Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2023/9247 E. , 2025/2523 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/9247
Karar No : 2025/2523
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Akaryakıt Servis AŞ
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 16/06/2020 tarih ve E:2016/2810, K:2020/5493 sayılı bozma kararına uyularak; ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylarak 30.12.2011 tarihinde büyükşehir belediye başkanlığınca tasdik edilen 1/5000 ölçekli Fatih İlçesi (Tarihi Yarımada) Koruma Amaçlı Nazım İmar Planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu imar planıyla tescilli eserin korunması ve görünürlüğünün artırılmasının amaçlandığı, dava konusu imar planının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve mevzuata uygun olduğu, öte yandan, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararda sosyal kültürel tesis alanlarına yönelik plan notunun belirsizlik içermediği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, bu kararın Danıştay Altıncı Dairesince verilen 21/12/2015 tarihli, E:2014/5180, K:2015/7687 sayılı kararla onandığı bellirtilerek dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dosyada bulunan bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere sosyal kültürel tesis alanı işlevinin birbirinden çok farklı yapılaşma içerdiği, getirilen lejantın belirsizlik taşıdığı, akaryakıt istasyonunun 1955 yılından bugüne bölgeye hitap eden tek istasyon olduğu bir nevi kamu hizmeti görevi üstlendiği, parselin bitişiğinin ticari alan olarak belirlenmesinin eşitlik ilkesine aykırı olduğu, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın üzerinde işletilen akaryakıt istasyonunun ve komşuluğunda bulunan tescilli yapının koruma bölgesinde kaldığı , İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile 1/5000 ölçekli Fatih İlçesi (Tarihi Yarımada) Koruma Amaçlı Nazım İmar Planının onaylandığı, uyuşmazlık konusu taşınmazın büyük kısmının sosyal kültürel tesis alanı, küçük bir kısmı ise dini tesis alanı olarak belirlendiği bunun üzerine taşınmazın maliki tarafından görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, "Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmü yer almıştır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinin sekizinci alt bendinde "Koruma amaçlı imar plânı: bu Kanun uyarınca belirlenen sit alanlarında, alanın etkileşim-geçiş sahasını da göz önünde bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimarî, demografik, kültürel, sosyo-ekonomik, mülkiyet ve yapılaşma verilerini içeren alan araştırmasına dayalı olarak; hali hazır haritalar üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini, uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, alt yapı tesislerinin tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde hazırlanan, hedefler, araçlar, stratejiler ile plânlama kararları, tutumları, plân notları ve açıklama raporu ile bir bütün olan nazım ve uygulama imar plânlarının gerektirdiği ölçekteki plânlardır."; aynı Kanun'un "Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları" başlıklı 6. maddesinde, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları belirlenmiş; , ''Tespit ve Tescil'' başlıklı 7. maddesinde; "Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının ve doğal sit alanlarının tespiti, Kültür ve Turizm Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili ve faaliyetleri etkilenen kurum ve kuruluşların görüşü alınarak yapılır. Yapılacak tespitlerde, kültür ve tabiat varlıklarının tarih, sanat, bölge ve diğer özellikleri dikkate alınır. Devletin imkanları gözönünde tutularak, örnek durumda olan ve ait olduğu devrin özelliklerini yansıtan yeteri kadar eser, korunması gerekli kültür varlığı olarak belirlenir. Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili yapılan tespitler koruma bölge kurulu kararı ile tescil olunur. Tespit ve tescil ile ilgili usuller, esaslar ve kıstaslar yönetmelikte belirtilir.''; 8.maddesinin son fıkrasında ise, "Korunma alanlarının tespitinde, korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunması, görünümlerinin ve çevreleri ile uyumlarının muhafazası için yeteri kadar korunma alanına sahip olmaları dikkate alınır. Bu hususlarla ilgili esaslar, Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle belirlenir." hükümleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde akaryakıt istasyonu olarak kullanılan yapı gurubunun (akaryakıt dağıtım birimi, market, yönetim, yıkama-yağlama, vb.) bulunduğu, bu tesisi oluşturan yapı gurubunun hemen arkasında ise 2 katlı tescilli bir yapının olduğu, parselin dava konusu nazım imar planı sınırları dahilinde I.derece koruma bölgesi sınırları içerisinde kaldığı ve kısmen sosyal kültürel tesis alanı, kısmen de dini tesisler alanı lejantında olduğu, 1/5000 ölçekli plandan önce yürürlükte olan ve dava dosyasına sunulmuş olan 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planında parselin kısmen kültürel tesisler alanı ve kısmen de dini tesisler alanı lejantında kaldığı, dava konusu planın niteliği (koruma amaçlı) ve davaya konu parselin sözkonusu plan kapsamında I. derece koruma bölgesi olarak tanımlandığı göz önünde bulundurulduğunda; sosyal kültürel tesis alanı işlevinin, söz konusu parsel üzerindeki ve yakın çevresindeki tarihi kültür varlıklarının korunması, bununla birlikte bölgenin ihtiyaçları doğrultusunda fiziksel ve sosyal altyapı gelişimini sağlamaya yönelik olması açısından olumlu olduğu, sosyal ve kültürel tesis alanı işlevinin dava konusu parsel ve çevresindeki tarihi ve kültür varlıklarının korunması ve sürdürülebilirliği ilkesiyle uyarlılık gösterdiği, bu alandaki temel yaklaşımın tescilli eserin korunması olması gerektiğinden taşınmazın sosyal kültürel tesis alanı olarak planlanmasının şehircilik ve koruma ilkelerine ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Ancak, her ne kadar Dairemizin 16/06/2020 tarih ve E:2016/2810, K:2020/5493 sayılı bozma kararında dava konusu nazım imar planının sosyal kültürel tesis alanına ilişkin plan notunun iptali istemiyle TMMOB Mimarlar Odası tarafından açılan davada ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararda davanın reddine karar verildiği ve anılan kararın Dairemizin 21/12/2015 tarihli, E:2014/5180, K:2015/7687 sayılı kararıyla onandığının belirtilmiş ise de, karara sehven onama şeklinde yazıldığı, anılan dosyada "Sosyo Kültürel Tesis Alanlarında; İstanbul Büyükşehir ve İlçe Belediyesince, kamu kurum kuruluşları ile üniversiteler ve Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce, Özel ve Azınlık vakıfları ve/veya malikince özel olarak; konaklama tesisleri yer almamak koşuluyla günübirlik amaçlar için kullanılacak sosyal tesis, kültür merkezleri, kütüphane, müze, sinema, tiyatro, sergi-konferans salonları gibi kültürel yapılar ile sadece bu birimlere hizmet edecek asgari ölçüde düzenlenecek yeme-içme birimleri, bilgi-beceri-meslek edindirme kursları, teknik eğitim merkezleri vb. eğitim yapıları, belediye idari birim şubeleri, muhtarlık gibi idari yapılar, semt ölçeğinde, küçük ölçekli sağlık tesisleri (ana çocuk sağlığı, dispanser, sağlık ocağı, rehabilitasyon merkezleri, aşevleri, güçsüzler evi, sığınma evleri, yetiştirme yurdu, huzurevleri, öğrenci yurtları, vb.) gibi sağlık ve sosyal yardım birimleri, sivil toplum örgütleri ve meslek odaları, İlköğretim öncesi eğitim vb. gibi işlevler yer alabilir.” yolundaki plan notu bakımından İdare Mahkemesince belirsizlik içermediği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, bu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 21/12/2015 tarihli, E:2014/5180, K:2015/7687 sayılı kararıyla anılan plan notunun belirsizlikler içerdiği, bilirkişi raporunda da ifade edildiği üzere sosyal kültürel tesis alanında eğitim tesislerine, idari ve sağlık birimlerine yer vermesinin plan yapım tekniğine aykırı olduğu gerekçesiyle anılan kısım bakımından bozulmasına karar verildiği, anılan kısım bakımından bozma karara uyularak ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla sosyal kültürel tesis alanlarına ilişkiin plan notunun iptaline karar verilmiş ve anılan kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 26/12/2018 tarihli, E:2018/1554, K:2018/10681 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği görülmüştür.
Bu durumda, her ne kadar taşınmazın korunan bir alanda yer alması nedeniyle sosyal donatı oranını arttıracak şekilde planlanması hukuka uygun olsa da yukarıda yer verilen yargılama süreci sonunda sosyal kültürel tesis alanına yönelik plan notunun davacının da iddia ettiği gibi belirsizlik içerdiği gerekçesiyle iptal edildiği görüldüğünden dava konusu taşınmazın sosyal kültürel tesis alanı olarak belirlenmesinin de iptali gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 06/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar