T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/959
Karar No:2023/3869
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Vergi Dairesi Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … İthalat Dağıtım ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu’ndan (TAPDK) alınan alkollü içki toptan satış belgesinin süresinin uzatılmamasından kaynaklı olarak geçerliliğini yitirmesi nedeniyle sonraki satışların geçerli bir alkollü içki toptan satış belgesi olmadan gerçekleştirildiğinden bahisle 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun’un (Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun) 8. maddesinin beşinci fıkrasının (g) bendi uyarınca davacı şirkete verilen 73.263,00-TL idarî para cezasının tahsiline yönelik … tarih ve … sayılı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce, Dairemizin 30/09/2021 tarih ve E:2016/3006, K:2021/3113 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; dava konusu ödeme emrinin dayanağı idari para cezasının hukukî gerekçesi olarak aktarılan Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 14. maddesinin birinci fıkrasında yer verilen, satıcıların faaliyet konusuna göre istenilen işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve/veya izin belgelerinin Kuruma veya yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ibrazının zorunlu olduğu, bu yıllarda, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve/veya izin belgelerini Kuruma veya yetkilendirilmiş mercie ibraz etmeyenler ile ibraz edememe nedenlerini yetkili makamlardan gerekçelendiremeyenlerin süre uzatım işleminin yapılmayacağına dair düzenleme olduğu anlaşılmakta ise de, davacının satış belgesinin geçersiz kılınmasına dair yaptırım mahiyetindeki bir işlemin ancak ilgilinin satış belgesine sahip olmasını sağlayan koşulların sonradan yitirildiğine dair bir tespite dayandırılması gerektiği, davacının idareye ibraz etmekle yükümlü kılındığı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının satış belgesine sahip olduğu süre boyunca her zaman geçerliliğini koruduğu dikkate alındığında, bu gerekçeye itibar edilmesine imkân bulunmadığı;
İdari işleme yönelik kuramsal temel somut uyuşmazlığa uygulandığında, Yönetmelik'in satış belgeleri için önceki dönemlerden farklı nitelikte bir süre uzatım yöntemi belirlemek suretiyle yayımlandığı tarih itibarıyla sahip olunan bütün satış belgeleri üzerinde etki ve sonuç doğuracak nitelikte bir düzenleme getirdiği, yeni süre uzatım yönteminin gereği gibi yerine getirilmemesinin mevcut satış belgelerinin geçerliliğini kaybetmelerine yol açacağı ve bu nitelikteki satış belgelerinin Kurumun internet sitesinde yayımlanacağının anılan düzenlemede belirtildiği, süre uzatımı Yönetmelik'in belirlediği usule uygun olarak gerçekleştirilmeyen satış belgelerinin internet sitesinde yayımlanmasının soyut nitelikteki Yönetmelik düzenlemesinin belirli bir satış belgesinin geçerliliğini kaybetmesi bakımından bireyselleşmesinin ve soyut kuralın somutlaşmasının temel bir aracı olarak öngörüldüğü;
Danıştay Onüçüncü Dairesi’nin 2016/1547 esasına kayıtlı dosyasında 02/03/2021 tarihli ara kararıyla, Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan (Kapatılan Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu), 19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik Tütün ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 14. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, satış belgelerinin alındığı veya süre uzatım işleminin yapıldığı tarihe bakılmaksızın 2013 yılının Ocak ayı başından Mart ayı sonuna kadar süre uzatım işlemini yaptırmak zorunda olan satıcıların yeni mevzuata uyumunu sağlamak üzere bilgilendirilip bilgilendirilmedikleri; anılan Yönetmelik'in 14. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, süresi içerisinde süre uzatım işlemini yaptırmayan ve süre uzatım işleminin son gününden itibaren otuz gün sonra satış belgeleri geçerliliğini kaybeden satıcıların Kurumun internet sitesinde yayımlanıp yayımlanmadığının sorulduğu,
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın (Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı) cevabi yazısında, 2013 yılı takvim yılı başında yaklaşık 192.000 satıcıya adi posta şeklinde bilgilendirme yazısı gönderildiği, gönderilen yazıda özetle, 2013 yılında süre uzatım işlemlerinde yeni bir uygulamaya gidildiği, satış belgelerine konu iş yeri açma ve çalışma ruhsatı gibi ön izin belgelerinin satış belgesine ilişkin bedellerin ödendiğine dair dekont ile birlikte mutlaka yetkili odalara ibraz edilmesi gerektiği, belgesi olup süre uzatımı yapmamış satıcıların önceden TAPDK internet sitesinde ve hâlihazırda Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı olan Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı'nın web sitesinde "Satış Belge Sistemi" linki ile ulaşılan sayfada "Kamuya Açık" ekranda belgeli ya da süre uzatımı yapmamış satıcılara ait bilgilere yer verildiği, ilgili sayfaya "https://tadbsatisbelgesi.tarimorman.gov.tr/KamuyaAcik/index'' bağlantısı ile ulaşılabildiğinin belirtildiği,
Aktarılan E:2015/1547 sayılı dosya kapsamında ara kararına verilen cevaplar ile dava konusu uyuşmazlığa yönelik maddi ve hukukî olgular birlikte değerlendirildiğinde, süre uzatım işlemini aktarılan Yönetmelik'in 14. maddesinde öngörülen usule uygun olarak gerçekleştirmeyen satıcılara satış belgelerinin geçerliliğini kaybettiğine ilişkin bildirim yapılmadığı, satış belgesi geçerliliğini yitirenlerin internet sitesinde yayımı konusundaki yöntemin, Yönetmelik uyarınca Kurumun, belgeleri geçerliliğini kaybeden satıcıların satış belgelerinin yayımlanması yerine her bir satıcının TAPDK'nın veritabanı üzerinden kendi bilgilerine ulaşması şeklinde belirlediği bilgisine yer verildiği, bu şekilde Yönetmelik uyarınca idareye verilen yükümlülüğün tersine çevrilerek Yönetmelikte öngörülmeyen şekilde belge sahiplerine yüklendiği, anılan dava dosyasında davacının belgesinin geçerliliğini kaybettiğinin TAPDK'nın internet sitesinde ilan edildiğine yönelik bilgi, belge veya açıklamaya yer verilmediği, geçerliliğini yitiren satış belgeleriyle ilgili esas alınan bilgilendirme yönteminin de Yönetmelikte belirtilen "geçerliliğini kaybeden satış belgeleri Kurumun internet sitesinde yayımlanır" kuralının gereğinin yerine getirilmesi anlamına gelmediği,
Bu itibarla, davaya konu işlemin tesis edilmesi sürecinde benimsenen yöntemin hukukî belirlilik, öngörülebilirlik ve hukukî güvenlik ilkeleriyle uyumlu olmadığı dikkate alındığında, alkollü içkilerin toptan satışının satış belgesi olmadan gerçekleştirildiğinden bahisle davacı şirkete verilen idarî para cezasının tahsiline ilişkin dava konusu ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 05/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.