DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2023/963 E. , 2024/185 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/963
Karar No : 2024/185
TEMYİZ EDENLER :1- (DAVACI): … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
2-(DAVALILAR):
I-…
VEKİLİ: Huk. ve Mevz. Gnl. Müd. …
II- … Kurulu
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 14/09/2022 tarih ve E:2020/730, K:2022/4736 sayılı kararının, taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 17/01/2020 tarih ve 31011 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 1. maddesi ile Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (I) bendine "düzenli faaliyet yürüten" ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen "Türkçe dışındaki dillerde" ibaresinin; 3. maddesi ile, Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nin değiştirilen 7. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "bir kongrede sunulan bildirilerden oluşan kitaplar" ibaresi ile "Dergilerde editörlüğün değerlendirilmesinde, farklı dergilerde de olsa sadece bir editörlük dikkate alınır. Çok editörlü dergilerde sadece baş editör teşvik kapsamında değerlendirilir." hükmünün ve 9. fıkrasında yer alan "....tebliğlerin yarıdan fazlasının Türkiye dışından katılımcılar tarafından sunulması esastır. Ayrıca etkinliğin uluslararası niteliği haiz olup olmadığı hususunda, ödemeye esas teşkil etmek üzere üniversite yönetim kurulu kararının olması gerekir." hükmünün; 5. maddesi ile Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nde değiştirilen; "Faaliyet Hesaplama Tablosu (Tablo 4)"nun "SERGİ" bölümünde, A1 (Eğitim Bilimleri, Fen Bilimleri ve Matematik, Mühendislik, Sağlık Bilimleri, Ziraat, Orman ve Su Ürünleri), A2 (Filoloji, Hukuk, İlahiyat, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler, Spor Bilimleri) ve A3 (Mimarlık, Planlama ve Tasarım) alanlarına puan verilmemesine ve "2019 yılına ait akademik faaliyetlere ilişkin akademik teşvik ödeneği başvuruları hakkında bu yönetmelik hükümleri uygulanmaz." şeklinde geçici madde hükmüne yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemelerin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 14/09/2022 tarih ve E:2020/730, K:2022/4736 sayılı kararıyla;
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nun Ek 4. maddesine; 27/06/2018 tarih ve 30461 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nin 1. ve 2. maddelerine, 3. maddesindeki "Tanınmış ulusal yayınevi" tanımına, 7. maddesinin 4. ve 9. fıkralarına, 8. maddesine ve dava konusu 17/01/2020 tarih ve 31011 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin getirdiği değişikliklere ilişkin açıklamalara yer verildikten sonra,
Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in; 1. maddesinde yer alan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (I) bendinde "düzenli faaliyet yürüten" ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen "Türkçe dışındaki dillerde" ibaresinin ve 3. maddesinde yer alan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nin 7. madde 4. fıkrasına eklenen "bir kongrede sunulan bildirilerden oluşan kitaplar" ibaresi ile "Dergilerde editörlüğün değerlendirilmesinde, farklı dergilerde de olsa sadece bir editörlük dikkate alınır. Çok editörlü dergilerde sadece baş editör teşvik kapsamında değerlendirilir." hükmü ile 9. fıkrasında yer alan "....tebliğlerin yarıdan fazlasının Türkiye dışından katılımcılar tarafından sunulması esastır. Ayrıca etkinliğin uluslararası niteliği haiz olup olmadığı hususunda, ödemeye esas teşkil etmek üzere üniversite yönetim kurulu kararının olması gerekir." hükümlerinin iptali istemi yönünden;
Makale ve kitap yazma, araştırma yapma, bilimsel toplantılara katılma gibi akademik faaliyetleri meslekleri gereği yapmak zorunda olan akademisyenlere yönelik 14/12/2015 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla ilk olarak 2016 yılı içinde uygulanmaya başlanılan akademik teşvik ödeneğinin, akademisyenleri geleceğe yönelik daha nitelikli faaliyetler yapmaya özendirmek amacıyla getirildiği; söz konusu değişiklikler ile uluslararası akademik çalışmaları destekleyerek çalışmaların uluslararası ibaresi kullanılarak değil de gerçekten uluslararası nitelikte olmasının, böylelikle akademik faaliyetlerin niteliğinin yükselmesinin ve akademik çalışmalarda ticari saiklerle hareket edilmesinin önüne geçilmesinin amaçlandığının görüldüğü; söz konusu değişikliklerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in; 5. maddesi ile Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nde değiştirilen; "Faaliyet Hesaplama Tablosu (Tablo 4)" nun "SERGİ" bölümünde, A1 (Eğitim Bilimleri, Fen Bilimleri ve Matematik, Mühendislik, Sağlık Bilimleri, Ziraat, Orman ve Su Ürünleri), A2 (Filoloji, Hukuk, İlahiyat, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler, Spor Bilimleri) ve A3 (Mimarlık, Planlama ve Tasarım) alanlarına puan verilmemesine ilişkin düzenlemenin iptali istemi yönünden;
Yönetmeliğin ekinde yer alan “Faaliyet Hesaplama Tablosu Tablo 4”ün “Sergi” bölümünde, "Özgün yurt dışı/yurt içi bireysel etkinlik (sergi, bienal, trienal, gösteri, dinleti, festival ve gösterim), Özgün yurt dışı/yurt içi grup/karma/toplu etkinlik (sergi, bienal, trienal, gösteri, dinleti, festival ve gösterim)" şeklindeki dört madde halinde düzenlenen faaliyetler için A4 (Güzel Sanatlar) alanı için puanlar belirlendiği ancak;
"A1 (Eğitim Bilimleri, Fen Bilimleri ve Matematik, Mühendislik, Sağlık Bilimleri, Ziraat, Orman ve Su Ürünleri),
A2 (Filoloji, Hukuk, İlahiyat, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler, Spor Bilimleri) ve
A3 (Mimarlık, Planlama ve Tasarım)" alanlarına puan verilmesinin öngörülmediği,
Yönetmeliğin "Akademik teşvik faaliyet alanlarının değerlendirilmesi" başlıklı 7. maddesinin 6. fıkrasında, "(6) Sergi faaliyetinin değerlendirilmesinde sanata katkı sağlayıcı nitelikte olanlar dikkate alınır. ...Sergi kapsamındaki etkinliklerin değerlendirilmesinde, eğitim-öğretim faaliyetleri ve öğrenci kulüp faaliyetleri kapsamındaki sergiler dikkate alınmaz." hükmünün getirildiği,
Dava konusu edilen akademik teşvik puanlamasına esas tabloda; akademik faaliyet türünün dokuz (9) başlık altında düzenlendiği, A1, A2 ve A3 alanlarına "Sergi" başlığı dışındaki diğer sekiz (8) faaliyet türünde yer verildiği, güzel sanatlar disiplinine özel "sergi" faaliyetinin, yalnızca güzel sanatlar alanı için akademik teşvik sağlayacak bir faaliyet olarak belirlendiğinin görüldüğü,
Güzel sanatlar alanının faaliyet alanlarının daha çok sergi, bienal, trienal, gösteri, dinleti, festival, gösterim, vb. olduğu, akademik teşvik puanlamasına esas tablosunun Tablo 4 dışında diğer 8 alanda A1, A2 ve A3 alanlarına yer verildiği hususu birlikte değerlendirildiğinde; yalnızca güzel sanatlar alanı için akademik teşvik sağlayacak bir faaliyet olarak belirlenen "sergi" faaliyetinin, diğer çalışmalara nazaran daha kısıtlı bir alanı bulunan güzel sanatlar alanı ile diğer A1, A2 ve A3 alanları arasındaki akademik teşvik ödeneği dengesinin sağlanması amacıyla söz konusu düzenlemenin yapıldığının anlaşıldığı,
Bu bağlamda; gerek güzel sanatlar alanının diğer alanlara nazaran daha kısıtlı bir çalışma alanının olması, gerekse de "sergi" faaliyetinin güzel sanatlar disiplinine özgü bir faaliyet olması hususları birlikte değerlendirildiğinde, yapılan düzenlemede üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığından istemin reddi gerektiği sonucuna varıldığı,
Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'te "2019 yılına ait akademik faaliyetlere ilişkin akademik teşvik ödeneği başvuruları hakkında bu yönetmelik hükümleri uygulanmaz." şeklinde geçici madde hükmüne yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme iddiası ile iptali istemi yönünden;
İdarelerin mevzuatla verilen görevlerini yerine getirmelerini teminen düzenleyici işlemler yapabileceklerinin kuşkusuz olduğu, düzenleyici işlem yapabilme yetkisinin Anayasa'nın 124. maddesine dayandığı; bu düzenlemeler yapılırken, Anayasa'da yer alan hukuk devleti ilkesi uyarınca, kazanılmış hak, haklı beklenti, idari faaliyetlerin belirliliği ve hukuk güvenliği ilkesi gibi ilkelerin de göz önünde bulundurulması gerektiği,
