Kanunu hükümlerine göre belge sahiplerine tanınan gümrük ve diğer ithal vergi ve resimleri muafiyetinden yararlanarak ithal edilen malzemeye ilişkin takyitler başkaca hiçbir işleme ihtiyaç bulunmaksızın kaldırılır. Bu konuda doğmuş her türlü mükellefiyet ve kayıt terkin edilir." hükümleri mevcuttur.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in, işletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli başlıklı 8. maddesinde, "Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir. (Ek fıkra: 12/03/2012-2012/2958 S.B.K Yön.11.md.) Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ile gayrisıhhî müesseseler hariç olmak üzere, sıhhî işyerleri için adresin değişmemesi kaydıyla faaliyet konusunun değiştiği durumlarda ruhsat başvurusunda bulunulması halinde, dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınarak yeni faaliyet konusu ile ilgili şartlar karşılanmak kaydıyla başvuru sahibi adına tekrar ruhsat düzenlenir. İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez. İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır. Mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir. İşyeri sahibinin ölümü halinde, yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanunî mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır. Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hallerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hallerde ruhsat iptal edilir." şeklinde düzenlenmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; uyuşmazlığa konu, ... Mah. ... ada, ... parselde tapu kaydı bulunan ve ... Bulvarı No:... Seyhan/ADANA adresindeki taşınmazda 12/01/1983 günü Adana Belediyesince inşaat ruhsatının verildiği, 07/05/1984 günü aynı Belediyece yapı kullanma izin belgesi verildiği, inşaat ruhsatında ve yapı kullanma izin belgesinde söz konusu parselin imar durumunun akaryakıt istasyonu olduğu, Adana Belediyesi İktisat İşleri Müdürlüğünce ... gün ve ... sayılı işyeri açma ruhsatı ile taşınmazda benzin istasyonu işletmeciliği hakkının ... Petrol Servisleri A.Ş.'ne verildiği, bu şirketçe işyeri açma ruhsatındaki hak ve yetkilerin Adana 7. Noterliğinin ... gün ve ... yevmiye sayılı işletme devir hakkı sözleşmesiyle ... Petrol Ürünleri Ltd. Şti.'ne devredildiği, bu şirketçede Adana 13. Noterliğinin ... gün ve ... yevmiye sayılı işletme hakkı devir sözleşmesi ile benzin istasyonu işletmecilik hakkının davacı şirkete devredildiği, taşınmazla ilgili Seyhan İlçe Belediyesi tarafından benzin, mazot, LPG ve servis istasyonu kullanma amaçlı ... gün ve ... nolu yapı kullanma izin belgesi bulunduğu, davacı şirketçe 18/07/2013 günlü başvurusuna istinaden Adana Büyükşehir Belediyesince ... gün ve ... sayılı geçiş yolu izin belgesinin düzenlendiği, dava konusu akaryakıt istasyonunun yakınında tapuda ... Mah. ... ada ... parselde ... Bulvarı No:... Seyhan/ADANA adresindeki taşınmazda bulunan diğer akaryakıt istasyonunun 03/05/1975 tarihinde Adana Belediyesince yapı kullanma izin belgesi verildiği, inşaat ruhsatında ve yapı kullanma izin belgesinde söz konusu parselin imar durumunun akaryakıt istasyonu olduğu, Adana Valiliği Sağlık ve Sosyal Yardım Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı belge ile Umumi Hıfsısıhha Kanunu'nun 272. maddesi uyarınca taşınmazda benzin istasyonu işletmeciliği hakkı için Doğan Kaman ve ... adına izin verildiği ve sonrasında ... Petrol Ürünleri Ltd. Şti.'ne devredilen işletmenin ... gün ve ... sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı bulunduğu, bu ruhsatın ünvan değişikliğinden dolayı Seyhan İlçe Belediyesince düzenlenmiş akaryakıt istasyonu faaliyetine dair ... günü ve ... sayılı gayri sıhhi mühesseselere ait açılma izin belgesi, Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığınca düzenlenmiş LPG ikmal istasyonu faaliyetine dair ... gün ... sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı bulunduğu, uyuşmazlığa konu ... nolu parselde bulunan taşınmazdaki akaryakıt istasyonu ile ilgili Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuyla çeşitli yazışmalardan sonra son olarak bu kurumca, ... sayılı yazı ile mevzuattaki mesafe koşuluna uymayan işletme hakkında akaryakıt istasyonu kurulması için yapılan izin, onay, ruhsat vb. başvuruların reddi gerektiği içerikli yazı üzerine dava konusu ... gün ve ... sıra nolu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığa konu taşınmazdaki akaryakıt istasyonunun mevzuata dayalı gerekli izin ve onaylarının bulunduğu açık olmakla bu izin ve onaylara dayalı olarak işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının düzenlendiği ve bu konuda 1984 yılından itibaren faaliyet konusu (dizel yakıt ve benzin) aynı olan işyeriyle ilgili asgari mesafe şartına ilişkin Petrol Piyasası Kanunu'nun 8. maddesinde yer alan düzenlemenin yürürlüğe girdiği 01/01/2005 tarihinden önce her iki akaryakıt istasyonunun ayrı ayrı ruhsatlarının olduğu ve bu ruhsatların devirle elde edildiği dikkate alındığında, davacının söz konusu yasanın yürürlüğünden önce elde ettiği korunması gereken kazanılmış hakkının bulunduğu açıktır.
Bu durumda yakınındaki akaryakıt istasyonuyla arasında olması gereken mesafe şartını taşımadığı gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde; kazanılmış hakların korunması hukuki güvenlik ve idarede devamlılığı gerektiren Hukuk Devleti ilkesine, dolayısıyla hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 19/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.