T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/9102
Karar No : 2024/740
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … Petrol Taşımacılık Tesis İşletmeciliği Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
DAVALI YANINDA MÜDAHİL: … Akaryakıt İnşaat Taahhüt Uluslararası Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Balıkesir ili, Susurluk ilçesi, … Mahallesi … Sokak, No:… adresindeki akaryakıt istasyonu için müdahil … Akaryakıt İnşaat Taahhüt Uluslararası Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına düzenlenen … tarih ve … sayılı "Akaryakıt ve LPG Satış İstasyonu" faaliyeti konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirketin Balıkesir ili, Susurluk ilçesi, … Mahallesi … Sokak, No:… adresindeki taşınmazı, 18/07/2011 tarihinde kiraladığı, bu sözleşmeye dayalı olarak davacı şirket adına … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının tanzim edildiği, taşınmazın maliki olan …'in 19/04/2013 tarihinde davacı şirkete çekmiş olduğu noter ihtarnamesi ile taşınmazı yedi gün içinde boşaltması için ihtarda bulunduğu, bunun üzerine Susurluk Belediye Başkanlığı tarafından davacıya ait … sayılı ruhsatın iptaline karar verildiği ve … Akaryakıt İnş. Taah. Uluslararası Nak. San. Tic. Ltd. Şti. adına ruhsat düzenlendiği, bu kararın iptaline karar verilmesi istemiyle … İdare Mahkemesinin E:… esasına kayıtlı olan davanın açıldığı ve dava konusu edilen işlemin iptaline karar verildiği, bahse konu karar gereğince işyerine ilişkin olarak geçerli kira sözleşmesinin 15 gün içinde teslim edilmesi gerektiği hususunda davacıya bildirim yapıldığı, … Akaryakıt İnş. Taah. Uluslararası Nak. San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen … tarih ve … sayılı ruhsatın iptaline karar verildiği, verilen süre içinde istenilen belgeyi ibraz edemeyen davacının … tarih ve … sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının ikinci kez iptal edildiği, bu işlemin iptali istemiyle … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyası üzerinden açılan davada, yetkisiz belediye tarafından işlem yapıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, söz konusu karar üzerine Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığının 15/01/2015 tarihli işlemiyle davacıya geçerli bir kira sözleşmesi ibraz etmesi için süre verilmesine rağmen istenilen belgenin ibraz edilemediği, taşınmazın 28/05/2013 tarihli kira sözleşmesi ile müdahil şirkete kiralandığı ve … Akaryakıt İnşaat Taahhüt Uluslararası Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine … tarih ve … sayılı "Akaryakıt ve LPG Satış İstasyonu" faaliyeti konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi üzerine, söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, davacının 18/07/2011 tarihli kira sözleşmesinin, kiracının taşınmazı 19/04/2013 tarihli ihtar üzerine terki ile 25/06/2013 tarihinde sona erdiği, ilk kira sözleşmesinin ortadan kalkması ile malikin mülkü üzerinde serbestçe tasarruf etme imkanına kavuştuğu anlaşıldığından, 28/05/2013 tarihinde müdahil şirket ile yapılan yeni kira sözleşmesinin ve bu sözleşme üzerine yapılacak müracaat ile İş Yeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı verilmesinin de mümkün hale geldiği, dolayısıyla … Akaryakıt İnşaat Taahhüt Uluslararası Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin dava konusu … tarih ve … sayılı işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından yasal kiracının kendileri olduğu, kiracılık ilişkileri konusunda idare mahkemeleri tarafından karar verilemeyeceği, taşınmazı tahliye etmedikleri mülk sahibinin tehditleri ve fiili saldırıları sonucunda terke zorlandıkları, kazanılmış haklarının ihlal edildiği, kiracılık ilişkisinin devam ettiği hususunun … Sulh Hukuk Mahkemesi kararı ile tespit edildiği, kararın onanarak kesinleştiği, Yargıtay İlamının idare mahkemesince yok sayıldığı, ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
3572 sayılı işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 4. maddesinde, çalışma ruhsatı verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde; a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları kuralı yer almıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin; 13. maddesinde ise; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanuni işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." hükmü yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin Balıkesir ili, Susurluk ilçesi, … Mahallesi … Sokak, No:… adresindeki taşınmazı, 18/07/2011 tarihinde kiraladığı, bu sözleşmeye dayalı olarak davacı şirket adına … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının tanzim edildiği, taşınmazın maliki olan ...'in 19/04/2013 tarihinde davacı şirkete çekmiş olduğu noter ihtarnamesi ile taşınmazı yedi gün içinde boşaltması için ihtarda bulunduğu, bunun üzerine Susurluk Belediye Başkanlığı tarafından davacıya ait … sayılı ruhsatın iptaline karar verildiği ve … Akaryakıt İnş. Taah. Uluslararası Nak. San. Tic. Ltd. Şti. adına ruhsat düzenlendiği, bu kararın iptaline karar verilmesi istemiyle … İdare