T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/884
Karar No : 2023/3166
TEMYİZ EDENLER:
1- (DAVACI): …
2-(DAVALI): … Kurulu
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Beşinci Dairesinin 06/06/2022 tarih ve E:2020/106, K:2022/4160 sayılı kararının aleyhlerine olan kısmının temyizen incelenerek bozulması taraflarca karşılıklı olarak istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi iken … tarih ve … sayılı Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu kararıyla FETÖ ile iltisak ve irtibatının olduğu gerekçesiyle 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 3/1. maddesi uyarınca meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilmiş olan davacı tarafından, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu'nun 69. maddesinin son fıkrası uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Hakimler ve Savcılar Kurulu … Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının iptaline ve 150.000,00-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Beşinci Dairesinin 06/06/2022 tarih ve E:2020/106, K:2022/4160 sayılı kararıyla;
2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 63. maddesinin 1. fıkrası; 69. maddesinin 1., 2. ve son fıkrasına yer verilerek,
Hakimler ve Savcılar Kurulu … Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile; davacının, yargı yetkisi ve takdir hakkı kapsamı dışında, yargı kararlarının saygınlığı ile güvenilirliğine zarar verecek, suistimal şüphesi doğuracak ve giderek tevessülata yol açacak yanılgılara düştüğü, ... Asliye Ceza Mahkemesinin bazı dosyalarına ilişkin duruşmaları belirlenen tarihlerde yapmadığı, toplam 455 adet dosyanın gerekçeli kararlarını (31) gün ile (313) gün arasında değişen sürelerle yazmadığı; ilgilinin Anayasa ve yasaların kendisine vermiş olduğu yargılama yetkisini, açık yasa hükümlerine aykırı olarak kararlar vermek şeklinde keyfi kullandığı, her ne kadar vicdani kanaatine göre karar verdiğini iddia etmişse de, hukuka açıkça aykırı kararlar ihdas ettiği, duruşmaları zamanında yapmadığı ve kararlarını da zamanında yazmadığı, Bangolar Yargı Etiği İlkelerinde belirtilen ve bir hakimin haiz olması gereken, bağımsızlık, tarafsızlık, doğruluk ve tutarlılık, dürüstlük, eşitlik, ehliyet ve liyakat olarak sayılan özellikleri yitirdiği, hal ve davranışları verdiği kararlar ile toplumdaki adalet duygusuna zarar verdiği ve meslekte kalması halinde zarar vermeye devam edeceği gerekçesiyle, davacının 2802 sayılı Kanun'un 69. maddesinin son fıkrası gereğince meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği,
Davacının Asliye Ceza Mahkemesi hakimi olarak görev yapmakta iken Anayasa ve yasaların kendisine vermiş olduğu yargılama yetkisini, açık yasa hükümlerine aykırı olarak kararlar vermek şeklinde keyfi kullandığı, hukuka açıkça aykırı kararlar ihdas ettiği, duruşmaları zamanında yapmadığı ve kararlarını da zamanında yazmadığı hususlarının tespit edilmesi sonucu bu eylemlerin 2802 sayılı Kanun'un 69. maddesinin son fıkrasında yer alan mesleğin şeref ve onurunu ve memuriyet, nüfuz ve itibarını bozacak nitelikte görülerek bu madde kapsamında meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına dair dava konusu işlem tesis edilmiş ise de; davacının sübut bulan eylemlerinin, 2802 sayılı Kanun'un uyarma cezasını düzenleyen 63. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan görevde kayıtsızlık ve düzensizlik hali kapsamında değerlendirilmesi ve bu madde kapsamında disiplin cezası verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varıldığı,
Bu itibarla, davacının, mesleğin şeref ve onurunu ve memuriyet nüfuz ve itibarını bozacak nitelikte bir eylemde bulunduğu gerekçesiyle 2802 sayılı Kanun'un 69. maddesinin son fıkrası uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Hakimler ve Savcılar Kurulu İkinci Dairesinin 26/06/2018 tarih ve E:2017/30, K:2018/414 sayılı dava konusu kararında hukuka uyarlık görülmediği,
Öte yandan, bir idari işlemin yasalara ve hukuka aykırılığı, kural olarak hizmet kusuru sayılmakta ise de, her aykırılığın kendisinin veya doğurduğu sonucunun tazminat sorumluluğuna yol açmayacağı da idare hukukunun ilkelerinden olduğu; hizmet kusurunun oluşabilmesi için saptanan yanlışlık ve aykırılığın, hizmetin iyi kurulmadığını, düzenli işlemediğini gösterecek derecede ağır ve belirgin olması gerektiği,
