T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/9215
Karar No : 2024/477
HAKİMİN REDDİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
Davacı …Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili Av. … tarafından, Ankara ili, Çankaya İlçesi, …Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca re'sen onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına karşı açılan davanın reddi yolunda … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın istinaf incelemesi sırasında, davalı yanında müdahil tarafından 30/10/2023 tarihinde kayda giren dilekçeyle …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi Başkanı … ve Üye … hakkında reddi hakim talebinde bulunulması üzerine, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 57. maddesinin 3. fıkrası uyarınca söz konusu talep hakkında karar verilmek üzere Dairemize gönderilen dosyada işin gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Mahkemelerde çekinme ve ret" başlıklı 57/3 maddesinde; "İdare ve vergi mahkemelerinde reddedilen başkan ve üye birden çok ise istem bölge idare mahkemesince incelenir. Bölge idare mahkemelerinde reddedilen başkan veya üye birden çok ise istem Danıştayca incelenir." hükmü; aynı Kanunun "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller" başlıklı 31. maddesinde, Hukuk Muhakemeleri Kanununa atıf yapılan konular arasında hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi konusu da yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca, idari yargıda, hakimin reddinin istenilmesi durumunda, bu konuda karar verecek olan merci hakkında özel düzenleme olan 2577 sayılı Kanunun esas alınması, diğer hususlarda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili maddelerinin uygulanması gerekmektedir.
6100 sayılı Kanunun "Ret sebepleri" başlıklı 36. maddesinde, "Hakimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hali" hakimin reddi sebebi olarak kabul edilirken; anılan maddenin 1. fıkrasının (a) bendinde, "Davada, iki taraftan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olması."; (b) bendinde, "Davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği halde görüşünü açıklamış olması."; (c) bendinde, "Davada, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş veya hakim ya da hakem sıfatıyla hareket etmiş olması."; (ç) bendinde, "Davanın, dördüncü derece de dahil yansoy hısımlarına ait olması."; (d) bendinde ise, "Dava esnasında, iki taraftan birisi ile davası veya aralarında bir düşmanlık bulunması." hallerinde hakimin reddi sebebinin var olduğunun kabul edileceği kurala bağlanmıştır.
Aynı Kanunun "Ret usulü" başlıklı 38. maddesinde; "(1) Hâkimin reddi sebebini bilen tarafın, ret talebini en geç ilk duruşmada ileri sürmesi gerektiği, tarafın, ret sebebini davaya bakıldığı sırada öğrenmiş ise en geç öğrenmeden sonraki ilk duruşmada, yeni bir işlem yapılmadan önce bu talebini hemen bildirmek zorunda olduğu, belirtilen sürede yapılmayan ret talebinin dinlenemeyeceği, (2) Hâkimin reddinin, dilekçeyle talep edileceği, bu dilekçede, ret talebinin dayandığı sebepler ile delil veya emarelerin açıkça gösterilmesi ve varsa belgelerin eklenmesi gerektiği, (3) Hâkimin reddi dilekçesinin, reddi istenen hâkimin mensup olduğu mahkemeye verileceği, (4) Ret talebinin geri alınamayacağı"; "Ret talebinin geri çevrilmesi" başlıklı 41. maddesinde ise, "Hakimin reddi talebi, aşağıdaki hallerde kabul edilmeyerek geri çevrilir: a) Ret talebi süresinde yapılmamışsa. b) Ret sebebi veya bu sebebe ilişkin inandırıcı delil veya emare gösterilmemişse. c) Ret talebinin davayı uzatmak amacıyla yapıldığı açıkça anlaşılıyorsa..." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca, reddedilen Bölge İdare Mahkemesi Başkan ve Üye sayısı birden fazla olduğu için istemin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 57. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Dairemizce incelenmesi gerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Ankara ili, Çankaya İlçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca re'sen onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolunda … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptaline dair … Bölge İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 13/03/2020 tarih ve E:2020/6677, K:2020/3833 sayılı kararı ile bozulmasına karar verilmiş, anılan bozma kararına uyularak …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, anılan kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 25/10/2022 tarih ve E:2021/3751, K:2022/8927 sayılı kararı ile bozulması üzerine … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince söz konusu bozma kararına uyularak re'sen yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulmuştur.
Ancak belirlenen bilirkişiler ve davalı yanında müdahil tarafından, süresi içinde yapılan itirazlar ve bilirkişilerin çekilme talepleri, naip üye … imzalı ve 22/09/2023 tarihli ara karar ile kabul edilmiş ve devamında yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulmuştur. Davalı yanında müdahil tarafından bu bilirkişi heyetine de itiraz edilmiş, anılan Bölge İdare Mahkemesinin 18/10/2023 tarihli ara kararı ile bilirkişilerden …'e yönelik itirazın kabulü ile diğerine ilişkin itirazın reddi ile yeni bir bilirkişi görevlendirilmesine karar verilmiştir.
Bu aşamada, Yenimahalle Belediye Başkanlığı bünyesinde çalışan bir şehir plancısı olan yeni bilirkişinin, bilirkişi heyetindeki diğer bilirkişilerin arkadaşı olma ihtimalinin çok yüksek olduğu, bu nedenle bilirkişilik görevini objektif şekilde yapamayacağı ve Mahkemenin tarafsızlığına alenen gölge düşüreceği iddialarıyla bilirkişileri görevlendiren Üye … hakkında; Danıştay Altıncı Dairesinin bozma kararına uyulduğu ancak bozma kararındaki gerekçeler değerlendirilmeden yeni ve tamamen başka bir gerekçe ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, bozma kararındaki gerekçelerin aşılarak sürecin uzatıldığı, dolayısıyla hatalı ve eksik inceleme yapıldığı, yargılamanın etkin yürütülmediği ve taraflı bir tutum sergilendiği iddialarıyla Başkan … hakkında davalı yanında müdahil tarafından reddi hakim talebinde bulunulduğu görülmektedir.
Bu çerçevede, davalı yanında müdahil beyanlarının yukarıda aktarılan 6100 sayılı Kanunun 36. maddesinde belirtilen sebeplerle uyuşmadığı gibi, davaya bakacak olan Bölge İdare Mahkemesi Daire Başkanı ve Üyesinin tarafsızlıklarından şüpheyi gerektirecek nitelikte açık, samimi, inandırıcı bir delil sunulmadığı, iddiaların yargılama yetkisinin kullanımına yönelik itirazlar olduğu anlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle; 2577 sayılı Kanunun 31. maddesinin yollamada bulunduğu 6100 sayılı Kanunun 36. maddesinde belirtilen ret sebeplerinin bulunmaması nedeniyle … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi Başkanı … ve Üye … hakkındaki REDDİ HAKİM İSTEMİNİN REDDİNE, dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/01/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.