T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/9133
Karar No : 2024/1705
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … İnşaat ve İnşaat Malzemeleri Limited
Şirketi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Finike ilçesi, … Mahallesi, … Bulvarı, … Apartmanı … adresinde bulunan ve davacı şirket tarafından işletilen … adlı işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilirken aranan genel şartları (5/d maddesindeki) yitirdiği anlaşıldığından bahisle, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Finike Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün … tarih, … sayılı işlemiyle davacıya bildirilen, 29/05/2017 tarih ve 1803 sayılı Başkanlık Olur'u işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve, E:… , K:… sayılı kararda; bahsi geçen işyerinde yürürlükte bulunan kanun ve yönetmeliklere aykırı davranılması nedeniyle bölgenin genel asayiş düzenin bozulduğu anlaşılmakta olup, Kale Mahallesi, Şerbetçi Bulvarındaki bir apartmanın zemin katında faaliyet gösteren ve etrafında çok katlı bir çok bina bulunan işletmede çok sayıda ateşli silahla yaralama olayı gerçekleştiği, kısa sürede çok sayıda silahlı saldırı ve bıçakla yaralama hadisesin gerçekleştiği, işletmenin faaliyetine devam etmesinin kamu güvenliği ve genel asayiş açısından olumsuz sonuçlar doğuracağının açık olduğu, ayrıca işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatı alması koşullarından olan genel asayiş ve güvenlik yönünden sakınca olmadığına ilişkin görüşün, bahsi geçen adli vakalar sebebiyle geçerliliğini kaybetmesi nedeniyle Finike Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısına istinaden işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İşyeri çalışanlarından sadace … , … ile … 'in hakkında soruşturma dosyası olduğu bilgisinin Cumhuriyet Savcılığından edinildiği, bunlardan … hakkındaki dosyada takipsizlik kararı verildiği, … hakkında devam eden diğer soruşturma dosyasının işyeri ile ilgili olmadığı, … hakkında devam eden soruşturma dosyasının ise, işyerinin dışında başka bir mahallede, işyeri ile ilgili olmadığı, işyerinin ruhsatının iptal edilebilmesi için 2559 sayılı Kanun'un 8. maddesi belirtilen fiillerin ihlal edilmiş olması gerektiği, bu fiillerden hiçbirinin müvekkil şirket tarafından işlenmediği, dava konusu işlemin usul ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye aşağıdaki merciler yetkilidir: a) (Değişik: 24/11/2004 – 5259/5 md.) Belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmelere il özel idareleri. b) Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler, c) Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde; ca) 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı, cb) Sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları." hükmü, 4. maddesinde; "3. maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmü; 6. maddesinin 2. fıkrasında ise; "Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." hükmü yer almaktadır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinde, "Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;... (g) umuma açık istirahat ve eğlence yeri, kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri ifade eder" düzenlemesine; "işyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde, "(1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... d) Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması, ..." düzenlenmesine, “Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması” başlıklı 32. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında ise; “İl özel idaresi ve belediyeler, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır. Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir.”, "Kolluk denetimi" başlıklı 37. maddesinde, “Kolluk, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetler. Denetimler sırasında tespit edilen mevzuata aykırı hususlar, yetkili idarelere gereği yapılmak üzere bildirilir.”; "Geçici süreyle faaliyetten men ve idari para cezası" başlıklı 39. maddesinde, “2559 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde sayılan hususların tespiti halinde belirtilen işyerleri otuz günü geçmemek üzere, mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından geçici süreyle faaliyetten men edilir. Faaliyetten men’e ilişkin onay uygulanmak üzere yetkili idareye bildirilir. Yetkili idare en geç üç işgünü içinde faaliyetten men’e ilişkin kararı işyerini mühürlemek suretiyle uygulayarak buna ilişkin tutanağın bir suretini ilgili mülkî makama gönderir....”; "İşletme izninin iptali" başlıklı 42. maddesinde, "2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 8 inci maddesinde belirtilen fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı mahallin en büyük mülkî idare amirinin bildirimi üzerine yetkili idareler tarafından beş işgünü içinde iptal edilir." düzenlemeleri yer almıştır.
2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 6. maddesinde; Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden; a) Faaliyetten geçici olarak men edildiği halde süresinden önce açılan, b) Açık ve kapalı bulunacağı saatlere uymayan, c) Bu Kanunun 12.maddesinde belirtilen yasaklara uymadığı tespit edilen, d)Mevzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen, iş yerlerinin işletmecilerine beşyüzmilyon Türk Lirası ile birmilyar Türk Lirası arasında idarî para cezasının verileceği, 8. maddesinde ise; Polisçe kat’i delil elde edilmesi halinde; a-Kumar oynanan umumî ve umuma açık yerler ile her çeşit özel ve resmi kurum ve kuruluşlara ait lokaller, b-Mevzuata aykırı bir şekilde uyuşturucu madde imal edilen, satılan, kullanılan, bulundurulan yerler, c-Mevzuata aykırı faaliyet gösteren genelevler, birleşme yerleri ve fuhuş yapılan evler ve yerler, d-Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Anayasal düzenine, genel güvenliğe ve genel ahlâka zararı dokunacak oyun oynatılan, temsil verilen, film veya video bant gösterilen yerler ile internet üzerinden yapılan yayınlara izin verilen yerler, e-Derneklere, sendikalara, loca ve kulüplere, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile benzeri kurum ve kuruluşlara ait ve yalnız üyelerinin yararlanması için açılan lokallerden, birden fazla denetim sonunda ve yazılı ihtara rağmen, iç yönetmeliğine aykırı faaliyet göstererek umuma açık yer durumuna geldiği tespit edilenler, f-Her türlü denize elverişli araçlarla günübirlik tur düzenleyen veya her türlü mal ve hizmet satanlardan, müşteriye faaliyetlerini duyururken veya müşteri kabul ederken çevreyi veya müşteriyi rahatsız edecek yöntemler kullananlar, mahallin en büyük mülkî amiri tarafından otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edileceği, bu maddede yazılı fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatları, mahallin en büyük mülkî amirinin bildirimi üzerine, belediye veya il özel idaresi tarafından beş iş günü içinde iptal edilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesi uyarınca, iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edilebilmesi için; 3572 sayılı Kanunu'nun 4. maddesinde sayılan kriterler esas alınarak hazırlanan Yönetmelikle, Kanunun belirtilen 4. maddesindeki unsurları yönünden (insan sağlığı,çevre kirliliği,yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması) inceleme yapılması, mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilmesi, noksanlık ve aykırılıkların verilen süre içerisinde giderilmediğinin ikinci bir denetimde tespit edilmesi gerektiği; 2559 sayılı Kanun tarafından mülki idare amirine verilen geçici kapatma yetkisinin ise, anılan Kanun'un 8.maddesinde yer alan fiillere ilişkin olduğu ve bir yıl içinde verilen üç geçici kapatmadan sonra aynı fiillerin bir kez daha işlenmesi halinde bu kez Yönetmelik'in 42. maddesi uyarınca iş yeri ruhsatının iptal edileceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, Kale Mahallesi, … Bulvarı, … Apartmanı … Finike-ANTALYA adresinde bulunan ve davacı şirket tarafından işletilen … adlı işyerinde, asayişe müessir olayların sıklıkla meydana geldiği ve bahse konu işletmenin suç işlenen bir yer halini aldığından bahisle, Finike Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısına istinaden, … tarih, … sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Finike Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı Başkan Olur'u işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, Finike Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı uyarınca … ünvanlı içkili restaurant işletmesinin faaliyetinin idari açıdan değerlendirilmesinin talep edilmesi üzerine, söz konusu işyerinin Kale Mahallesi Şerbetçi Bulvarında bir apartmanın alt katında yer aldığının ve etrafında çok katlı apartmanlar olduğu, ayrıca işletmenin canlı müzik izin belgesinin bulunduğunun tespit edildiği, işletmenin faaliyette bulunduğu 15 aylık süre içerisinde, 12/08/2016 tarihinde müşteriler arasında çıkan kavgada 1 kişinin yaralanmasına sebep olacak bıçaklı saldırı olayı, 28/09/2017 tarihinde işyeri işletmecisinin de içerisinde yer aldığı kasten yaralama olayı, 21/10/2016 tarihinde müşterilerle işyeri çalışanları arasında vuku bulan olay sonrasında işyerine ateş edilmesi olayı, 12/02/2017 tarihinde bir müşterinin çalışanlar tarafından Demre yolunun geliş istikametine yüksekten atılması olayı, 06/03/2017 tarihinde işyeri çalışanı tarafından araca 8-9 el ateş edilmesi ve akabinde kameraların sökülerek suç delillerinin karartılmaya çalışılması olayı, 18/05/2017 tarihinde iş yerinde yapılan aramada çok sayıda ruhsatsız silah ve mermi ile 73 cm uzunluğunda kılıç bulunması ve son olarak 20/05/2017 tarihinde işyerinde bir müşterinin ateşli silahla yaralanması olayının gerçekleştiğinin anlaşıldığı, münferit tarihlerde gerçekleşen olaylar nedeniyle işletmenin yer aldığı bölgede genel asayişin bozulduğu ve belirtilen işletme için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilirken aranan ve kolluk kuvvetlerince tanzim edilen genel asayiş ve güvenlik yönünden sakınca olmadığına ilişkin görüşün (Yönetmelik'in 5/d maddesindeki) geçerliliğini yitirdiğinden bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu işyeri hakkında yukarıda metnine yer verilen mevzuat uyarınca, Yönetmelik'in 13. maddesinde belirtilen, noksanlık ve aykırılıkların verilen süre içerisinde giderilmediğinin ikinci bir denetimde tespiti gibi bir durumun söz konusu olmadığı gibi, daha öncesinde genel güvenlik, emniyet ve asayiş yönünden sakıncalı bulunarak mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından işyeri hakkında faaliyetten men kararı verilmediği anlaşıldığından, işyerinin ruhsatının iptal edilebilmesi için mevzuatta gerekli şartlar oluşmadan tesis edilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 12/03/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.