Hukuk devleti ilkesinin ön koşullarından biri olan "hukuk güvenliği" ile hukuk normlarının öngörülebilir olmasının, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesinin, Devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasının, kişilerin hukuki güvenliğinin sağlanmasının amaçlandığı; bu bağlamda, önceden oluşmuş hukuksal durumların, sonradan yapılacak işlemlerle değiştirilmesinin, hukuktan beklenen ve sağlanması gereken güvenle bağdaşmayacağı,
Gerek yargı kararlarının, gerek öğretideki ortak tanımlamalara göre "haklı beklenti"nin, idarenin ister bir taahhüt isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ümit etmeleri olduğu, yeni düzenlemenin hukuki istikrarı bozmaması, hakların kullanılmasını zorlaştırmayacak ya da doğmuş olan haklarının hiçe sayılması anlamına gelecek şekilde tasarlanmaması gerektiği,
İdarelerin ister düzenleyici işlemlerle, isterse uzun süren uygulamalarına güvenerek olsun, bireylerin çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ümit etmeleri olarak tanımlanan haklı beklentilerinin idarelerce düzenleyici işlemlerinin kaldırılmaları ve değiştirilmeleri aşamasında gözardı edilmemesi gerektiği,
Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nin "Akademik teşvik düzenleme, denetleme ve itiraz komisyonu" başlıklı 4. maddesinin (3). fıkrasında; komisyonun, başvurular başlamadan önce uygulama usul ve ilkelerinin belirlenerek duyurulmasından, akademik teşvik başvuru takviminin hazırlanmasından, yürütülmesinden ve ödeme yapılacak yılın 15 Şubat tarihine kadar sürecin tamamlanmasından sorumlu olduğunun belirtildiği,
Anılan Yönetmeliğin, "Diğer hükümler" başlıklı 10. maddesinin (2). fıkrasının (b) bendinde ise, her bir takvim yılı için bir önceki yılda gerçekleştirilen faaliyetler esas alınmak suretiyle hesaplanan akademik teşvik puanı üzerinden Şubat ayının on beşinden itibaren on iki ay süreyle her ayın on beşinde ödeme yapılacağına ilişkin düzenlemenin yer aldığı,
Uyuşmazlıkta, 17/01/2020 tarihinde yayımlanan ve yayımlandığı tarihte yürürlüğe giren dava konusu Yönetmelik ile "Türkçe'de yayın yapan yayınevlerinin taranmış uluslararası yayınevi olarak artık değerlendirilmeyeceği, kongrelerde sunulan bildiri kitaplarının teşvik kapsamının dışına çıkarıldığı, farklı dergilerde editörlük yapanların sadece bir editörlüğünün dikkate alınacağı, çok editörlü dergilerde de sadece baş editörün teşvikten yararlanacağı, yapılan etkinliğin uluslararası olarak nitelendirilebilmesi için tebliğlerin yarıdan fazlasının Türkiye dışından katılımcılar tarafından sunulmasının gerektiği ve etkinliğin uluslararası niteliği haiz olup olmadığı hususunda, ödemeye esas teşkil etmek üzere üniversite yönetim kurulu kararının zorunlu olduğu" hükümlerinin getirildiği; ayrıca akademik teşvik puanın hesaplanmasında kullanılan faaliyet tablosunun da değiştirildiği ve söz konusu yönetmeliğin yayımı tarihinde yürürlüğe girdiğinin görüldüğü,
Dava konusu edilen ve ilgili maddelerinin iptali istenen yönetmelik ile akademik teşvik ödeneğinden yararlanma şartlarının zorlaştırılarak herhangi bir geçiş hükmü getirilmediği, geçmişte mevzuata uygun olarak yapılan çalışmaların akademik teşvik puanlarının hesaplanmasında dava konusu yönetmelik ile değiştirilen hükümlerinin uygulanacağının anlaşıldığı; başka bir ifade ile Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesinde yer alan "Bu yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer" düzenlemesi ile dava konusu edilen yönetmelik hükmü ile getirilen kriterlerin geçmişe etkili olarak uygulanacağı ve bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce yapılmış çalışmaların da bu kapsamda değerlendirileceğinin görüldüğü,
Bu durumda; geçmişe etkili olacak şekilde hukuka aykırı bir şekilde düzenleme yapıldığı ve ilgililerin haklı beklentileri doğrultusunda, bu konuda bir geçiş hükmünün öngörülmesi gerekirken herhangi bir geçiş hükmüne de yer verilmediği anlaşıldığından bahse konu Yönetmelik maddesinin hukuka uygun olmadığı sonucuna varıldığı, gerekçesiyle,
