T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/9631
Karar No : 2024/2168
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Afyonkarahisar ili, İhsaniye ilçesi, … Termal Sitesinde bulunan … numaralı davacının maliki olduğu bağımsız bölümün, gizli fuhuş yapıldığı tespit edildiğinden bahisle 2 ay süreyle kapatılmasına ilişkin Afyonkarahisar Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararı üzerine, İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlıkta, davacının maliki olduğu ... nolu bağımsız bölümde, fuhuş yapan, fuhuş yaptıran, bağlantı kuran vs. kişilerin ifadelerine bakıldığında, davacının adının geçmediği gibi davacı ile bu kişilerin bir bağlantısının da saptanamadığı, bu haliyle davacı malik ile gizli fuhuş yaptırılması fiili arasındaki bağlantının sabit olmadığı, bu bağlamda, davacının söz konusu yerleri kiraladığı hususu da davalı idarece ortaya konulamadığından, olayda davacının işlemi öğrendiği tarihten sonra davalı idareye başvuru yapmadığı ve maliki olduğu yerlere yönelik gerekli tedbirleri almadığından da bahsedilemeyeceği, bu durumda; davacının, fuhuş yapılması eylemiyle ilgili bir bilgisi olduğunun veya olayla bağlantısının bulunduğunun veya davacının söz konusu yeri iradesi ile kiraya verdiği hususunun davalı idarece ortaya konulamadığı anlaşıldığından, dava konusu yerin 2 ay süreyle kapatılmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İlk Mahkeme kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinden önce yürütmenin durdurulması kararı verilmesi üzerine davalı idare tarafından yetki sakatlığı giderilerek, Vali Olur'u ile işlemlerin yenilendiği ve daha önce kapalı kaldığı müddetin toplam kapatılma süresinden düşülmesine karar verildiği, temyize konu mahkeme kararı ile bu işlemlere karşı açılan davaların ret kararı ile sonuçlandığı, işlemin usul ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
19/04/1961 tarih ve 10786 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü'nün 9. maddesinde, "Komisyon en az haftada bir defa başkanın davetiyle toplanır. Kararlar çoğunlukla verilir. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu tarafın oyuna itibar olunur. Kararlar, vilayetlerde valinin, kazalarda kaymakamın onayı ile tamam olur. Kaymakam tarafından onaylanmayan kararlar üzerinde komisyonca ısrar edildiği takdirde, mesele valiliğe bildirilir ve valiliğin kararına uyulur.Valiler tarafından onaylanmıyan kararlar üzerinde komisyonca ısrar edildiği takdirde, vali tarafından sebeplerinin beyanı ile keyfiyet Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına bildirilir. Bakanlığın kararı yerine getirilir." hükmüne; 92. maddesinde, ''Fuhuş yerlerinin kapatılması ve genel ev sahipleriyle genel kadınların bu Tüzük hükümlerine aykırı düşen fiil ve hareketlerinden ötürü kovuşturma yapılması veya bu Tüzükte yazılı cezaların uygulanması, zührevi hastalıklar ve fuhuşla mücadele komisyonunun kararı ve mahallin en büyük mülkiye amirinin onayı ile olur.'' hükmü; 95. maddesinde, "İzin alınmadan içinde gizli fuhuş yapıldığı iddia veya ihbar edilen veyahut her ne şekilde olursa olsun muttali olunan evler hakkında ahlak zabıtası memurları tarafından önce gizli inceleme yapılır. Bu gibi evlerde gizli fuhuş yapıldığı delilleriyle tespit edildiği takdirde düzenlenecek tutanaklar gizli inceleme raporları ile birlikte en büyük polis amiri tarafından komisyona sunulur. Bu yerler hakkında komisyonca 104. maddeye göre işlem yapılır." hükmü; 104. maddesinde ise "Usulü dairesinde izin alınmadan içinde gizli fuhuş yapıldığı delilleriyle tespit edilen 95. ve 96. maddelerde yazılı mahaller komisyon kararıyla üç ayı geçmemek üzere kapatılır." hükmü yer almıştır.