Olayda, davalı idarenin kasten ve hatalı işlem tesis ettiği ileri sürülmekte ise de bu iddiaların somut bilgi ve belge ile kanıtlanamadığı, idarenin manevi tazminat ödemesini gerektirecek nitelikte ağır bir hizmet kusurunun bulunmadığı anlaşıldığından, davacının objektif ölçülere göre doğmuş bir zararından söz edilemeyeceği gerekçesiyle,
Hakimler ve Savcılar Kurulu … Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının iptaline, davacının bu karar nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü zararına karşılık 150.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
Davacı tarafından, usule ve kanuna aykırı olan manevi tazminat talebinin reddine yönelik kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, mevzuat hükümleri gereği idari yargı mercilerinin idarenin yerine geçerek idari işlem niteliğinde yargı kararı vermelerinin mümkün olmadığı, yargı mercilerinin disiplin işlemleri yönünden sadece ilgiliye isnat edilen fiille kanun maddesinin örtüşüp örtüşmediğini tespit etmekle yetinmeleri, idarenin hangi işlemi tesis etmesi gerektiği konusunda yönlendirici ve bağlayıcı bir tutum izlememesi gerektiği; davacının soruşturma konusu eylemleri nedeniyle "zincirleme suretle görevi kötüye kullanma" suçundan yapılan yargılamanın devam ettiği, söz konusu eylemlerin ''görevde kayıtsızlık ve düzensizlik hali" kapsamında kalacak kadar basit ve alalade bir ihmal olarak görülemeyeceği; davacının kusurlu veya uygunsuz hareket ve ilişkileriyle mesleğin şeref ve nüfuzunu veya şahsi onur ve saygınlığını yitirdiği, hâkimlik gibi toplumda belli bir saygınlığa ve ağırlığa sahip mesleği icra eden davacının, disiplin cezasına konu olayda, usul ve yasaya aykırı olan eylemleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde 2802 sayılı Kanun'un 69. maddesinin son fıkrası gereğince meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ: Davacıya isnat olunan ve yapılan araştırma sonucu sübut bulduğu görülen fiillerin "Meslekten Çıkarma Cezası" başlıklı 69. maddesi kapsamında olmadığı, dolayısıyla davacının eyleminin, 2802 sayılı Kanun'un 69/son maddesindeki suç tanımıyla örtüşmediği ve disiplin hukukunda yer alan tipiklik şartının söz konusu fiil yönünden gerçekleşmediği sonucuna varıldığından, davacının, mesleğin şeref ve onurunu ve memuriyet nüfuz ve itibarını bozacak nitelikte bir eylemde bulunduğu gerekçesiyle, meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, ancak davalı idare tarafından, söz konusu disiplin soruşturması kapsamında davacının eylemine uyan başka bir disiplin cezası verilebileceği sonucuna varıldığından, Daire kararının işlemin iptaline ilişkin kısmı gerekçeli olmak üzere onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacının, ... Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi olarak görev yaptığı dönemde gerçekleştirdiği eylemler nedeniyle hakkında düzenlenen soruşturma raporu üzerine, Hakimler ve Savcılar Kurulu … Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile;
"A)Yargı yetkisi ve takdir hakkı kapsamı dışında, yargı kararlarının saygınlığı ile güvenilirliğine zarar verecek, suistimal şüphesi doğuracak ve giderek tevessülata yol açacak yanılgılara düştüğü, bu cümleden olarak;
1) 2009/594 esas sayılı dosyada; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle derhal beraat kararı verilmesi dışında, delillerin takdir ve tayini gereken durumlarda sanığın sorgusu yapılıp savunması saptanmadan beraat kararı verilemeyeceğini gözetmeden, 5271 sayılı CMK'nın 193/son maddesine yanlış anlam vererek anılan Kanun’un 191. ve 147. maddeleri gereğince sanığın sorgusunu yapmadan karar ittihaz ettiği, (2013/587, 641, 2014/12, 28, 41, 164, 250, 2015/387, 411, 444, 458, 482, 622, 652, 2016/13, 72, 200, 249, 262, 266, 283, 284, 290, 292, 311, 321, 322, 335 esas sayılılarda da benzer şekilde davrandığı)
2) 2013/218 esas sayılıda; müştekilerin Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görevli doktor ve hemşire oldukları, sanıkların yakınanın bıçaklanarak hastaneye getirildikleri aşamada müştekileri "hastamıza bir şey olursa sizi öldürürüz " şeklinde tehdit ettikleri, mahkemece de oluşun bu şekilde kabul edilmesine rağmen sanıkların eylemlerinin müştekilerin yapması gereken bir görev olan hastaya müdahale durumunun bir an evvel gerçekleşmesi için tahrik etme ve yönlendirme amaçlı olduğu, belirtilen kötülüğün gerçekleşmesi ihtimalinin de olmadığından bahisle beraat kararı verdiği,
