T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8469
Karar No : 2023/7224
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kırıkkale ili, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde "simit-poğaça imalatı" ruhsatlı işyerinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatındaki faaliyet konusuna aykırı olarak ekmek imalat ve satışı yapıldığından bahisle, işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin Kırıkkale Belediyesi Zabıta Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; anılan işyeri hakkında işyerinin faaliyetten men edilmişse de, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'da ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te Belediyelere faaliyetten men şeklinde bir yaptırım uygulanmasına karar verme yetkisinin tanınmadığı, işyerlerinin faaliyetten menine karar verme yetkisinin sadece mahallin en büyük mülki idare amirine verildiği, Yönetmelikte belediyelere tanınan yetkinin faaliyetten men yetkisi değil; işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi sonucu işyeri kapatma yetkisi verildiği, davalı idarece işyeri açma ve çalışma ruhsatı uyarınca ruhsatı iptal edilerek işyerinin kapatılması yönünde işlem tesisi gerekirken, anılan Kanun ve Yönetmelikte öngörülmeyen bir şekilde işyerinin faaliyetten menine dair tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davaya konu işyerinde ana faaliyet konusu dışında ekmek imalat ve satışı yapıldığının tespit edildiği, yetkili idare tarafından davacıya ruhsata aykırı faaliyetlerini sonlandırması hususunda iki defa yazılı ihtar verildiği, ancak davaya konu işyerinde ruhsata aykırı davranışlara son verilmediğinin anlaşıldığından, dava konusu işyerinin faaliyetten men'ine dair işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.
Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.
Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.
Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.
İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.
..." düzenlemesi getirilmiştir.
1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde, belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesine göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verileceği, bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebileceği, belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebileceği, emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirileceği, bu madde hükümlerinin ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanacağı öngörülmüştür.
Dosyanın incelenmesinden, davacı ait ve gayrisıhhî müessese sınıfına dahil işyeri için verilen "simit-poğaça imalatı" ruhsatının, işyerinde 11/07/2018 tarihinde yapılan denetimde, ruhsat konusuna aykırı olarak ekmek imalat ve satışı yapıldığının tespit edildiği, 15/11/2018 tarihinde yapılan denetimde de ruhsat konusuna aykırı olarak ekmek imalat ve satışı yapıldığının tespit edildiği ve ruhsata aykırı faaliyetlerinin giderilmesi için on beş gün süre verildiği, 11/07/2019 tarihinde yapılan denetimde ise verilen süreye rağmen söz konusu eksikliklerin yeniden tespiti üzerine ... tarihli ve ... sayılı işlem ile dava konusu işyerinin faaliyetten men edilmesine karar verildiği anlaşılmıştır. 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesinde, belediye encümeninin kararlarına muhalif hareket edilmesi ve Kanunun men veya emrettiği fiillerin işlenmesi durumunda, belediye encümeni tarafından yasaklanan faaliyetin menine karar verileceğinin öngörüldüğü; dolayısıyla idarece ruhsat dışında yapılan pide ekmek üretimi ve satışı faaliyetinin engellenmesi gerektiği, aksi bir durumun davacının hukuken geçerli olarak aldığı ruhsatına dayalı faaliyetini yürütememesi sonucunu doğuracağı kanaatine varılmıştır.
Buna göre, davacının usulüne uygun olarak aldığı "simit-poğaça imalatı" faaliyet konulu gayrisıhhi müessese açma ruhsatına sahip olduğu görülmekte olup, ana faaliyet konusuna aykırılıklar nedeniyle davalı idarenin, yalnızca "ekmek imalat ve satışı" faaliyetinin men'ine karar verebilme olanağı bulunmasına rağmen, mevzuatta yer alan yaptırımları aşacak şekilde dava konusu işyerinin ruhsat konusu simit-poğaça imalatı faaliyetinin de men'ine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince verilen kararda ise sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 22/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Davalı tarafından, Kırıkkale ili, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde ... Unlu Mamuller unvanıyla faaliyet gösteren "simit-poğaça imalatı" ruhsatlı işyerinde faaliyet konusuna aykırı olarak ekmek imalat ve satışı yapıldığından bahisle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada dava konusu işlemi iptal eden idare mahkemesi kararının istinafı isteminin reddine yönelik karar temyiz edilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3'üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmüne, 6. maddesinin 2. fıkrasında, "Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde, " (...)İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.
Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." hükmü düzenleme altına alınmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı ait ve gayrisıhhî müessese sınıfına dahil işyeri için verilen "simit-poğaça imalatı" ruhsatının, işyerinde 11/07/2018 tarihinde yapılan denetimde, ruhsat konusuna aykırı olarak ekmek imalat ve satışı yapıldığının tespit edildiği, 15/11/2018 tarihinde yapılan denetimde de ruhsat konusuna aykırı olarak ekmek imalat ve satışı yapıldığının tespit edildiği ve ruhsata aykırı faaliyetlerinin giderilmesi için on beş gün süre verildiği, 11/07/2019 tarihinde yapılan denetimde ise verilen süreye rağmen söz konusu eksikliklerin yeniden tespiti üzerine ... tarihli ve ... sayılı işlem ile dava konusu işyerinin faaliyetten men edilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu ... Unlu Mamuller unvanlı işyerinde ruhsat harici yapılan ekmek imalat ve satış faaliyetlerin, davacıya verilen sürelere rağmen giderilmediği ve ruhsata bağlanmadığının sabit olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan iş yerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı açıktır.
Kaldı ki; dosyada davacının ekmek üretimi ve satışı faaliyetinin ruhsata tabi diğer faaliyetlerini engellenmeden men edilebileceğine ilişkin bilgi de bulunmamaktadır.
Bu durumda, yukarıda belirtilen mevzuatta, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilen işyerlerinin ruhsatta belirtilen şartları taşımak zorunda olduğu açık bir şekilde hükme bağlandığı görülmekle, davalı idarece yapılan kontrol neticesinde söz konusu işyerinde ruhsat konusuna aykırı olarak ekmek imalat ve satışı yapıldığının tespit edildiği ve ruhsata aykırı faaliyetlerinin giderilmesi için on beş gün süre verildiği, Yönetmeliğin 13. maddesine göre tespit edilen aykırılıkların giderilmesi için verilen on beş günlük sürenin sonunda aykırılıkların giderilmediğinin idarece yapılan ikinci kontrolde tespit edilmesi karşısında, işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.