T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8975
Karar No : 2024/2107
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DİĞER DAVALI : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Maddeleri Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara İli, Çubuk İlçesinde bulunan davacıya ait işyerinin tahliyesine ilişkin 01/09/2016 tarihli işlem ile anılan işlemin dayanağı olan Ankara Valiliği Mahalli Çevre Kurulunun … tarihli ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; belediyelerin yetki alanında kalan işyerleri için, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin belediyelere, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan veya ruhsatı iptal edilen işyerlerinin kapatılması konusundaki yetkinin ise belediye encümenine ait olduğu, Mahkemece 30/11/2016 tarihli ara kararıyla davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığından davacıya ait işyerinin tahliyesine ilişkin olarak belediye encümenince bir karar alınıp alınmadığının sorulduğu, ara kararına verilen cevapta söz konusu işletmeyle ilgili olarak belediye encümenince alınmış herhangi bir kararın bulunmadığı hususunun belirtildiği, anılan işyerinin belediye encümen kararı olmaksızın Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünce tahliyesinin istenemeyeceği anlaşıldığından, dava konusu 01/09/2016 tarihli işlemde mevzuata ve hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Dava konusu edilen, Ankara Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararı ile insan ve hayvan sağlığının korunması amacıyla ruhsatsız olarak faaliyet gösteren işletmelerin kapatılmasının amaçlandığı anlaşıldığından dava konusu Çevre Kurulu kararında hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu 01/09/2016 tarihli işlemin iptaline, Ankara Valiliği Mahalli Çevre Kurulunun … tarihli ve … sayılı kararına ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; dava konusu tesisin sadece yumurta paketleme faaliyeti değil tavuk ve civciv yetiştiriciliği faaliyetini de sürdürdüğü, dosyaya sunulan ruhsat ve izin belgelerinin tesisin sadece yumurta paketleme bölümüne ait olduğu, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmü yer almıştır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz... İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." düzenlemesine ve "Gayrisıhhi Müesseseler" başlıklı Üçüncü Kısmı'nda yer alan "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasında; "Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Yönetmelik'in ekinde yer alan Gayrisıhhî Müesseseler Listesi'nde ise bu müesseseler sınıflarına göre sıralanmıştır. Bir üretim periyodunda 60.000 adet ve üzeri tavuk, 85.000 adet ve üzeri piliç veya eş değeri diğer kanatlılar, 30 kg ve üzeri 3.000 baş ve üzeri domuz besi çiftlikleri ve 900 baş ve üzeri dişi domuz üretim çiftlikleri birinci sınıf gayrisıhhî müesseseler arasında; bir üretim periyodunda 20.000-60.000 adet arası tavuk, 30.000-85.000 adet arası piliç veya eş değeri diğer kanatlı kapasitedeki tavuk veya piliç yetiştirme tesisleri, 30 kg ve üzeri, 1.000-3.000 baş arası domuz besi çiftlikleri ve 300-900 baş arası dişi domuz üretim çiftlikleri, 500 adet ve üzeri büyükbaş ve 1.000 adet ve üzeri kapasitedeki küçükbaş kapasiteli büyükbaş ve küçükbaş besi tesisleri, yumurtanın konserve edildiği tesisler ile organik gübre üreten iş yerleri ikinci sınıf gayrisıhhî müesseseler arasında; bir üretim periyodunda 500-20.000 adet arası tavuk, 500-30.000 adet arası piliç veya eş değeri diğer kanatlı kapasitedeki tavuk veya piliç yetiştirme tesisleri, 30 kg ve üzeri, 10-1.000 adet arası domuz besi çiftlikleri ve 5-300 baş arası dişi domuz üretim çiftlikleri, 20-500 adet arası büyükbaş ve 100-1.000 adet arası kapasitedeki küçükbaş ve büyükbaş besi tesisleri ile yumurta paketleme yerleri üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler arasında sayılmıştır.
Ankara Valiliği Mahalli Çevre Kurulunun 26/08/2016 tarih ve 2016/60 sayılı kararı ile Ankara Esenboğa Havalimanı ve çevresinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında, bölgede ruhsatsız olarak faaliyet gösteren büyük baş, küçük baş ve kanatlı hayvancılık işletmecilik faaliyetlerinin durdurulmasına, bu işlemlerin 1. Sınıf Gayrisıhhi Müesseseler kapsamına giren işletmeler için Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı, 2. ve 3. Sınıf Gayrisıhhi Müesseseler kapsamına giren işletmeler için de ilçe belediye başkanlıklarınca yerine getirilmesine karar verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren iş yerlerinin yetkili idarelerce her zaman kapatılabileceği düzenlenmiştir.
Dava konusu olayda, davacı şirket adına 26/04/2007 tarihinde Çubuk Belediye Başkanlığı tarafından "yumurta paketleme" faaliyet konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmiştir. Davacının iş yerinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 11/10/2016 tarihinde yapılan denetimde 350.000 adet tavuk bulunduğu, davacı tarafından ruhsatsız olarak tavukçuluk faaliyeti de gerçekleştirildiği tespit edildiğinden iş yerinin kapatılmasına karar verilmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca, 60.000 adet üzerinde tavuk bulunduğu tespit edilen işyerinin Ankara Büyükşehir Belediyesi denetimine tabi olduğu, Yönetmelik kapsamında yer aldığında kuşku bulunmayan kanatlı hayvancılık işletmelerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaksızın faaliyette bulunamayacağı, ruhsatsız olarak faaliyette bulunanların ise faaliyetlerine yetkili idareler tarafından son verileceği açık olup, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunduğu konusunda tartışma bulunmayan davacıya ait işyerinin kanatlı hayvan yetiştirilmesine ilişkin kısmının, yetkili Ankara Büyükşehir Belediyesi Zabıta Müdürlüğü tarafından kapatılmasına dair işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 25/03/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.