Dosyanın ve UYAP kayıtlarının birlikte incelenmesinden; Afyonkarahisar ili, İhsaniye ilçesi, ... Kasabası, ... Sitesi'nde bulunan … no'lu bağımsız bölümde gizli fuhuş yapıldığı tespit edildiğinden bahisle 2 ay süreyle kapatılmasına ilişkin Afyonkarahisar Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonu Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; vali adına vali yardımcısının oluruyla tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemi iptal eden … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, Danıştay Onyedinci Dairesinin 31/05/2016 tarih ve E:2015/7366, K:2016/4266 sayılı kararıyla onanması, karar düzeltme aşamasında aynı Danıştay Onuncu Dairesinin 26/12/2019 tarih, E:2016/13437, K:2019/11077 sayılı kararıyla, vali yardımcılarının valilerin tayin ve tesbit ettiği işlerde yardımcılığını yapabileceği, dava konusu işlemde bu yönüyle yetki yönünden hukuka aykırılık görülmediğinden işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken yetki yönünden hukuka aykırı olduğundan, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen mahkeme kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle bozulması üzerine, İdare Mahkemesince bozmaya uyularak uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle, dava konusu işlemin iptali yolunda temyize konu kararın verildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ilk kararının uygulanması amacıyla davalı idare tarafından, Afyonkarahisar ili, İhsaniye İlçesi, ... Kasabası ... Sitesi'nde bulunan … no'lu villada, gizli fuhuş yapıldığı tespit edildiğinden bahisle anılan yerin 2 ay süreyle kapatılmasına ilişkin Afyonkarahisar Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonu Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı kararının Vali imzasıyla alındığı, anılan işlemin iptali istemiyle davacı tarafından 22/05/2012 tarihinde açılan davada; uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle, belirtilen yerde cinsel ilişkiye girenlerin ifadesine başvurulduğu ve mağdur olarak ifadesi alınan bayanın yanına annesi de alınarak mahalline gidildiğinde, ilgili bayanın söz konusu villayı gösterdiğine ilişkin mahallinde düzenlen tutanağın polis memurları ile birlikte birlikte imzalandığı görüldüğü, bu durumda, bizzat olayın içinde bulunan bayanın, cinsel ilişkiye girdiğini ifade ettiği yerin dava konusu işleme konu yer olması nedeniyle, söz konusu … no'lu villada fuhuş yapıldığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle, davanın reddi yolunda … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, davacı tarafından temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davanın reddi yolunda verilen ve davacı tarafından temyiz edilmeksizin kesinleşen yukarıda belirtilen mahkeme kararı ile dikkate alınıp değerlendirilmeksizin, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 26/03/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava, Afyonkarahisar ili, İhsaniye ilçesi, ... Kasabası … Sitesinde bulunan … no'lu bağımsız bölümlerde gizli fuhuş yapıldığı tespit edildiğinden bahisle anılan yerlerin 2 ay süreyle kapatılmasına ilişkin Afyonkarahisar İli Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Afyonkarahisar ili, İhsaniye ilçesi, ... Kasabası, ... Sitesi'nde bulunan ... no'lu bağımsız bölümde gizli fuhuş yapıldığı tespit edildiğinden bahisle 2 ay süreyle kapatılmasına ilişkin Afyonkarahisar Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonu Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; vali adına vali yardımcısının oluruyla tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemi iptal eden … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, Danıştay Onuncu Dairesinin 31/05/2016 tarih ve E:2015/7366, K:2016/4266 sayılı kararıyla onanması, karar düzeltme aşamasında aynı Dairenin 26/12/2019 tarih, E:2016/13437, K:2019/11077 sayılı kararıyla, vali yardımcılarının valilerin tayin ve tesbit ettiği işlerde yardımcılığını yapabileceği, dava konusu işlemde bu yönüyle yetki yönünden hukuka aykırılık görülmediğinden işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken yetki yönünden hukuka aykırı olduğundan, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen mahkeme kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle bozulması üzerine, İdare Mahkemesince bozmaya uyularak uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle, dava konusu işlemin iptali yolunda temyize konu kararın verildiği anlaşılmaktadır.
İdari işlemler, tesis edildikleri tarihteki hukuki koşullara göre tesis edilmek durumundadır. Açılan bir davada, idarenin işleminin, hukuka uygunluğunun denetimi yapılırken de dava konusu edilen idari işlemin tesis edildiği tarihteki koşulların incelenerek uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından, iptale ilişkin ilk mahkeme kararı doğrultusunda yetki unsuru yönünden hukuka aykırılık giderilerek kapatmaya ilişkin yeni bir idari işlem tesis edildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolunda verilen ve davacı tarafından temyiz edilmeksizin kesinleşen idare mahkemesi kararının, bakılan davada, Dairemizce temyize konu mahkeme kararının esasının incelenmesine hukuken bir engel olmadığından; temyize konu idare mahkemesi kararının esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yöndeki çoğunluğun kararına katılmıyorum.