3) 2013/339 esas sayılıda; TCK 167/1-a bendinde yer alan şahsi cezasızlık halinin sadece haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşler yönünden uygulanabileceği, yargılamaya konu olayda; sanık hakkında iddianame ile TCK 151/1 maddesinde tanzim edilen mala zarar verme suçundan cezalandırılması yönünde kamu davası açıldığı, katılan (S.S.Y)'nin tüm aşamalarda şikâyetçi olduğu, katılan ile sanık arasında evlilik akdi bulunmadığı gibi katılanın bir başkası ile resmi nikahlı evli olduğu, mahkemece "sanığın katılan ile arasındaki ilişkinin karı koca ilişkisi içerisinde gerçekleştiği ve bunun resmiyete intikal etmemesinin yasal olarak bu dava itibarıyla evli olmadıkları değerlendirilmesinin hak ve nesafete uygun olmayacağı, dolayısıyla da katılan ve sanığın eş olarak değerlendirilmesinin bu anlamda olayın mahiyeti gereği yasaya, hak ve nesafete uygun olacağı, bu bağlamda TCK'nın 2. maddesinde yer alan kıyas yasağının sanığın lehine değerlendirme yapılmasını engellemeyeceği, bu itibarla da meydana gelen olayda sanığın üç yıldır duygusal ilişki içinde bulunduğu kişinin ilişkisinin sonlanması ve bunun katılanın resmi eşinin öğrenmesi nedeniyle olması göz önüne alındığında, buna sinirlenerek ilişkisinin sonlanması üzüntüsüyle bu şekilde katılanın malına zarar verdiği anlaşılmakta olup bu itibarla sanığın TCK 167. maddesinde yer alan şahsi cezasızlığın var olmasının kabulü gerektiği ve bu maddenin (a) bendinin olay itibarıyla genişletici bir lehe yorum ile sanık hakkında uygulanması gerekli görüldüğünden TCK 167/l-a,son ve CMK 223/4-b,son madde ve fıkrası gereğince sanığa ceza verilmesine yer olmadığına" şeklinde hiçbir yasa ile bağdaşmayan hüküm tesis ettiği,
4) 2013/387 esas sayılıda; sanığın müştekiyi elinde tabanca olduğu halde "seni yaşatmayacağım" şeklinde tehdit ettiğinden bahisle TCK 106/2-a maddesinin uygulanması suretiyle cezalandırılması yönünde açılan dava neticesinde mahkemece sanığın "seni yaşatmayacağım " şeklindeki tehdit suçunun silah olmadan işlendiği belirtilerek eylemin bu hali ile TCK 106/1-birinci cümlede belirlenen ve şikâyete tabi olmayan tehdit suçunu oluşturduğu gözetmeden şikâyetten vazgeçme sebebiyle düşme kararı verdiği,
5) 2013/438 esas sayılıda; sanıkların bir başkası adına kayıtlı ruhsatı bulunan tabancayı kendi iş yerlerinde bulundurdukları/taşıdıkları sabit olmasına, mahkemece de oluşun bu şekilde kabul edilmesine rağmen, sanık (C.B.) yönünden ruhsat sahibinin sanığın yakın akrabası olması, ruhsatlı olan tabancayı kendi kasasında bulundurması şeklinde gerçekleşen olayda suç kastı bulunmadığı, sanık (S.B.) yönünden iş yerindeki kasada bulunan silahı almak suretiyle alkollü olduğu sırada iş yerinden dışarı çıkarmasının geçici nitelikte olduğu gerekçeleri ile beraatlerine dair hüküm kurduğu,
6) 2013/462 esas sayılıda; sanıklar (B.D. ve G.B.)'nin işlemiş oldukları yağma suçu sonrasında ticari taksi sürücüsü olan mağdur (M.B.)'nin taksisine binip yakmanı silahla tehdit ederek araçla bir süre seyahat etmelerinden ibaret eylemlerinin kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturacağı düşünülmeden, mahkemece olayın oluşunun da bu şekilde kabul edilmesine rağmen, yakınanın işinin taksicilik olması sebebiyle atılı suçta kast unsuru bulunmaması gerekçesi ile beraate dair karar düzenlediği,
7) 2013/530 esas sayılıda; sanık (B.B.)'nin gece sayılan zaman dilimi içerisinde şikâyetçi (R.T.)'den para istediği, şikâyetçinin para vermemesi üzerine rızası olmaksızın elleri ile ceplerini karıştırdığı ve şikâyetçinin arka cebinde içerisinde para bulunan cüzdanı alarak uzaklaştığı sırada polis memurları tarafından yakalandığı, mahkemece de eylemin bu şekilde kabul edilmesine rağmen "ülkemizde yaşayan bir kısım vatandaşların sokaklarda yaşadığı, tiner bağımlısı olduğu, köprü altında yaşayan kişiler olarak yaşamlarını sürdürdükleri herkes tarafından bilinmekte olup sanığın da dosya kapsamı itibarıyla anlattıklarına göre bu şekilde sokaklarda yaşayan ve tiner bağımlısı bir genç olduğu, hakkında açılan kamu davasının tensip aşamasında tutukluluğunun kaldırılmasına ve bu bağımlılığı çerçevesinde tedavi görmek üzere adli kontrol tedbiri verilmiş olması da değerlendirildiğinde, bu tür kişilerin sokaklarda insanlardan değişik şekilde bozuk paralar istediği "abi bir liran var mı" şeklinde paralar istediğinin bilindiği, sanığın müşteki ile yaşadığı olayın da bu çerçevede gerçekleştiği, sanığın hırsızlık kastıyla hareket etmediği" gerekçesi ile beraate dair hüküm tesis ettiği,