Mahkemesi'nin E:… esasına kayıtlı olan davanın açıldığı ve dava konusu edilen işlemin, davacıya hukuka aykırlık ve noksanlıkları gidermesi için onbeş gün süre verilmemiş olması nedeniyle … tarih ve K:… kararla iptal edildiği, bahse konu karar gereğince geçerli kira sözleşmesinin 15 gün içinde teslim edilmesi gerektiği hususunda davacıya bildirim yapıldığı, … Akaryakıt İnş. Taah. Uluslararası Nak. San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen … tarih ve … sayılı ruhsatın ise iptaline karar verildiği, verilen süre içinde istenilen belgeyi ibraz edemeyen davacının … tarih ve … sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının … tarih ve … sayılı işlemle ikinci kez iptal edildiği, bu işlemin iptali istemiyle … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyası üzerinden açılan davada, Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanı tarafından tesis edilmesi gereken ruhsat iptali işleminin yetkisiz Susurluk Belediyesi tarafından tesis edildiği gerekçesiyle, … tarih ve K…. sayılı kararla bahse konu işlemin iptaline karar verildiği, kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği, söz konusu karar üzerine Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığının 15/01/2015 tarihli işlemiyle davacıya geçerli bir kira sözleşmesi ibraz etmesi için süre verildiği, davacının istenilen belgeyi ibraz edemediği, davacı şirkete karşı iş yeri maliki olan ... tarafından açılan davalardan; "kira sözleşmesinin iptali" istemli davanın … Sulh Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla reddedildiği, kararın Yargıtay ... Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın … tarih ve E:…, K:… kararı ile onanarak kesinleştiği, … Akaryakıt İnşaat Taahhüt Uluslararası Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine … tarih ve … sayılı "Akaryakıt ve LPG Satış İstasyonu" faaliyeti konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar, ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda, Susurluk İlçe Özel İdare Müdürlüğü ve kolluk kuvvetlerince tutulan 07/05/2013 ve 10/07/2013 tarihli tutanaklarda ruhsat iptaline konu olan işyerinin faaliyette olmadığının tespit edildiği, dolayısıyla davacıya ait 18/07/2011 tarihli kira sözleşmesinin kiracının taşınmazı 19/04/2013 tarihli ihtar üzerine terki ile 25/06/2013 tarihinde sona erdiği, devam eden bir kira sözleşmesi bulunmadığı, 28/05/2013 tarihinde müdahil şirket ile yapılan yeni kira sözleşmesinin geçerli olduğu, bu sözleşme üzerine yapılacak müracaat ile İş Yeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı verilmesinin de mümkün hale geldiği belirtilmiş ise de iş yeri maliki olan ... tarafından açılan davalardan; "kira sözleşmesinin iptali" istemli davanın … Sulh Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla reddedildiği, kararın Yargıtay ... Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın … tarih ve E:…, K:… kararı ile onanarak kesinleştiği, davacı şirket ile ... arasındaki kiracılık ilişkisinin özel hukuk ilişkisi olduğu ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle de devam ettiğinin yargı kararı ile tespit edilmiş olduğu, kira sözleşmesinin tespiti ile ilgili dava devam ederken , dava sonucu beklenmeden davacının ruhsatının iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemde idarenin kusuru olduğu, kaldı ki bu işlemin … İdare Mahkemesinde açılan davada yetkisiz işlem tesis edilmiş olması nedeniyle … tarih ve E:…, K:… sayılı iptal edildiği, davacının dava konusu ruhsatın tesis edildiği tarihte kiracılık sıfatı devam ettiğinden, müdahil adına 17/06/2014 tarihli dava konusu ruhsatın düzenlenmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, davacıya ait iş yeri açma ve çalışma ruhsatının … tarih ve … sayılı işlemle ikinci kez iptal edilmesi üzerine … İdare Mahkemesinde açılan davada verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı iptal kararı üzerine davacının ruhsatının tekrar geçerli hale geldiği, müdahil adına bahse konu karardan evvel düzenlenmiş olan dava konusu … tarih ve … sayılı ruhsatın ise hükümsüz hale geldiği açıktır.
Öte yandan, … İdare Mahkemesinde açılan davada … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla davacıya ait ruhsatın iptaline ilişkin işlemin iptal edilmesi üzerine, … tarih ve … işlemle davacıya bir kez daha geçerli bir kira sözleşmesi ibraz etmesi aksi halde ruhsatının iptal edileceğinin bildirildiği ancak bu işlemden sonra davacının ruhsatının iptal edildiğine dair dosyaya belge de sunulmadığı anlaşıldığından, davacının ruhsatı iptal edilmeden müdahil şirket adına ruhsat düzenlenemeyeceği de dikkate alındığında, 15/01/2015 tarihinden sonra davacının iptal kararı üzerine geçerli hale gelen … tarih ve … sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilip edilmediğinin de araştırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 07/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY: Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar Bölge İdare Mahkemesi kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında, kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.