Dava konusu Yönetmeliğin "Bu yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer" düzenlemesinin yer aldığı 7. maddesinde 2019 yılı Akademik çalışmalara yönelik geçiş hükmü öngörmeyen eksik düzenlemenin iptaline, diğer dava konusu edilen düzenlemeler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, "tanınmış uluslararası yayınevi" tanımında yapılan değişikliğin, akademisyenlerin yayınlarının eksik puanlanmasına neden olmasının yanı sıra uluslararası kitaplarda yapmış olduğu editörlüklerin, atıfların ve kitap bölümlerinin puanlarının da ya tamamen ortadan kalkmasına ya da yarı yarıya düşmesine mahal vereceği; dava konusu değişikliklerle editör kurulu üyeliklerinin teşvik kapsamından çıkartıldığı, nitelikli dergilerde alan editörü olarak görev yapan akademisyenleri cezalandıran bu sürecin üniversitelere ciddi zarar vereceği; dergi editör kurulu üyeliklerinin teşvikte kapsam dışı bırakılmasının yapılan çalışmaya ve özveriye haksızlık olduğu; kongrelerle ilgili yapılan değişikliğin ulusal kongrelerin sonunu getireceği, kongrenin uluslararası olup olmadığına ilişkin karar verme hakkının üniversite yönetim kurullarına bırakılmasının farklı kararlar alınmasına neden olacağı; üretim ve özgün yatırımı desteklemek açısından, A1, A2 ve A3 alanlarının da puanlanması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idareler tarafından, akademik teşvik ödeneğinin salt yayın veya diğer bilimsel çalışma ve etkinliklerin yapılmasıyla kendiliğinden kazanılan bir ödenek olmadığı, öncelikle talepte bulunmak gerektiği, başvuru aşamasından sonra yapılan inceleme sürecinin olumlu sonuçlanması gerektiği, tek başına yayın veya etkinlikte bulunmanın kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş, kazanılmış hak sağlamadığı, geçici madde hükmüne yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali isteminin, yerindelik denetimi yapılamayacağı gerekçesiyle reddi gerekirken iptaline karar verilmesinin hatalı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Davacı tarafından, savunma verilmemişir.
Davalı idareler tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın davanın reddine ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve davacının temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın kısmen reddi, kısmen dava konusu işlemin iptali yolundaki Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 14/09/2022 tarih ve E:2020/730, K:2022/4736 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 05/02/2024 tarihinde iptale ilişkin kısım yönünden oyçokluğu, diğer kısımlar yönünden oybirliği ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nin "Akademik teşvik düzenleme, denetleme ve itiraz komisyonu" başlıklı 4. maddesinin (3). fıkrasında; komisyonun, başvurular başlamadan önce uygulama usul ve ilkelerinin belirlenerek duyurulmasından, akademik teşvik başvuru takviminin hazırlanmasından, yürütülmesinden ve ödeme yapılacak yılın 15 Şubat tarihine kadar sürecin tamamlanmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir. Anılan Yönetmeliğin, "Diğer hükümler" başlıklı 10. maddesinin (2). fıkrasının (b) bendinde ise, her bir takvim yılı için bir önceki yılda gerçekleştirilen faaliyetler esas alınmak suretiyle hesaplanan akademik teşvik puanı üzerinden Şubat ayının on beşinden itibaren on iki ay süreyle her ayın on beşinde ödeme yapılacağına ilişkin düzenleme yer almaktadır.
Bu durumda, dava konusu Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 17 Ocak 2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği, dolayısıyla akademik teşvik ödeneği komisyonu tarafından teşvik ödeneklerinin hesaplanma ve sürecin tamamlanması tarihi olan o yılın 15 Şubat tarihine yaklaşık bir ay kadar bir sürenin bulunduğu ve henüz anılan sürecin de tamamlanmadığı açık olduğundan; akademik teşvik ödeneğinin salt yayın veya diğer bilimsel çalışma ve etkinliklerin yapılmasıyla kendiliğinden kazanılan bir ödenek olmadığı da gözönüne alındığında, ilgililer bakımından herhangi bir haklı beklenti veya müktesep haktan bahsedilemeyeceği değerlendirilmiş olup bu haliyle davacı tarafça ileri sürülen dava konusu düzenleyici işlemin eksik düzenleme mahiyetinde olduğu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulü ile Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği görüşüyle, çoğunluk kararına katılmıyoruz.