Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2023/936 E. , 2024/1560 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/936
Karar No : 2024/1560
TEMYİZ EDENLER :1-(DAVACI) … Yapı San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
2-(DAVALI) … Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünce ihale edilen … ihale kayıt numaralı ''Ankara-Sivas Yüksek Hızlı Tren Projesi Kayaş-Elmadağ Kesimi Altyapı İkmal İnşaatı Yapım İşi" kendisine ihale edilen davacıdan tahsil edilen 3.239.556,40 TL ihale kararı damga vergisinin iadesi için yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ile söz konusu tutarın tahsil tarihinden itibaren gecikme zammı oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenimine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli I ve II sayılı cetvellerde genel ve özel bütçe kapsamındaki kamu idareleri sayılmış olup, uyuşmazlığa konu ihaleyi yapan T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün bu idareler içinde yer almadığı gibi, bu kurumun, damga vergisi yönünden resmi daire sayılacağı yada muaf olduğu yönünde bir başka Kanun ya da Kanun Hükmünde Kararname'de düzenleme bulunmadığı, uyuşmazlığa konu ihaleyi yapan kurumun 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmadığı ve damga vergisinden muaf tutulmadığı dikkate alındığında ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi, ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü olduğundan Damga Vergisi Kanunu'nun 24.maddesi marifetiyle mükellefi ve sorumlusu tutulmayacak davacı şirketten ihale kararı nedeniyle damga vergisi tahsil edilmesinde ve davaya konu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, fazla ve yersiz tahsilatın davacıdan kaynaklanmadığı anlaşıldığından, verginin tahsil tarihinden düzeltme fişinin tebliği tarihine kadar tecil faizi oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi gerektiğinden faiz isteminin fazlaya ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabul kısmen reddine, dava konusu işlemin iptaline ihale kararı nedeniyle tahsil edilen 3.239.556,40.-TL tutarındaki damga vergisinin tahsil tarihinden düzeltme fişinin tebliği tarihine kadar tecil faizi oranında hesaplanacak faiziyle birlikte davacıya iadesine, karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
DAVACININ İDDİALARI:İdare ile mükellef arasında kurulmaya çalışılan adil dengenin sağlanması için damga vergisinin idarenin alacaklarına uyguladığı gecikme zammı oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi gerektiği, asıl alacağın fer'isi olan gecikme zammı oranında hesaplanacak faiz talebinin reddedilmesi dolayısıyla vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğu iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
DAVALININ İDDİALARI: Vergilendirme işleminde vergi hatası bulunmadığı, ihaleyi yapan kurumun kamu tüzel kişiliğine haiz olduğundan ihale kararının damga vergisine tabi olduğu, dolayısıyla verginin beyan ve ödenmesinin hukuka uygun olduğu, 488 sayılı Kanunun 22/a maddesi kapsamında bulunanların verginin beyan ve ödenmesinden sorumlu olduklarının düzenlendiği, faiz talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğu iddialarıyla kararın aleyhe kısmının bozulması istenilmemektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ:488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun bir vergi güvenlik önlemi olan sorumluluk müessesesine ilişkin düzenlemeleri ile verginin mükellefi ve sürekli damga vergisi mükellefiyetine ilişkin düzenlemeleri kapsamında olayın değerlendirilmesinden, kamu tüzel kişiliğine haiz kurumun aldığı ihale kararının damga vergisine tabi olduğu, ihale sürecinde taraf olup ihalenin üzerinde bırakıldığı şirket türü itibariyle de anonim şirket olan davacının ihale kararında imzası bulunmasa da sürekli damga vergisi mükellefiyetinin gereği olarak ihale kararına ilişkin damga vergisinin beyan ve ödenmesinden sorumlu olduğu anlaşıldığından, davalının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının damga vergisi ve tecil faizi oranında faize ilişkin kısmının bozulması, bozma nedenlerine göre davacının temyiz isteminin ise reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünce pazarlık usulüyle ihale edilen … ihale kayıt numaralı ''Ankara-Sivas Yüksek Hızlı Tren Projesi Kayaş-Elmadağ Kesimi Altyapı İkmal İnşaatı Yapım İşi" kendisine ihale edilen davacıdan tahsil edilen 3.239.556,40 TL ihale kararı damga vergisinin iadesi için yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ile söz konusu tutarın tahsil tarihinden itibaren gecikme zammı oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT: 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1. maddesinde; bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi tutulacağı, bu Kanundaki kağıtlar teriminin, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade ettiği; 2. maddesinde, vergiye tabi kağıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kağıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhlerin de damga vergisine tabi olduğu; 3. maddesinde; damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenlerin olacağı, resmi daireler ile kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği, Kanunun 8. maddesinde; bu Kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu, bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmayacağı hükmüne yer verilmiştir.
488 sayılı Kanun'un 22. maddesinin (a) bendinde de; makbuz karşılığı ödemelerde Maliye Bakanlığınca belirlenen mükellefler, kurum ve kuruluşlar tarafından bir ay içinde düzenlenen kağıtların vergisinin, ertesi ayın yirminci günü akşamına kadar vergi dairesine bir beyanname ile bildirileceği ve yirmialtıncı günü akşamına kadar ödeneceği, Maliye Bakanlığının, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu, 24. maddesinin üçüncü fıkrasında ise; 22. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bulunanların, taraf oldukları işlemlere ilişkin kağıtlara ait verginin beyan ve ödenmesinden sorumlu oldukları, verginin ödenmemesi veya noksan ödenmesi durumunda vergi, ceza ve fer'ilerinin, vergi için diğer işlem taraflarına rücu hakkı olmak üzere, bu fıkrada belirtilen kişilerden alınacağı belirtilmiştir.
Ayrıca 04/02/2005 tarih ve 25717 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 43 seri nolu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği ile daha önce yayımlanan 16 seri nolu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nde sayılan kurum ve kuruluşlar arasında yer alan anonim şirketlerin sürekli damga vergisi mükellefiyetinin devam ettiği açıklanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden; 488 sayılı Kanunun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmayan ve damga vergisinden muaf tutulmayan makamlarca alınan ihale kararlarına ilişkin damga vergisinin mükellefinin ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan ihale makamları olduğu, ancak anonim şirketler gibi sürekli damga vergisi mükelleflerinin, ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi olmaması ve kararda imzaları bulunmamasına rağmen sürekli damga vergisi mükellefiyetleri gereği 488 sayılı Kanunun 24. maddesinin 3. fıkrası uyarınca ihale kararına ilişkin verginin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bölge İdare Mahkemesince, T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün 488 sayılı Kanunun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmadığı ve damga vergisinden muaf tutulmadığı sonucuna varıldığından, ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi, ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü olduğundan, mükellef ve sorumlu tutulamayacak davacıdan ihale kararına ilişkin damga vergisi tahsil edilmesinde isabet görülmediği gerekçesiyle davayı bu kısım yönünden kabul eden Vergi Mahkemesi kararına yönelik davalı idarenin istinaf başvurusu reddedilmiş ise de; yukarıda belirtildiği üzere, davacı şirketin ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi olmasa da ihale kararının tarafı olması ve sürekli damga vergisi mükellefiyeti gereği 488 sayılı Kanunun 24. maddesinin 3. fıkrası uyarınca ihale kararına ilişkin verginin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu bulunduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda; düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden, davayı damga vergisi ve tecil faizi oranında faiz yönünden kabul eden Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu durumda, davalının temyiz isteminin kabulü, davacının temyiz isteminin ise yukarıda yazılı gerekçeyle reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne, davacının temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ihale kararı ve tecil faizi oranında faize ilişkin kısmının BOZULMASINA, tecil faizi oranını aşan faize ilişkin kısmının yukarıda yazılı gerekçeyle ONANMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın …Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesine gönderilmesine , 28/03/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.