8) 2013/534 esas sayılıda; sanık (M.E.)'nin sahte vekâletname tanzim ettirerek bu belge ile PTT şubesinden şikâyetçi (V.E)'ye ait maaşı çektiği, sanık hakkında TCK 204/1 ve 157/1 maddelerinde düzenlenen sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarından kamu davası açıldığı, yapılan yargılama neticesinde oluşun mahkemece de bu şekilde kabul edilmesine ve sahte vekâletnamenin bulunmasına rağmen sanığın söz konusu eylemi gerçekleştirirken dolandırıcılık kastının bulunmaması ve yine resmi belge niteliğinde sahte noter belgesi düzenlemek suretiyle paralar çekilmiş ise de hareketin çıkış noktası, paranın çekilme sebebi, kastı nazara alındığında yasal unsurları itibarı ile oluşmadığı, suç oluşturmayacağı düşünce ve kanaatiyle beraate dair karar verdiği,
9) 2013/619 esas sayılıda; mahkemece de kabul edildiği üzere sanık (D.H.)'nin suç tarihinde katılan (A.B.)'nin konutuna rızası dışında girdiği sabit olmasına rağmen atılı eylemin suç işleme kastı ile gerçekleştirilmediği, sanığın yaşamış olduğu psikolojik durum ve aldığı alkolün etkisi ile işlendiği gerekçesi ile CMK 223/2-c madde ve fıkrası uyarınca beraat kararı verdiği,
10) 2014/53 esas sayılıda; mağdur (Ö.N.)'nin, sanık (U.G)'nin yönlendirmesi ile açık kimlikleri tespit edilemeyen şahıslar tarafından basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte yaralama ve "davadan vazgeçmediği takdirde öldüreceklerini" söylemek suretiyle tehdit suçlarından açılan kamu davasının yargılaması neticesinde, mahkemece "tehdit suçunun gerçekleştiği sabit ise de, tehdit olayından sonra da yaralama olayının gerçekleşmiş olması göz önüne alındığında artık eylemin yalnızca yaralama suçu olarak kabul edilmesi gerektiği ve bu nedenle tehdit suçundan ayrı bir mahkûmiyet kararı verilemeyeceği" gerekçesi ile tehdit suçundan CMK 223/2-a maddesi uyarınca beraate karar verdiği, 2014/328 esas sayılıda da benzer şekilde davrandığı,
11) 2014/119 esas sayılıda; samklar (E.G ve N.E.G.)'nin tartıştıkları mağdur (Y.Y.)'ye yumruk vurmak suretiyle yaraladıkları, mağdurun yaralanmasının İstanbul Adli Tıp Şube Müdürlüğü'nün raporuna göre basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte olmadığı, vücuttaki kemik kırıklarının hayat fonksiyonlarına etkisinin hafif derecede olduğu, dolayısıyla mağdurun yaralanmasına neden olan eylemin TCK 87/3 maddesinde yazılı ve şikâyete tabi bulunmayan suçu oluşturduğunu nazara almadan, vazgeçme sebebiyle CMK 223/8 maddesi uyarınca düşme kararı verdiği,
12) 2014/187 esas sayılı dosyada; mağdur sanıklar (T.Ş. ve S.S.)'nin suç tarihinde tartıştıkları, tartışmanın kavgaya dönüştüğü, tarafların birbirlerine vurduklan, vurma neticesinde (S.S.)'nin basit bir tıbbi müdahale ile giderilemeyecek ölçüde, kemik kırığı meydana gelecek derecede yaralanmasından ibaret olayda, mahkemece (S.S.)'ninkavga sırasında yere düşmesi neticesi yaralandığı, bu eylemin TCK. 89/1 maddesinde düzenlenen şikâyete tabi suçlardan olduğu belirtilerek şikâyetten vazgeçildiğinden bahisle düşme kararı verdiği, 2014/228, 432 esas sayılılarda da benzer şekilde davrandığı,
13) 2014/294 esas sayılıda; sanık (A.O.)'nun Fatih Belediyesi'nin önüne gelerek içeri girmek istediği sırada güvenlik görevlilerinin engel olması nedeniyle sinirlerine hakim olamayarak belediye binasına ait kapıya vurmak suretiyle camlarını kırmaktan ibaret eyleminin TCK. 152/1-a maddesinde düzenlenen mala zarar verme suçunu oluşturduğu düşünülmeden sanığın kamu malına zarar verme kastıyla hareket etmediğinden bahisle CMK 223/2-c maddesi uyarınca beraat kararı verdiği,
14) 2015/30 esas sayılı dosyada; sanık (A.C) hakkında kızı mağdure (Y.C)'yi basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte yaraladığı iddiası ile kamu davası açıldığı, mahkemece tensiple birlikte sanığın sorgusu yapılmadan ve mağdure ile müşteki dinlenilmeden sanık olan babanın birlikte yaşamış olduğu kızma yönelik eyleminin TCK 232/2 madde ve fıkrasında yer alan "terbiye hakkından doğan disiplin yetkisi" kapsamında gerçekleştiği, bu kapsamda kalan yaralama eyleminin suç teşkil etmeyeceğinden bahisle CMK. 223/2-a maddesi uyarınca beraate dair hüküm kurduğu, 2015/116, 250, 294, 2016/101 esas sayılılarda da benzer şekilde davrandığı,
15) 2015/308 esas sayılıda; sanık (N.Ö.)'nün mağdur (N.A.)'ya "terbiyesiz" şeklinde mahkemece de kabul edildiği üzere hakaret teşkil eden sözler söylediğinin anlaşılmasına rağmen "kendisinden büyük olduğu anlaşılan sanığın bu sözlerinin kendisinden küçük birine karşı söylenmesinin hayatın olağan akışına uygun olduğu, hakaret içermediği yalnızca yaptığının doğru olmadığından kaynaklanan bir söz olduğu, yasa itibarıyla suçun oluşmadığı" gerekçesi ile CMK 223/2-a madde ve fıkrası uyarınca beraat kararı tesis ettiği,
16) 2015/339 esas sayılıda; mahalle sakinlerinin sokak üzerinde bulunan ağacın tehlike yarattığından bahisle ilgili Belediye Başkanlığına müracaat etmeleri neticesinde zabıta görevlilerinin ağacın tehlike yaratan bölümlerini budamak amacıyla olay yerine gelmelerini müteakip sanık (A.A.)'nm ruhsatlı bulunan av tüfeği ile cama çıkarak "bu ağacı kesemezsiniz" şeklinde bağırması üzerine zabıta memurlarının olay yerinden kaçmaları şeklinde gelişen olayda sanık, müştekiler ve tanıklar dinlenmeden tensip zaptı ile birlikte sanığın eyleminin kamu görevlisinin olay sırasındaki tavır ve davranışına karşı tepkisel nitelik taşıdığı ve bu nitelikteki eylemlerin kamu görevlisinin görevini yapmasını engelleme boyutuna ulaşmadığı gerekçesi ile görevi yaptırmamak için direnme suçundan beraat kararı düzenlediği,
17) 2015/352 esas sayılı dosyada; sanık (T.T) hakkında TCK. 191/4-a maddesinde belirtilen kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getirmediğinden bahisle uyuşturucu madde kullanmak suçundan cezalandırılması yönünde kamu davası açıldığı, CMK 223/1 maddesine göre; beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşme kararlarının hüküm olduğu ve bunların tahdidi olarak belirlendiği, mahkemece yapılan yargılama neticesinde "her ne kadar ceza mahkemesi kanunumuzda bulunmasa da mahkememizce yapılan değerlendirme sonucunda sanık hakkında açılan kamu davası itibarıyla iddianamenin iadesi de yapılmamış olduğundan ve bu şekilde yargılamaya devam olunamayacağı" gerekçesi ile "kamu davasının kabule şayan olmadığına" dair kanunda düzenlenmeyen biçimde hüküm kurduğu, 2015/659 esas sayılıda da benzer şekilde davrandığı,
18) 2015/433 esas sayılıda; müşteki sanıklar (M.K ve Ö.K.)'ninkarı koca oldukları, suç tarihinde birbirlerine vurmak suretiyle basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte yaralandıkları, eylemlerinin TCK 86/2 maddesinde düzenlenen yaralama suçunu oluşturduğu, oluşun mahkemece de bu şekilde kabul edilmesine rağmen "kavga durumları nedeniyle karşılıklı olarak rızalarının var olarak kabul edilmesi gerektiği dolayısıyla rıza bulunması nedeniyle basit yaralama ile sonuçlanan karşılıklı kavga eylemleri nedeniyle suçun yasal unsurları oluşmadığı" gerekçesi ile CMK 223/2-d maddesi uyarınca beraatlerine karar verdiği,
19) 2016/1 esas sayılı dosyada; müşteki (E.S) ile sanık (S.S)'nin resmi nikâhlı karı koca oldukları, suç tarihinde sanığın müşteki olan karısına vurmak suretiyle basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte yaraladığı, oluşun mahkemece de bu şekilde kabul edilmesine rağmen sanığın savunması da alınmaksızın suçun kasıtla işlenmediğinden bahisle beraat hükmü kurduğu,
20) 2016/26 esas sayılı dosyada; sanık (M.U) hakkında müşteki (E.A.Ş)'i basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hatif nitelikte yaraladığı iddiası ile açılan kamu davasında, soruşturma aşamasında alman 23.12.2015 tarihli bilirkişi raporuna göre, kamera görüntülerinde sanığın müştekiyi ittiği ve müştekinin yere düştüğü anlaşılmasına rağmen tensiple birlikte müşteki dinlenmeden ve sanığın sorgusu yapılmadan kastı ve kusuru bulunmadığından bahisle beraat kararı verdiği,
21) 2016/97 esas sayılı dosyada; müşteki sanıklar (S.Ş, S.Y, C.Ş) ile sanık (N.Y) hakkında basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte yaralamaya sebebiyet verdikleri, tarafların şikâyetçi oldukları, uzlaşma hükümlerinin uygulandığı ancak tarafların kabul etmedikleri, bu sebeple TCK 86/2 maddesinin uygulanması suretiyle cezalandırılmaları yönünde kamu davası açıldığı, mahkemece müşteki ve tanıklar dinlenmeden, sanıkların sorguları yapılmadan tensip ile birlikte "müşteki sanıkların ve sanığın üzerlerine atılı suç şikâyete tabi bir suç olup eşit kuvvetler anlamında orantısız olmayacak şekilde meydana gelen bu yaralanma da tarafların birbirlerine vurdukları, suçun şikâyete tabi bir suç olması göz önüne alındığında aslında rızalarının bulunmuş olduğu değerlendirilmekle olayda rızanın bulunduğu ve bu nedenle şikâyetin aranmayacağı ve şikâyetin yokluğu varsayılmak gerektiği" gerekçesi ile vaki şikâyete rağmen düşme kararı verdiği,
22) 2016/196 esas sayılı dosyada; sanık (H.G)'nin müşteki (D.A)'nm öğrenim gördüğü okulun müdürü olduğu, sanığın suç tarihinde müştekiye "sen adam olmazsın, ailen senden çok çeker, ipin benim elimde" şeklinde sözler söylediği ve müştekiyi itekleyerek düşürmesi neticesi basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte yaraladığı, sanığın hakaret ve yaralama suçlarından cezalandırılması yönünde kamu davası açıldığı, mahkemece oluşun da bu şekilde kabul edilmesine rağmen müşteki dinlenmeden ve sanığın sorgusu yapılmadan tensiple birlikte sanığın hakaret oluşturan sözleri söylemesinin öğrencisini terbiye konusunda eğitimci olmak sıfatıyla görevi dahilinde olduğu, aksi takdirde hiçbir öğrenciye okul idarecileri ve öğretmenler tarafından söz söylenemeyeceği, bunun da eğitim ve öğretimin ruhuna ve özüne ters düşeceği, bu sebeple sanığın söylediği sözlerin hakaret olarak nitelendirilemeyeceği, eğitim öğretim kapsamında uyarı mahiyetinde sözler olarak kabulü gerektiği, atılı suçun yasal unsurlarının gerçekleşmediği, yine yaralama suçuna ilişkin olmak üzere de, eylemin sanığın "terbiye etmek, eğitmek" görevi kapsamında işlendiğini belirterek beraat kararı verdiği,
B) ... Asliye Ceza Mahkemesinin bazı dosyalarına ilişkin duruşmaları belirlenen tarihlerde yapmadığı, bu cümleden olarak;
1) 2009/208 esas sayılı dosyada; 01/07/2016 tarihli 24. celsenin yapılmadığı, bu celseye ait duruşma tutanağının UYAP kayıtlarında boş olarak gözüktüğü, 24/05/2016 tarihli 23. celsede duruşmanın 01/07/2016 tarihine erteli olduğunun yazılı olduğu, 01/07/2016 tarihli duruşma listesinde de bu dosyanın gözüktüğü,
2) 2012/607 esas sayılı dosyada; 24/06/2016 tarihli 12. oturumun yapılmadığı, bu celseye ait duruşma tutanağının UYAP'ta boş olarak gözüktüğü, 17/02/2016 tarihli 11. oturumda duruşmanın 24/06/2016 tarihine ertelendiği, 24/06/2016 tarihli duruşma listesinde bu dosyanın gözükmemesine rağmen UYAP'tan alınan safahat bilgilerinde duruşmanın 24/06/2016 tarihine talik edildiğinin belirlendiği gibi mahkemece elle tutulan defterde de bu dosyanın kayıtlı olduğunun görüldüğü,
3) 2012/659 esas sayılı dosyada; 23/06/2016 tarihli 10. celsesinin yapılmadığı, bu celseye ait duruşmanın 23/06/2016 tarihine ertelendiğinin görüldüğü, 23/06/2016 tarihli duruşma listesinde de dosyanın gözüktüğü,
4) 2013/459 esas sayılı dosyada; 23/06/2016 tarihli 7. oturumun yapılmadığı, 25/11/2015 tarihli 6. celsede duruşmanın 23/06/2016 tarihine talik edildiği, 23/06/2016 tarihli duruşma listesinde de dosyanın bulunduğu,
5) 2013/476 esas sayılı dosyada; 24/06/2016 tarihli 8. celsenin yapılmadığı, 23/02/2016 tarihli 7. celsede duruşmanın 24/06/2016 tarihine talik edildiğinin yazılı olduğu, 24/06/2016 tarihli duruşma listesinde bu dosya gözükmemesine rağmen UYAP'tan alınan safahat bilgilerinde duruşmanın 24/06/2016 tarihine talik edildiğinin görüldüğü,
6) 2014/206 esas sayılı dosyada; 01/06/2016 tarihli 5. celsenin yapılmadığı, 23/12/2015 tarihli oturumda duruşmanın 01/06/2016 tarihine ertelendiğinin yazılı olduğu, 01/06/2016 tarihli duruşma listesinde bu dosya gözükmemesine rağmen UYAP'tan alman safahat bilgilerinde duruşmanın 01/06/2016 tarihine ertelendiğinin belirlendiği,
C) Toplam 455 adet dosyanın gerekçeli kararlarını (31) gün ile (313) gün arasında değişen sürelerle yazmadığı," hususları belirtildikten sonra, ilgili hakimin soruşturma konusu eylemleri nedeniyle "zincirleme suretle görevi kötüye kullanma" suçundan yargılandığı, ilgilinin Anayasa ve yasaların kendisine vermiş olduğu yargılama yetkisini, açık yasa hükümlerine aykırı olarak kararlar vermek şeklinde keyfi kullandığı, her ne kadar vicdani kanaatine göre karar verdiğini iddia etmişse de, hukuka açıkça aykırı kararlar ihdas ettiği, duruşmaları zamanında yapmadığı ve kararlarını da zamanında yazmadığı, Bangolar Yargı Etiği İlkelerinde belirtilen ve bir hakimin haiz olması gereken, bağımsızlık, tarafsızlık, doğruluk ve tutarlılık, dürüstlük, eşitlik, ehliyet ve liyakat olarak sayılan özellikleri yitirdiği, hal ve davranışları, verdiği kararlar ile toplumdaki adalet duygusuna zarar verdiği ve meslekte kalması halinde zarar vermeye devam edeceği gerekçesiyle davacının 2802 sayılı Kanun'un 69. maddesinin son fıkrası gereğince meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Davacı hakkında zincirleme suretle görevini kötüye kullanma suçundan dolayı Yargıtay 5. Ceza Dairesinin (İlk Derece) E:2018/19 esas sayılı dosyasında yargılamanın devam ettiği görülmüştür.
Davacı tarafından, meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin anılan kararın iptaline ve 150.000,00-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi talebiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın "Hakimlik ve savcılık teminatı" başlıklı 139. maddesinde;
"Hakimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz.
Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymiş olanlar, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında kanundaki istisnalar saklıdır." hükmü,
"Hakimlik ve savcılık mesleği" başlıklı 140. maddesinin 3. fıkrasında;
"..Hakim ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri, aylık ve ödenekleri, meslekte ilerlemeleri, görevlerinin ve görev yerlerinin geçici veya sürekli olarak değiştirilmesi, haklarında disiplin kovuşturması açılması ve disiplin cezası verilmesi, görevleriyle ilgili veya görevleri sırasında işledikleri suçlarından dolayı soruşturma yapılması ve yargılanmalarına karar verilmesi, meslekten çıkarmayı gerektiren suçluluk veya yetersizlik halleri ve meslek içi eğitimleri ile diğer özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.." hükmü bulunmakta olup,
2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 69. maddesinin 1. fıkrasında,
"Meslekten çıkarma", bir daha mesleğe alınmamak üzere göreve son verilmesi şeklinde tanımlanmış, son fıkrasında da;
"..Disiplin cezasının uygulanmasını gerektiren fiil suç teşkil etmezse ve hükümlülüğü gerektirmese bile mesleğin şeref ve onurunu ve memuriyet nüfuz ve itibarını bozacak nitelikte görüldüğü takdirde de meslekten çıkarma cezası verilir.
" hükmüne yer verilmiştir.
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 27/06/2006 tarih ve 315 sayılı kararıyla kabul edilip benimsenen ve tüm hakim ve savcılara duyurulan Bangalor Yargı Etiği İlkeleri'nin 2.1. maddesinde, "Hakim, yargısal görevlerini tarafsız, önyargısız ve iltimassız olarak yerine getirmelidir."; 2.2. maddesinde, "Hâkim, mahkemede ve mahkeme dışında, yargı ve yargıç tarafsızlığı açısından kamuoyu, hukuk mesleği ve dava taraflarının güvenini sağlayacak ve artıracak davranışlar içerisinde olmalıdır."; 3.2. maddesinde, "Hakimin hal ve davranış tarzı, yargının doğruluğuna ilişkin inancı kuvvetlendirici nitelikte olmalıdır. Adaletin gerçek anlamda sağlanması kadar gerçekleştirildiğinin görüntü olarak sağlanması da önemlidir.", 4.2. maddesinde, "Kamunun sürekli denetim sujesi olarak hâkim, normal bir vatandaş tarafından sıkıntı verici olarak görülebilecek kişisel sınırlamaları kabullenmeli ve bunlara isteyerek ve özgürce uymalıdır. Hâkim, özellikle yargı mesleğinin onuruyla uyumlu bir tarzda davranmalıdır." şeklinde ilkelere yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davalı Hâkimler ve Savcılar Kurulunca, davacının, bir hakimin haiz olması gereken, bağımsızlık, tarafsızlık, doğruluk ve tutarlılık, dürüstlük, eşitlik, ehliyet ve liyakat olarak sayılan özellikleri yitirdiği, hal ve davranışları, verdiği kararlar ile toplumdaki adalet duygusuna zarar verdiği ve meslekte kalması halinde zarar vermeye devam edeceği gerekçesiyle dava konusu meslekten çıkarma cezasının verildiği görülmektedir.
Hâkimlik ve savcılık mesleğini ifa eden yargı mensuplarının, toplum nezdinde güvenilir ve saygın kişiler olması gerekir. Toplumun yargı kurumlarına, yargı kararlarına ve yargı mensuplarına saygı duyması, yargının tarafsızlığı ve bağımsızlığı yanında yargı mensuplarının kişiliklerine olan saygı ve güvenden de kaynaklanmakta olup, yargı görevini yerine getiren kişilerin, adaleti gerçekleştirdikleri kadar bunu görüntü olarak da sağlamaları gerekmektedir.Yargı kurumlarının itibarı ve güvenilirliği, hâkimlik ve savcılık mesleğini icra eden yargı mensuplarının kamuoyu nezdindeki itibarı ve saygınlığı ile doğru orantılıdır. Hakimlik ve savcılık mesleğinin şeref ve onurunu, nüfuz ve itibarını bozacak nitelikte fiilleri işleyen hâkim ve savcıların meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmaları ile korunan hukuki değer, yargı kurumlarının ve yargı mensuplarının toplum nazarındaki saygınlıkları ve itibarlarıdır. Bu mesleğin saygınlığı ve onuru hem yargı mensuplarının öncelikle kendi kişiliklerine yönelik özel saygınlığı ve hem de toplumun yargı kurumlarına ve yargı mensuplarına duyduğu genel güven ve saygınlığı ifade eder.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile davacı hakkında yürütülmüş olan soruşturma kapsamında ortaya konulan deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacının, ... Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi olarak görevli bulunduğu sırada yargılama yetkisini, açık yasa hükümlerine aykırı olarak kararlar vermek şeklinde keyfi kullandığı, hukuka açıkça aykırı kararlar ihdas ettiği, duruşmaları zamanında yapmadığı ve kararlarını da zamanında yazmadığı anlaşılmaktadır.
