T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/13
Karar No : 2024/190
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLLERİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ordu ili, Ünye ilçesi, … Köyü, … Mevkiinde bulunan …, …, …, …, … ve … parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alan için düzenlenen … tarih ve …, ER:… sayılı I (a) grubu maden işletme ruhsatı ile ilgili olarak 208.330,00 TL muhammen bedel ödenmesine karar verilmesine ilişkin Ordu İl Özel İdaresi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile Ordu Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 137.495,30 TL ek muhammen bedel ödenmesine karar verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, davalı idarece 208.330,00 TL kamu alacağının davacıdan tahsili amacıyla ödeme emri tanzim edilerek davacıya tebliğ olunduğu, buna karşı davacının … tarihinde Mahkemelerinin E:… sayısına kayden iptal davası açtığı, davacının, söz konusu ödeme emrinin içeriği olan muhammen bedelden en geç anılan tarihte haberdar olmasına rağmen, bu tarihten itibaren altmış günlük dava açma süresi geçirildikten sonra açılan bu davanın esasının süre aşımı nedeniyle incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle, 208.330,00 TL muhammen bedel ödenmesine karar verilmesine ilişkin Ordu İl Özel İdaresi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine hazırlanan bilirkişi raporu ve dosyada mevcut diğer belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davalı idare tarafından hesaplanan 137.495,30 TL ek muhammen bedelin ödenmesinin davacıdan istenilmesine ilişkin ... tarih ve … sayılı işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; Dairelerinin … tarih ve E:..., K:… sayılı kararının, … tarih ve … sayılı Ordu Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı işlemine ilişkin kısmının, Danıştay Sekizinci Dairesinin 03/11/2021 tarih ve E:2017/5997, K:2021/4988 sayılı kararı ile bozulması üzerine anılan bozma kararına uyulduğu belirtilerek;
Ordu Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 137.495,30 TL ek muhammen bedel ödenmesine karar verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemi yönünden;
Muhammen bedelin, gerek madenin cinsi ve rezervi ile yeri dikkate alınarak belirlenen bir bedel olması gerekse de Anayasa Mahkemesince ihale bedeli ile aynı nitelikte bir bedel olarak tanımlanması karşısında, bir taşınmazda hissedar olanların taşınmaza hisseleri oranında malik olduğu göz önüne alındığında taşınmazın diğer maliklerin hissesine düşen kısmı için bir defaya mahsus olmak üzere muhammen bedel talep edilmesi gerektiği; mevzuat gereği bir defaya mahsus olmak üzere ve işletme ruhsatı verilmeden önce, başka bir deyişle henüz üretime başlanmadan alınması gereken muhammen bedel yönünden yıllık faaliyet ve satış bilgi formlarına göre rezerv arttırımına gidildiğinden bahisle ek muhammen bedel istenilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın Ordu Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 137.495,30 TL ek muhammen bedel ödenmesine karar verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işleme yönelik davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına ve bu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 22/12/2022 tarih ve E:2022/4729, K:2022/7977 sayılı kararıyla; muhammen bedelin ilgili mevzuatta madenin cinsi, rezervi ve yeri dikkate alınarak belirlenen bir bedel olarak tanımlandığı, idarece yapılan tespitte dikkate alınan bu unsurlarla ilgili olarak maden faaliyeti aşamasında yeni/ek rezervin ortaya çıktığının tespit edilerek bu durumla ilgili bir bilgi ve belgeye ulaşılması durumunda ek muhammen bedel tahakkuk ettirilebileceği; diğer bir ifade ile ek muhammen bedelin maden üretimi safhasında gerçekleşen üretim miktarının artışından değil maden üretilecek rezerv miktarının yeni rezerv alanının bulunması veya faaliyet alanına ilave bir rezerv alanı dahil edilmesi şeklindeki gibi bir artışın gerçekleşmesi durumunda istenebileceği,
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki karara yönelik istinaf isteminin kabulüne, Ordu Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın 137.495,30 TL ek muhammen bedel ödenmesine karar verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işleminin iptaline ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve E:..., K:… sayılı kararlarının, Danıştay Sekizinci Dairesinin 03/11/2021 tarih ve E:2017/5997, K:2021/4988 sayılı kararı ile bozulması üzerine bozma kararına uyularak Danıştay gerekçeleri doğrultusunda davacının istinaf başvurusu kabul edilmek suretiyle dava konusu … tarih ve … sayılı Ordu Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı işleminin iptaline karar verildiği; bu karara karşı yapılan temyiz incelemesinin yalnızca bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılması gerektiği, işin maddi ve hukuki çerçevesi incelenmek suretiyle yeniden temyiz incelemesi yapılmasına hukuken olanak bulunmadığı gerekçesi de eklenerek dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 2012-2013-2014 yılı faaliyet raporlarında 2014 yılında yapılan üretimler sonucunda ilk hesaplanan muhammen bedel miktarının üzerine çıkıldığı ve bu nedenle 92.591 m3 olan ilk muhammen bedele ek olarak 57.944,625 m3 malzeme üretildiği, üretilen malzeme miktarı üzerinden muhammen bedel hesaplandığı; maden faaliyeti aşamasında yeni/ek rezervin ortaya çıktığının tespit edilerek bu durumla ilgili bir bilgi ve belgeye ulaşılması durumunda ek muhammen bedel tahakkuk ettirilebileceği; diğer bir ifade ile ek muhammen bedelin maden üretimi safhasında gerçekleşen üretim miktarının artışından değil maden üretilecek rezerv miktarının yeni rezerv alanının bulunması veya faaliyet alanına ilave bir rezerv alanı dahil edilmesi şeklindeki gibi bir artışın gerçekleşmesi durumunda istenebileceği, ilk muhammen bedelde hesaplanan miktarın üzerinde üretilen maden için ek muhammen bedel hesaplandığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ısrar kararının, temyize konu kısımlarının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Danıştay dava daireleri ile Bölge İdare Mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyiz incelemesi sonucunda bir mahkeme kararının Danıştay Dairesince bozulması hâlinde mahkemenin, bozma kararına uymak veya ilk kararda ısrar etmek olanağı bulunmaktadır.
Bölge İdare Mahkemesince ilk kararda ısrar edilmeyerek, Danıştayın ilgili Dairesinin temyiz incelemesi sonucunda vermiş olduğu bozma kararına uyulmak suretiyle verilen kararın, Dairesince yeniden temyizen incelenmesi aşamasında yapılacak inceleme, Mahkeme kararının bozma kararına uygun olup olmadığı, bir başka anlatımla, bozma kararının gereklerinin yerine getirilip getirilmediği, kararın bozma kararı doğrultusunda olup olmadığı konusuyla sınırlı olmak durumundadır. Nitekim, 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun’un 23. maddesiyle değiştirilen 50. maddesinin (4) numaralı fıkrasında; "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmüne yer verilerek, bu husus Kanun hükmü hâline getirilmiştir.
Bakılan uyuşmazlıkta; Danıştay Sekizinci Dairesi, ilk bozma kararına uyulmak suretiyle verilen … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararını, yargılama sürecinde maddi ve hukuki koşullarda herhangi bir değişiklik olmamasına rağmen, bu uyuşmazlıkta daha önce temyizen inceleme sonucu verilmiş bir karar yokmuş ve uyuşmazlık, ilk kez temyizen inceleniyormuş gibi değerlendirerek, farklı bir gerekçeyle bozmuş olduğundan, verilen bu bozma kararı yukarıda belirtilen usule uygun değildir.
Bu durumda, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ısrar kararı, Danıştay Sekizinci Dairesinin 03/11/2021 tarih ve E:2017/5997, K:2021/4988 sayılı bozma kararında belirtilen gerekçeler göz önüne alınarak incelendiğinde, usul ve hukuka uygun bulunmuş ve temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar bu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 05/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.