T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8607
Karar No : 2023/7439
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … Otomobil İnşaat Petrol Emlak Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi No:… adresinde "oto galeri" faaliyet alanında işletmekte olduğu işyerinin faaliyetten men'ine ilişkin Çankaya Belediye Encümenin … gün ve … sayılı kararı ile, söz konusu karara dayalı olarak işyerinin mühürlenmesine ilişkin 29/06/2016 tarihli Çankaya Belediyesi Zabıta Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; ikinci el oto galerilerin halkın can ve mal güvenliği ile trafik akışı açısından problemlere neden olduğunun ilgili Genelgelerle açıklığa kavuşturulduğu, bu Genelgelerin iptaline yönelik herhangi bir yargı kararının da bulunmadığı anlaşıldığından, halkın can ve mal güvenliği açısından önemli tehlike arz eden ikinci el oto galerinin yerleşim yeri dışına taşınmasına yönelik Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının icrası doğrultusunda … tarih ve … sayılı Çankaya Belediye Başkanlığı Oluru ile İşyeri Açma ve Çalıştırma ruhsatının iptal edildiği, akabinde anılan işyerinin faaliyetten men'ine ve mühürlenmesine yönelik dava konusu işlemlerin tesis edildiğinin anlaşıldığı, bu durumda; yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmaksızın bir yerin faaliyette bulunması hukuken mümkün olmadığından, oto galeri ruhsatının … tarih ve … sayılı Çankaya Belediye Başkanlığı Olur'u ile iptal edildiği anlaşılan davacı şirkete ait işyerinin faaliyetten men'ine ve akabinde mühürlenmesine yönelik dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idareden alınmış … tarih, … nolu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve vergi levhasının dosya içerisine sunulmuş olduğu, kendilerine ruhsat iptaline ilişkin bir bilgi ve belgenin tebliğ edilmediği, kararla ilgili yasa yollarına başvuru haklarının kısıtlandığı, bu nedenle tesis edilen işlemlerin kanuna ve hukuka aykırı olduğu, dayanak alınan Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının usule aykırı alınmış olduğu, daha sonradan zımnen ortadan kaldırılmış olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 36. maddesinde, "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz." hükmü yer almıştır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, "Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu" hükme bağlanmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.
İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Zabıtanın görev ve yetkileri" başlıklı 51. maddesinin birinci fıkrasında; "Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular." düzenlemesine yer verilmiştir.
11/04/2007 günlü, 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin "Görev alanı" başlıklı 8. maddesinde; "Belediye zabıtası belediye sınırları içerisinde görevli ve yetkilidir. Ayrıca, mücavir alanlarda kanunlarla belediyenin yetki ve sorumluluğuna verilmiş hizmetler bakımından da yetkili ve görevlidir." hükmü, "Görevleri başlıklı" 10. maddesinin 1/a fıkrasının 20. bendinde ise; "14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ile 14/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince, işyerinin açma ruhsatı alıp almadığını kontrol etmek, yetkili mercilerce verilen işyeri kapatma cezasını uygulamak ve gereken işlemleri yapmak." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile, Ankara'da bulunan ve ikinci el oto alım satımı yapan işyerlerinin bu amaçla ayrılan bölgeye taşınması için işyeri sahiplerine 01/03/2016 tarihine kadar süre verilmesine ve bu süre içerisinde taşınmayan işyerlerine ilişkin ruhsatların iptal edilerek işyerlerinin mühürlenmesine ilişkin karar alındığı, davalı idarece verilmiş, oto galeri faaliyet alanında işletilmekte olan davacıya ait işyerinin de anılan meclis kararı kapsamında 01/03/2016 tarihine kadar belirlenen bölgeye taşınmadığı takdirde mühürlenerek faaliyetten men edileceğine ilişkin Çankaya Zabıta Müdürlüğünün 03/02/2016 tarihli işlemiyle davacıya bildirildiği, anılan tebligatta, "… tarih, … sayılı Oto Galeri Ruhsatı mevcuttur" notunun yazılı olduğu, … tarih ve … sayılı Çankaya Belediye Başkanlığı Olur'u ile davacıya verilen … tarih, … sayılı İşyeri Açma ve Çalıştırma ruhsatının iptal edildiğinden bahisle, Çankaya Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı ile işyerinin faaliyetten men'ine karar verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, oto galeri alanında ticari faaliyette bulunan davacı şirkete ait işyerine verilen … tarih, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının dava konusu işlemlerin tesis edilmesinden önce, Çankaya Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemiyle iptal edildiği, fakat, ruhsat iptaline ilişkin işlemin, davacıya tebliğ edilmediği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacıya, işyeri ruhsatının iptali işlemine karşı yasal yollara başvurma hakkı tanınmadığı görüldüğünden; işyerinin faaliyetten men'ine ilişkin encümen kararında ve buna dayalı olarak mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 26/12/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.