Maddi olay kısmında aktarılan davacının her biri ayrı disiplin soruşturmasına neden olabilecek nitelikteki eylemleri, davalı idarece tek soruşturma altında inceleme konusu yapılmış olup, davacı her ne kadar vicdani kanaatine göre karar verdiğini iddia etmişse de, davacının, Anayasa ve yasaların kendisine vermiş olduğu yargılama yetkisini, açık yasa hükümlerine aykırı olarak kararlar vermek şeklinde keyfi kullanarak, yargı kararlarının saygınlığı ile güvenilirliğine zarar verecek, suistimal şüphesi doğuracak nitelikteki eylemlerinin yoğunluğu ve sürekliliği nedeniyle, bir hakimin haiz olması gereken, bağımsızlık, tarafsızlık, doğruluk ve tutarlılık, dürüstlük, eşitlik, ehliyet ve liyakat özelliklerini yitirdiği, hal ve davranışları ve verdiği kararlar ile toplumdaki adalet duygusuna zarar verdiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, davacının bir hakimin haiz olması gereken özellikleri yitirdiği, eylemleri ve verdiği kararlar ile toplumdaki adalet duygusuna, kamuoyu nezdindeki yargı kurumlarının itibarı, güvenilirliği ve saygınlığına zarar verdiği ve meslekte kalması halinde zarar vermeye devam edeceği, bu durumun, tarafların adil yargılanma hakkının ihlaline neden olduğu gibi anılan eylemlerin yoğunluğu ve sürekliliği nedeniyle, görevde kayıtsızlık ve düzensizlik hali olarak nitelendirilmesine de olanak bulunmadığı anlaşıldığından, davacının bu durum gözetilerek 2802 sayılı Kanun'un 69. maddesinin son fıkrası uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Hakimler ve Savcılar Kurulu … Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki Daire kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu kararda hukuka aykırılık görülmediğinden, davacının bu karar nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü 150.000,00-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmesi isteminin de reddi gerektiğinden, manevi tazminat istemi yönünden davanın reddi yolundaki Daire kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, davacının temyiz isteminin reddine,
2.Danıştay Beşinci Dairesinin temyize konu 06/06/2022 tarih ve E:2020/106, K:2022/4160 sayılı kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA, 3.Anılan kararın manevi tazminat yönünden davanın reddine ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
4.Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4.Kesin olarak, 20/12/2023 tarihinde esasta ve gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY X-Uyuşmazlıkta, davacının Asliye Ceza Mahkemesi hakimi olarak görev yapmakta iken Anayasa ve yasaların kendisine vermiş olduğu yargılama yetkisini, açık yasa hükümlerine aykırı olarak kararlar vermek şeklinde keyfi kullandığı, hukuka açıkça aykırı kararlar ihdas ettiği, duruşmaları zamanında yapmadığı ve kararlarını da zamanında yazmadığı hususlarının tespit edilmesi sonucu bu eylemlerin, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 69. maddesinin son fıkrasında yer alan mesleğin şeref ve onurunu ve memuriyet, nüfuz ve itibarını bozacak nitelikte görülerek bu madde kapsamında meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Disiplin cezaları, kamu görevlilerinin mevzuata, çalışma düzenine, hizmetin gereklerine aykırı eylemlerine karşı düzenlenen idari yaptırımlardır. Kamu hizmetlerinden sürekli uzaklaştırılabilmek gibi ağır sonuçlara uzanan disiplin cezaları, ağırlığı ve önemi sebebiyle Anayasa'nın 38. maddesindeki suç ve cezalara ilişkin kurallara tabi tutulmuşlardır. "Kanunsuz suç ve ceza olmaz" ilkesi uyarınca, ceza yaptırımına bağlanan her bir eylemin tanımının yapılması ve kanunun ne tür eylemleri suç sayarak yasakladığının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirtilmesi gerekmektedir. Sözü edilen suç tanımlaması yapıldıktan sonra, suçun karşılığı olan cezanın ve suç sayılan eylemi gerçekleştiren kamu görevlisinin hangi disiplin kuralını ihlal ettiğinin açık bir şekilde ortaya konulması da zorunludur. Bu bağlamda söz konusu eylem, mevzuatta öngörülen tanıma uymuyorsa verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olacağı açıktır.
Uyuşmazlıkta, davacının, usul hükümlerine aykırı kararlar verdiği, duruşmaları zamanında yapmadığı ve kararlarını da zamanında yazmadığı hususları, soruşturma kapsamında incelenen kararlar ile ortaya konulmuş olduğundan, bu eylemleri gerçekleştirdiğinin sabit olduğu anlaşılmaktaysa da, anılan eylemlerin mesleğin şeref ve onurunu ve memuriyet nüfuz ve itibarını bozacak nitelikte olduğunun kabulüne olanak bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Belirtilen hususlar dikkate alındığında, davacıya isnat olunan ve yapılan araştırma sonucu sübut bulduğu görülen fiillerin 2802 sayılı Kanun'un "Meslekten Çıkarma Cezası" başlıklı 69. maddesi kapsamında olmadığı, dolayısıyla davacının eyleminin, 2802 sayılı Kanun'un 69/son maddesindeki suç tanımıyla örtüşmediği ve disiplin hukukunda yer alan tipiklik şartının söz konusu fiiller yönünden gerçekleşmediği sonucuna varıldığından, davacının, mesleğin şeref ve onurunu ve memuriyet nüfuz ve itibarını bozacak nitelikte bir eylemde bulunduğu gerekçesiyle, meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Hakimler ve Savcılar Kurulu … Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı dava konusu kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.
Öte yandan, davalı idare tarafından, söz konusu disiplin soruşturması kapsamında davacının eylemine uyan başka bir disiplin cezası verilebileceği de açıktır.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Beşinci Dairesinin temyize konu 06/06/2022 tarih ve E:2020/106, K:2022/4160 sayılı kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.