T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/932
Karar No : 2024/150
TEMYİZ EDENLER:
I-DAVACILAR
1- …
2- …
VEKİLİ: Av. …
II- DAVALILAR
1- … Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri …
2- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
3- … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF:
I-(DAVALILAR)
1- … Bakanlığı
2- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
3- … Belediye Başkanlığı
II-(DAVACILAR)
1- …
2- …
İSTEMİN ÖZETİ: İstanbul ili, Fatih ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda parselasyon yapılmasına ilişkin Fatih Belediye Encümenin … tarihli, … sayılı kararı ile anılan parselasyon işleminin dayanağı koruma amaçlı 21.02.2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım ve 13.03.2017 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının iptali istemiyle açılan davada, davanın imar planlarına ilişkin kısmı bakımından reddi, parselasyon işleminin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı karşılıklı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, davanın reddine ilişkin kısmının davacılar vekili tarafından, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının davalı idareler tarafından usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ:
Davacılar tarafından; savunma verilmemiştir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
Fatih Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın davanın reddine ilişkin kısmının oyçokluğuyla, iptale ilişkin kısmının gerekçede oyçokluğuyla ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine 10/01/2024 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X)KARŞI OY: Dava, İstanbul ili, Fatih ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda parselasyon yapılmasına ilişkin Fatih Belediye Encümenin … tarihli, … sayılı kararıyla, anılan parselasyon işleminin dayanağı koruma amaçlı 21.02.2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım ve 13.03.2017 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmış, İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin ile birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu imar planları bakımından, tarihi yarımada kentsel ve tarihi sit alanı içerisinde, yenileme alanı olarak belirlenen bölgede yer alan uyuşmazlık konusu taşınmazın yaya meydanı olarak planlandığı, bulunduğu alanın tescilli yer altı eserleri ile tarihi dokunun hakim olduğu bir alan olduğu, taşınmazın güneyinde bulunan ve imar planında park ve dinlenme alanları olarak planlanan alan arasında bağlantı kurulduğu, bölge için öngörülen yayalaştırma hedefi doğrultusunda erişilebilirliği sağladığı, yoğun yapılaşmanın olduğu bölgede açık alan miktarının artırılmasına hizmet ettiği, tarihi bölgenin yapılaşma yoğunluğunun azaltılması ve donatılardan faydalanmayı kolaylaştırıcı bir yönü bulunduğu, getirilen fonksiyonların şehircilik ilkeleri, planlama teknikleri ve kamu yararına uygun olduğu, parselasyon işlemi bakımından ise; davacıya tahsis edilen … sayılı imar parselinin park alanına rastlayan bölgede oluşturulduğu, anılan parselin birden fazla kişinin küçük hisselerle hissedar edilmesi suretiyle oluşturulan bir parsel olduğu, … parselin hangi amaçla oluşturulduğunun belirsiz olduğu ve parselin yapılaşmaya uygun imar parseli olmadığı, dolayısıyla davacılara DOP kesintisi sonrası kalan hak edişlerinin bir kısmının yapılaşmaya müsait olmayan alandan gerçekleştirilmiş olduğu, dava konusu parselasyon işlemi neticesinde davacılara tahsis edilen imar parselinin mevzuattaki dağıtım ilkelerine aykırı olması nedeniyle parselasyon işleminin iptali gerektiği sonucuna varılarak, davanın imar planlarına ilişkin kısmının reddine, parselasyon işleminin iptaline karar verilmiş, İdari Dava Dairesince karara karşı yapılan karşılıklı istinaf başvurusu reddedilmiş, bu karar taraflarca karşılıklı temyiz edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
İmar planları, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan,hizmet ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantılar gözönüne alınarak hazırlanır.
İdari işlemler, “İdarenin idare işlevine ilişkin olarak, kamu gücü kullanmak suretiyle yaptığı tek yanlı irade açıklamaları” şeklinde tanımlanır. İptal davalarına konu olduğunda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden denetlenecek olacak idari işlemler doğurdukları hukuki sonuca göre düzenleyici işlemler ve birel işlemler olarak ikiye ayrılır. İdarenin düzenleyici işlemleri; genel, soyut ve objektif hukuki sonuçlar meydana getiren normatif işlemlerdir. Birel işlemler ise kişi ya da nesnelerin hukuki durumunu değiştiren somut ve subjektif sonuçları olan işlemlerdir. Çeşitli yasal düzenlemelere konu olan ve kamu hizmetlerine ilişkin temel ilkelerden olan eşitlik ilkesi, aynı hukuki durumda bulunanlara aynı kuralların uygulanması, fırsat eşitliğinin sağlanması, kamu hizmetine girmede eşitlik, ayrımcılık yasağı ve pozitif ayrımcılık gibi farklı şekillerde tezahür eder. Devlet yönetimine ilişkin hukukun temel ilkelerinden biri sayılan eşitlik, kanunların Anayasaya uygunluğunda ve idari işlemin yargısal denetiminde kullanılan bir ölçüttür.
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu taşınmazın önceki imar planlarında konaklama-konut ve park alanı olarak planlandığı ve üzerinde iki katlı yapı bulunduğu, uyuşmazlık konusu plan değişiklikleri ile taşınmazın konaklama ve konut alanında kalan kısmının meydan alanı olarak planlandığı, anılan meydan alanı oluşturulurken Karaboyacılar Sokak tarafında yer alan yerleşim alanlarının Yenikapı dolgu alanı ile buluşturulmak istenildiği, bu geçitin sağlanması için de adada bulunan parsellerden şerit halinde üzerinde yapı bulunan dava konusu taşınmazın belirlendiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, kamu yararı ilkesi ve kişi mülkiyeti arasındaki dengenin sağlanması gerektiği göz önünde bulundurularak şehrin iç kısmında yer alan yerleşim alanlarının rekreasyon alanları ile buluşturulmasının hedeflenmesi doğru bir yaklaşım olduğu ancak bu hedefin gerçekleşmesine yönelik geçit alanları oluşturulurken parsel sınırının baz alınmasının planlama ilkelerine ve bu geçitin sadece davacının parselinden karşılanmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, uyuşmazlık konusu imar planlarında hukuka uyarlık bulunmadığından aynı imar planına dayalı olarak yapılan parselasyon işleminde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasına, iptale ilişkin kısmının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği oyu ile aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyoruz.