DANIŞTAY VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2023/934 E. , 2024/398 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/934
Karar No : 2024/398
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Başkanlığı - …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı ile BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi arasında imzalanan standart taşıma sözleşmelerine istinaden 2013 ilâ 2017 yıllarına ilişkin olarak ödenen toplam 1.467.019,50 TL damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine yapılan şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun'a ekli (1) sayılı Tablo'da yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu ve anılan Tablo'nun "I. Akitlerle ilgili kâğıtlar" başlıklı bölümünde de belli parayı ihtiva eden kağıtlardan mukavelenameler, taahhütnameler ve temliknamelerin nispi damga vergisine tabi tutulacağı belirtilmiştir.
488 sayılı Kanun'un 6. maddesinin ikinci fıkrasında bir kağıtta toplanan akit ve işlemlerin birbirine bağlı ve bir asıldan doğma oldukları takdirde, damga vergisinin, en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden alınacağı belirtilmiştir. Kanun'un 10. maddesin birinci fıkrasında, damga vergisinin nispi veya maktu olarak alınacağı, ikinci fıkrasında nispi vergide, kağıtların nevi ve mahiyetlerine göre, bu kağıtlarda yazılı belli paranın, maktu vergide, kağıtların mahiyetlerinin esas alınacağı, üçüncü fıkrasında belli para teriminin kağıtların ihtiva ettiği veya bunlarda yazılı rakamların hasıl edeceği parayı ifade edeceği hükümlerine yer verilmiştir.
Bu hükümlere göre, damga vergisine tabi bir kağıdın, nispi oranda vergilendirilebilmesi için ya kağıda bağlanan işlem bedelinin (kağıdın içerdiği meblağın) kağıtta açıkça belirtilmiş olması ya da bu bedelin matematiksel olarak hesaplanmasına olanak sağlayan rakamların kağıtta yer almış bulunması gerekmektedir.
Davacı ile BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi arasında standart taşıma sözleşmeleri imzalanmıştır. Söz konusu Sözleşmelerde ilgili Sözleşme dönemine ilişkin olarak belirlenen giriş noktası ile çıkış noktası arasında doğal gaz taşınması kararlaştırılmıştır. Sözleşmelerde taşınacak doğal gazın, teslim şartları, sözleşme miktarı ve taşıma yükümlülükleri düzenlenmiştir. Taşıma miktarları açık ve net olarak belirlenmemiştir. Bu hususta Sözleşmelerin ekini oluşturan Kapasite Tescil Belgesine ve İletim Şebekesi İşleyiş Düzenlemelerine İlişkin Esaslar'a (Sözleşmelerde kısaca ŞİD olarak geçmektedir.) atıfta bulunulmuştur.
Sözleşmelerin ekini oluşturan Kapasite Tescil Belgeleri incelendiğinde, giriş noktasından yapılacak giriş sonrasında çıkış noktalarından, yapılacak çıkışların rezerve kapasiteleri, saatlik azami miktarları, azami ve asgari teslim basınçları ve teslim sıcaklığının ne şekilde olacağının her bir çıkış noktası için ayrı ayrı belirlendiği görülmektedir.
Ödemeler hususu ise Sözleşmelerde şu şekilde düzenlemiştir:
"ŞİD'de belirtilen ödeme şartlarına uygun olarak Ödeme Başlangıç Tarihi'nden Sözleşme Dönemi'nin sonunu kapsayacak şekilde Taşıyıcı'ya, Tarife ve ŞİD hükümleri doğrultusunda ödeme yapacaktır.
EPDK'nın Doğal Gaz'ın Taşıması ile ilgili olarak Tarife'yi etkileyen bir Kurul Kararı yayınlaması halinde Taraflar iş bu sözleşme ile söz konusu karar tarafından ilzam edilmeyi ve uygulanacak Tarife'nin Kurul Kararına uygun olacağını kabul etmektedir."
Sözleşmelerde herhangi bir toplam bedel yazılmamıştır. Ancak davacı tarafından söz konusu Sözleşmeler nedeni ile nispi damga vergisi hesaplanarak ilgili dönem damga vergisi beyannamesinde beyan edilmiş ve hesaplanan damga vergileri Maslak Vergi Dairesi Müdürlüğüne ödenmiştir. Akdedilen Sözleşmelerin nispi damga vergisine tabi olmadığından bahisle 2013 ilâ 2017 yıllarında imzalanan Sözleşmeler için ödenen toplam 1.467.019,50 TL damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme başvurusunun … tarih ve … sayılı işlem ile reddi üzerine yapılan şikâyet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ile tahsil edilen tutarın faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
Olayda, doğal gaz taşımasında uygulanacak tarife Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) tarafından yıllık olarak belirlenmiş ve tarifeyi etkileyen bir "Kurul Kararı" yayımlanması haricinde sabit olduğu ve Sözleşmelerin ekinde yer alan kapasite tescil belgelerinden azami doğal gaz taşıma miktarları belirlendiği görülmüştür. Ancak Sözleşmelerin imzalandığı tarih itibarıyla fiili doğal gaz taşıma miktarları belirli olmadığından Sözleşme bedellerinin belirlenmesinin mümkün olamayacağı anlaşılmıştır.
Bu durumda vergiye tabi kağıttaki rakamların, bu kağıtta yer almayan, üstelik zamana ve miktara göre değişebilecek bazı matematiksel hesaplamalar sonucunda bulunacak değerin kanunun aradığı anlamda belli para olarak kabulü mümkün bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, hukuka aykırı olarak tahsil edildiği tespit edilen verginin tahsil tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'da öngörülen oranda hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya iadesi gerekmektedir.
Vergi Mahkemesi bu gerekçeyle davanın kısmen kabulüne kısmen reddine, dava konusu işlemin iptaline, damga vergisinin tahsil tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun uyarınca hesaplanan yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine karar vermiş; faiz isteminin 3095 sayılı Kanun uyarınca hesaplanan yasal faiz oranını aşan kısım yönünden ise davanın reddine karar vermiştir.
Davalının istinaf istemini inceleyen … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:
Vergi Dava Dairesi, Vergi Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir.
Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 21/09/2022 tarih ve E:2020/1611, K:2022/4129 sayılı kararı:
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasında, anılan Kanun'a ekli (I) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu; 10. maddesinin birinci fıkrasında ise, damga vergisinin nispi veya maktu olarak alınacağı, ikinci fıkrasında nispi vergide, kağıtların nevi ve mahiyetlerine göre, bu kağıtlarda yazılı belli paranın, maktu vergide, kağıtların mahiyetlerinin esas alınacağı, üçüncü fıkrasında belli para teriminin kağıtların ihtiva ettiği veya bunlarda yazılı rakamların hasıl edeceği parayı ifade edeceği hükümlerine yer verilmiştir.
488 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca belli para teriminin kağıtların ihtiva ettiği veya bunlarda yazılı rakamların hasıl edeceği parayı ifade edeceği belirtilerek damga vergisine tabi bir kağıdın nispi olarak vergilendirilebilmesi için ya kağıda bağlanan işlem bedelinin (kağıdın içerdiği meblağın) kağıtta açıkça belirtilmiş olması ya da bu bedelin matematiksel olarak hesaplanmasına olanak sağlayan rakamların kağıtta yer alması yani "belli para" içermesi başka bir deyişle, kağıda bağlanan işlemin bedelinin açıkça belirtilmemiş olmasına karşın bunun hesaplanmasına ilişkin olarak belli tutarların gösterilmiş bulunması gerekmektedir.
Davacı ile BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi arasında muhtelif tarihlerde imzalanan "Standart Taşıma Sözleşmeler"inin "Rezerve Kapasite" başlıklı 6. maddesinde Sözleşmelerin ekini oluşturan Kapasite Tescil Belgelerine atıf yapılmıştır. Bu belgelerde de azami günlük taşıma miktarlarına yer verilmiştir.
Sözleşmelerin "Ödemeler" başlıklı 7. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şu şekilde düzenlenmiştir:
"7.1 Taşıtan, ŞİD'de belirtilen ödeme şartlarına uygun olarak Ödeme Başlangıç Tarihi'nden Sözleşme Dönemi'nin sonunu kapsayacak şekilde Taşıyıcı'ya, Tarife ve ŞİD hükümleri doğrultusunda ödeme yapacaktır.
7.2 EPDK'nın Doğal Gaz'ın Taşıması ile ilgili olarak Tarife'yi etkileyen bir Kurul Kararı yayınlaması halinde Taraflar iş bu sözleşme ile söz konusu karar tarafından ilzam edilmeyi ve uygulanacak Tarife'nin Kurul Kararına uygun olacağını kabul etmektedir."
Buna göre kapasite tescil belgesinde yer alan azami günlük miktar ve Sözleşme süresi dikkate alınmak suretiyle Sözleşmelerin düzenlendiği tarihte EPDK'nın ilgili dönem için açıkladığı birim fiyatların çarpımı sonucunda Sözleşmelerin içerdiği bedeller bulunabilecektir.
Davacı tarafından da bu basit matematiksel hesaplama Sözleşmelerde yazılı rakamlar dikkate alınarak yapılmış ve bu tutar üzerinden damga vergisi beyan edilmiştir.
Anılan kağıdın belli para içerdiği ve bu tutar üzerinden damga vergisine tabi tutulması kanuna uygun olup Sözleşmelerin imzalandığı tarih itibarıyla hesaplanabilir belli parayı içerdiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından imzalandığı tarihte Sözleşmelerin içerdiği bedel yukarıda açıklandığı şekilde bulunabileceğinden, anılan kağıdın belli para içerdiği açık olup bu tutar üzerinden damga vergisine tabi tutulmasında hukuka aykırılık bulunmadığından uyuşmazlıkta düzeltme-şikayet başvurusuna konu olabilecek nitelikte vergi hatasından söz edilmesine olanak bulunmamaktadır.
Bu nedenle, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın kabulüne ilişkin Vergi Mahkemesi kararına karşı yöneltilen istinaf istemini reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi tarafından, bölge idare mahkemelerinin vergi dava dairelerinin aralarındaki iş bölümlerinin yeniden belirlenmesi nedeniyle dosyanın gönderildiği … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararı:
Vergi Dava Dairesi, … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar etmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Uyuşmazlığın düzeltme-şikâyet hükümleri kapsamında değerlendirilemeyeceği, Sözleşmelere ilişkin damga vergisi ödemelerinin mevzuata uygun olduğu, benzer uyuşmazlıklarda lehe verilen kararların bulunduğu, yargıya intikal eden vergilendirme işlemlerinden kaynaklı faiz taleplerinde 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 112. maddesinin (4) numaralı fıkrasının uygulanamayacağı belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Olayda vergi hatası bulunduğunun açık olması nedeniyle uyuşmazlığın düzeltme-şikâyet hükümleri kapsamında değerlendirilemeyeceğine dair davalı idarenin iddiasının kabul edilemez olduğu, Sözleşmelere bağlanan işlemin bedelinin açıkça belirtilmediği gibi Sözleşmelerin imzalandığı tarih itibarıyla bedelin matematiksel olarak belirlenebilmesinin de fiili olarak mümkün bulunmadığı, tahsil edilen verginin tecil faiziyle iade edilmesi gerektiği yönünde Vergi Dava Daireleri Kurulunun kararı bulunduğu iddialarıyla temyiz talebinin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Israr kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Danıştay Dokuzuncu Dairesinin yukarıda yer verilen kararının dayandığı aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar kararının bozulması gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1- Davalının temyiz isteminin KABULÜNE,
2- … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3- Yeniden verilecek kararda karşılanacağından, yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına,
26/04/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.