DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2023/862 E. , 2024/93 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/862
Karar No : 2024/93
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Balıkesir ili, Bandırma ilçesi, … Mahallesi, … mevkii, … parsel sayılı taşınmaza yönelik imar planı değişikliği yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;
Dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, yürürlükte olan imar planlarında, uyuşmazlık konusu alanda yer alan kavşağın dava konusu parselde kalan kısmının Çanakkale-Bursa (E-90) Karayolunun güneyinde bulunan kısmına göre daha fazla yer kapsayacak biçimde öngörülmesinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, plan tekniğine, kamu yararına ve planlamanın eşitlik ilkesine aykırı olduğu, mevzuatta dava konusu alanın sanayi alanı olarak planlanmasını zorunlu ve gerekli kılacak bir hüküm bulunmamasına rağmen, benzer konumda, benzer büyüklükte bulunan ve üst ölçekli plan kararlarında aynı işleve atanmış parseller için kamu yararı açısından nesnel, teknik ve bilimsel gerekçeler bulunmadığı sürece benzer işlevler ve eşdeğer yapılaşma koşulları atanması planlamanın eşitliği ilkesinin gereği olduğundan, davacının plan değişikliği talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 25/04/2019 tarih ve E:2014/9977, K:2019/3157 sayılı kararıyla;
Davacının talebi taşınmazının tümüyle sanayi alanına alınmasına ilişkin plan değişikliği yapılması olduğundan sadece taşınmazın planda kavşak alanı olarak belirlenen kısmının incelenmesi suretiyle davacının isteminin reddedilmesine ilişkin işlemin iptal edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı,
Hükme esas alınan bilirkişi raporunda kavşak düzenlemesinin neden değiştirilmesi gerektiğinin gerekçeleri somut bir şekilde ortaya konulamadığından, aralarında ulaşım konusunda uzmanlığı bulunan bilirkişinin de bulunduğu yeni bir bilirkişi heyetiyle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle dava hakkında karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi ısrar kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının taşınmazının tümüyle sanayi alanına alınmasına ilişkin plan değişikliği yapılması talebinin reddine ilişkin işlemin, mahkemece sadece kavşak alanında kalan kısmının incelenmesi suretiyle iptal edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, mahkemenin ilk kararı Danıştay Altıncı Dairesince aralarında ulaşım konusunda uzmanlığı bulunan bir bilirkişinin de olduğu yeni bir bilirkişi heyetiyle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak uyuşmazlık hakkında yeniden karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulduğu halde mahkemece usule ilişkin bu bozma sebebine aykırı olarak ısrar kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, davacının talebinin karşılanması halinde kavşak geometrisinin küçüleceği, bu hususun toplayıcı yolların bağlantısının kopmasına ve trafik akışının engellenmesine neden olacağı, kavşak düzenlemelerinde simetrinin sağlanmasının hiçbir zaman öncelik olmadığı, imar planlarının 20-30 yıl ve daha uzun süreleri kapsayan ihtiyaçlar için hazırlandığı, kavşağın simetrik hale getirilmesi durumunda, uyuşmazlık konusu bölgenin sanayi alanı olması nedeniyle 20-30 yıl sonra artacak trafik yükünü karşılayamayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, davalının temyiz sebeplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, imar planı değişikliği talebiyle ilgili idareye her zaman başvurulabileceği, bu başvuru üzerine idarece tesis edilecek işlemler veya dayanağı imar planları hakkında, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen altmış günlük süre içerisinde dava açılabileceğinden, temyize konu kararın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
… tarih ve … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen ve 11/02/2006-11/01/2007 tarihleri arasında askıya çıkarılan 1/5000 ölçekli Bandırma Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Bandırma Revizyon Uygulama İmar Planında dava konusu taşınmaz kısmen ticaret, kısmen sanayi, kısmen de alanda yer alan kavşak kapsamında oluşturulan yol ve yeşil alanda kalmıştır.
Davacı tarafından, taşınmazının tamamının sanayi alanına alınmasına yönelik imar planı değişikliği yapılması istemiyle 30/10/2012 tarihinde yapılan başvuru dava konusu işlem ile reddedilmiş, bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiş, aynı Kanun'un dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde ise; "1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.
2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı, 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği; aynı maddenin altıncı fıkrasında, ilk incelemeye ilişkin hususların tespit edilmesi halinde davanın her safhasında 15. madde hükümlerinin uygulanacağı; 15. maddesinde ise süre aşımı bulunduğu tespit edilen davaların reddedileceği kurala bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ise; "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar." hükmünü içermektedir.
14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan mülga Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 20. maddesinde ise onaylanmış planların; onay tarihinden itibaren ilgili idarece herkesin görebileceği şekilde ilan yerlerinde asılmak ve nerede nasıl görülebileceği mahalli haberleşme araçları ile duyurulmak suretiyle 30 gün süre ile ilan edileceği, 30 günlük ilan süresi içinde planlara itirazın, ilgili idare nezdinde yapılacağı kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planları; 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen “ilanı gereken düzenleyici işlemlerden” olup, aynı madde gereğince dava açma süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesi ile Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 33. maddesi gereği, imar planları otuz gün süreyle askıda ilan edilerek duyurulmakta ve bu süre içerisinde imar planlarına yapılan itiraz başvuruları hakkında bir karar verilmek üzere, askı süresinin bitiminden sonra ilgili karar merciine gönderilmektedir.
Bu nedenle, imar planlarına karşı askı süresi içerisinde yapılan itirazların, askı süresi dolduktan sonra, bu itirazlara yönelik idari işlem tesis edilmesi için yetkili mercie gönderildiği hususu ile 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi birlikte ele alındığında, dava açma süresinin başlangıcında, askıda yapılan itiraz tarihi yerine, itirazlar hakkında değerlendirme yapılacak sürecin başladığı askıdan inmeyi takip eden tarihin esas alınması gerekmektedir.
Sonuç olarak, 3194 sayılı Kanun'un 8. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile üst makamlara başvurmayı düzenleyen 11. maddesi hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içerisinde 3194 sayılı Kanun'un 8/b maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan ilan-askı süresinin son gününü izleyen günden itibaren 60 gün (2577 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik ile bu süre 30 güne indirilmiştir) içerisinde bu başvuruya cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, zımni reddin oluştuğu bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içerisinde veya ilan-askı süresinin son gününü izleyen 60 gün içerisinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde, bu cevabın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde idari dava açılabileceği; imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca, imar planının ilan-askı süresinin son gününü izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Öte yandan, bu süreler geçirildikten sonra yapılacak başvuruların ise, dava açma süresini ihya etmeyeceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; değişiklik yapılması istenilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının 11/02/2006-11/01/2007 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı süresi içinde anılan planlara itiraz edilmediği ve askı süresinin son gününü izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde dava açılmadığı, 31/10/2012 tarihinde yapılan imar planı değişikliği talebinin dava konusu … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararı ile reddedildiği, bu kararın davacıya 11/01/2013 tarihinde tebliği üzerine 22/02/2013 tarihinde davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İmar planına askı süresi içinde itiraz etmeyen davacının, askı süresinin son gününü izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde dava açması gerekirken, taşınmazının tamamının sanayi alanına alınması yönünde imar planında değişiklik yapılması talebiyle yapılan ve yeni bir dava açma süresi başlatmasına hukuken olanak bulunmayan, 30/10/2012 tarihli başvurunun reddi üzerine, 22/02/2013 tarihinde açılan davanın, süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır.
Bu durumda, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, işin esası incelenmek suretiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin … İdare Mahkemesinin temyize konu … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (onbeş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 24/01/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma sürelerinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiş; aynı maddenin dördüncü fıkrasında, "İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle "İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde ise, "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem ve eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından 30/10/2012 tarihinde davalı idare kayıtlarına giren dilekçe ile … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen ve 11/02/2006-11/01/2007 tarihleri arasında askıya çıkarılan 1/5000 ölçekli Bandırma Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Bandırma Revizyon Uygulama İmar Planında değişiklik yapılarak taşınmazının tamamının sanayi alanına alınmasının istenildiği anlaşılmaktadır.
Olayda, imar planları kapsamında uğranıldığı ileri sürülen mağduriyetin giderilmesi amacıyla, 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılmasına yönelik olarak 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında yapılan başvuru üzerine, dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Bu itibarla, 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, işlem tesisi talebiyle her zaman başvurulabileceği açık olup, imar planı değişikliği talebiyle 30/10/2012 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun … tarih ve …sayılı belediye meclisi kararı ile reddi ve bu kararın 11/01/2013 tarihinde davacıya tebliği üzerine, 22/02/2013 tarihinde açılan bu davada süre aşımı bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu kararın esası incelenmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.