T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/1022
Karar No : 2024/2357
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- …
2- …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …
2- … Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Hukuk müşaviri …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Aydın ili, Didim ilçesi, … Mahallesi, … ve … parsel sayılı taşınmazlar ile doğu bitişiğindeki yol ve parsellere ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığınca 20/03/2006 tarihinde onaylanan Aydın Didim Akbük Kıyı Kesimi 1. Kısım 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonlarının davacıların mülkiyetindeki eski … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta; davacılar tarafından, müşterek maliki oldukları Aydın ili, Didim ilçesi, … Mahallesi, yeni … ada, … parsel sayılı taşınmazın (eski 355 parsel) yer aldığı alana ilişkin dava konusu Kültür ve Turizm Bakanlığınca 20/03/2006 tarihinde onaylanan Aydın Didim Akbük Kıyı Kesimi 1. Kısım Nazım ve Uygulama İmar Planı Revizyonlarından alanda parselasyon yapılma olanağı bulunmadığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16. maddeleri gereğince imar uygulamasının kabulüne ilişkin Didim Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile haberdar olunduğundan bahisle anılan uygulama işlemi üzerine 2577 sayılı Kanunun 7/4. maddesi kapsamında imar planların iptali istenilmişse de uygulama işlemi niteliğindeki 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16. maddeleri gereğince kabul edilen imar uygulamasının Didim Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile iptal edildiğinden, bu aşamada dava konusu imar planlarının esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davanın imar planlarının iptali istemi ile açıldığı, uygulama işleminin her hangi bir sebeple geri alınmasının veya yürürlükten kaldırılmasının düzenleme işlemine karşı açılan davanın görülmesine engel olmadığı, bu nedenle kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Didim Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasında; dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu, aynı maddenin 4. fıkrasında ise, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri belirtildikten sonra aynı Kanunun 10. maddesinin 1. fıkrasında; ilgililerin haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri yolundaki hükme yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından uyuşmazlık konusu 20/03/2006 tarihinde onaylanan Aydın Didim Akbük Kıyı Kesimi 1. Kısım Nazım ve Uygulama İmar Planı Revizyonlarına 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi kapsamında itiraz edilmediği, anılan plan revizyonlarının askıda itirazların değerlendirilmesi üzerine kesinleştiği ve 3194 sayılı Kanunun 8. maddesinin b) bendinin 4. fıkrası uyarınca ilgili bakanlığa gönderildiği anlaşılmıştır. Bu durumda son askı tarihinden itibaren yasal dava açma süresi (işlem tarihi itibariyle 60 gün) içinde dava açılmadığı, buna karşılık, 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16. maddeleri gereğince imar uygulamasının kabulüne ilişkin Didim Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile haberdar olunduğundan bahisle anılan uygulama işlemi üzerine dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu imar planı revizyonlarının uygulama işlemi olan … tarih ve … sayılı belediye encümeni kararının, Didim Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile iptaline karar verilmişse de dava tarihi itibarıyla davacılar açısından hüküm ve sonuçlarını doğurmaya devam ettiğinden imar planı revizyonlarının iptali istemiyle açılan davada süre aşımı bulunmadığından davanın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Davacıların hisseli malik oldukları Aydın ili, Didim ilçesi, … Mahallesi, … ve … parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda Didim Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile İmar Kanununun 15 ve 16. maddeleri gereğince imar uygulaması kabul edildiği, uygulama işlemi niteliğindeki bu kararla Aydın ili, Didim ilçesi, … Mahallesi … ve … parsel sayılı taşınmazlar ile doğu bitişiğindeki yol ve parsellere ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığınca 23/06/2006 tarihinde onaylanan Aydın Didim Akbük Kıyı Kesimi 1. Kısım 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonları ile davalı idarelerce aleyhlerine işlem tesis edildiğinin öğrenildiği ileri sürülerek anılan planların davacıların mülkiyetindeki eski … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Öte yandan, taşınmazın (eski …) yer aldığı alanda parselasyon yapılma olanağı bulunmadığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16. maddeleri gereğince imar uygulamasının kabulüne ilişkin Didim Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:… , K:… sayılı kararıyla "dava konusu encümen kararının … tarih ve … sayılı belediye encümeni kararı ile iptal edildiği anlaşıldığından konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına" hükmedildiği görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri hükme bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun dava konusu nazım imar planının onaylandığı tarihte yürürlükte olan şekliyle 5. maddesinin ilk iki fıkrasında, "Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır.
Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." tanımlarına yer verilmiştir." tanımlarına yer verilmiştir.
Kanunun 8. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde ise, "...Alt kademe planların, üst kademe planların kesinleştiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde ilgili idarece üst kademe planlara uygun hale getirilmesi zorunludur. Aksi halde, üst kademe planları onaylayan kurum ve kuruluşlar alt kademe planları en geç altı ay içinde uygun hale getirir ve resen onaylar. Bu süre içinde ruhsat işlemleri, yürürlükte olan uygulama imar planına göre gerçekleştirilir..." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 10. maddesinde; "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler, altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmü, aynı Yasanın 11. maddesininde ise, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılmasının, geri alınmasının, değiştirilmesinin veya yeni bir işlem tesis edilmesinin üst makamdan, üst makam yoksa işlemi tesis etmiş olan makamdan idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, başvuruya altmış gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması durumunda ise dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçen sürenin de hesaba katılacağı hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen Kanun hükümleri uyarınca imar planlarının uygulamaya konulması ile birlikte uygulama işlemi ile birlikte imar planına veya doğrudan imar planına karşı yeniden dava açma imkanının bulunduğunda ve bu durumda dava açma süresinin uygulama işleminin süresine tabi olduğunda tartışma bulunmamaktadır.
İmar planları, yargısal içtihatlarla ilanı gereken genel düzenleyici işlem olarak kabul edilmiş olup uygulama işlemi olduğu öne sürülerek işlemin dayanağı imar planının iptalinin istenilmesi halinde, davanın süresi içerisinde açılıp açılmadığının plan yönünden de uygulama işlemi esas alınarak belirlenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlığın incelenmesinden, dava konusu taşınmazı kapsayan alanda yapılan Kültür ve Turizm Bakanlığınca 23/06/2006 tarihinde onaylanan Aydın Didim Akbük Kıyı Kesimi 1. Kısım 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonlarından 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16. maddeleri gereğince imar uygulamasının kabulüne ilişkin Didim Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile haberdar olunduğundan bahisle anılan uygulama işlemine dayanılarak planların iptali istemiyle bu davanın açıldığı görülmekte ise de, Didim Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile dava konusu imar planlarının uygulama işlemi olan Didim Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının iptaline karar verildiğinden anılan imar uygulamasının dava konusu imar planları açısından uygulama işlemi sayılmasına hukuken olanak bulunmadığı açıktır.
Bu durumda, imar planları, ilanı gereken genel düzenleyici işlem olduğundan dava açma sürelerinin buna göre belirlenmesi gerekmektedir.
Yukarıda anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuru için, 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren işlem tarihi itibariyle 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.
İmar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren işlem tarihi itibariyle 60 gün içinde açılması gerekir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından uyuşmazlık konusu 0/03/2006 tarihinde onaylanan Aydın Didim Akbük Kıyı Kesimi 1. Kısım 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonlarına 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi kapsamında itiraz edilmediği, anılan plan revizyonlarının askıda itirazların değerlendirilmesi üzerine kesinleştiği ve 3194 sayılı Kanunun 8. maddesinin b) bendinin 4. fıkrası uyarınca ilgili Bakanlığa gönderildiği anlaşılmıştır. Bu durumda son askı tarihinden itibaren yasal dava açma süresi (işlem tarihi itibarıyla 60 gün) içinde dava açılmadığı, bununla birlikte, Didim Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile dava konusu imar planlarının uygulama işlemi olan Didim Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının iptaline karar verildiğinden anılan imar uygulamasının dava konusu imar planları açısından uygulama işlemi sayılmasına hukuken olanak bulunmadığı göz önüne alındığında görülmekte olan davanın süresinde açılmadığı neticesine ulaşılmıştır.
Bu durumda, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken aksi yönde verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle incelenmeksizin reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının esasta oy birliği, gerekçede oy çokluğuyla BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/04/2024 tarihinde, kesin olarak, karar verildi.
KARŞI OY (X): 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1.fıkrasında; dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu, aynı maddenin 4. fıkrasında ise, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri belirtildikten sonra aynı Kanunun 10. maddesinin 1. fıkrasında; ilgililerin haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri yolundaki hükme yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından uyuşmazlık konusu 20/03/2006 tarihinde onaylanan Aydın Didim Akbük Kıyı Kesimi 1. Kısım Nazım ve Uygulama İmar Planı Revizyonlarına 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi kapsamında itiraz edilmediği, anılan plan revizyonlarının askıda itirazların değerlendirilmesi üzerine kesinleştiği ve 3194 sayılı Kanunun 8. maddesinin b) bendinin 4. fıkrası uyarınca ilgili bakanlığa gönderildiği anlaşılmıştır. Bu durumda son askı tarihinden itibaren yasal dava açma süresi (işlem tarihi itibariyle 60 gün) içinde dava açılmadığı, buna karşılık, 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16. maddeleri gereğince imar uygulamasının kabulüne ilişkin Didim Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile haberdar olunduğundan bahisle anılan uygulama işlemi üzerine dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu imar planı revizyonlarının uygulama işlemi olan … tarih ve … sayılı belediye encümeni kararının, bu davanın açılmasından sonra Didim Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile iptaline karar verilmişse de dava tarihi itibarıyla uygulama işlemi olarak dayanağı dava konusu planlardan haberdar olunduğu ve dava dilekçesinde taşınmazının kamusal alanlarda kalmasına itiraz edildiği hususları göz önünde bulundurulduğunda yukarıda aktarılan 2577 sayılı Kanunun 7. maddesinin 4. fıkrası uyarınca imar planı revizyonlarının iptali istemiyle açılan davada süre aşımı bulunmadığından davanın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyoruz.