T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/540
Karar No : 2024/967
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Spor Kulübü Derneği İktisadi İşletmesi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Başkanlığı (E-Tebligat)
VEKİLİ : Av. …
2- …Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı dernek tarafından spor salonu olarak kullanılan İstanbul İli, Kartal İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parselde yer alan ve 6306 sayılı Kanun uyarınca riskli yapı olarak tespit edildiği belirtilen yapının yıkılması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 1.920.726,00.-TL maddi tazminatın (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla) tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta; maddi tazminat ödenmesi talebiyle ilgili olarak açılan davada, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile davada idari yargının görevli bulunduğu gerekçesiyle davanın usul yönünden reddedilerek anılan kararın taraflara 13/08/2022 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine (UYAP sistemi üzerinden yapılan inceleme) istinaf kanun yoluna başvurulmaması nedeniyle 09/09/2022 tarihi itibariyle kesinleştiği belirlendiğinden; 2577 sayılı Kanun'un 9. maddesi hükmü uyarınca (kararda açıkça 30 günlük süreye yer verilmemesi dikkate alınarak) genel dava açma süresi olan 60 (altmış) gün içerisinde ve en geç 08/11/2022 tarihinde idari yargıda dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten çok sonra 06/03/2023 tarihinde açılan işbu davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesi olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın süre yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; uyuşmazlık konusu binanın bulunduğu arsanın, Maliye Hazinesi tarafından Toplu Konut İdaresi Başkanlığına devredildiği, davacı ile TOKİ arasında 29/08/2019 tarihinde kira sözleşmesi akdedildiği, söz konusu arsanın daha sonra TOKİ tarafından … Yatırım Ortaklığı Anonim Şirketine devredildiği ve davacı ile … Ortaklığı Anonim Şirketi arasında 11/08/2020 tarihinde kira sözleşmesi akdedildiği, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında, delil tespiti talepli tazminat davası devam ederken binanın yıkıldığı, davanın işlemden kaynaklanan tam yargı davası olmadığı, 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca eylemden kaynaklı tam yargı davası olduğu ve anılan Kanun hükmü uyarınca, eylemin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl içerisinde açılabileceği hususu dikkate alınmadan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : 1-… İdaresi Başkanlığı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
2- … Yatırım Ortaklığı Anonim Şirketi tarafından savunma verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, görülmekte olan davanın; "İmar Kanunu ile diğer kanunlar ve ilgili mevzuat uyarınca tesis edilen yıkım kararına ilişkin uyuşmazlık"tan kaynaklandığı, bu nedenle davanın temyizen incelenmesi görevinin, Danıştay Başkanlık Kurulunun 19/07/2023 günlü, 2023/33 sayılı kararı uyarınca Danıştay Altıncı Dairesinde olduğundan, dosyanın Danıştay Altıncı Dairesine gönderilmesi gerektiği yolundaki Üye Mehmet Ali CERAN'ın usule ilişkin azlık oyuna karşın; görülmekte olan davanın, afet işlerine ilişkin mevzuattan kaynaklandığı ve Dairemiz görevinde olduğu sonucuna varılarak, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı dernek tarafından spor salonu olarak kullanılan İstanbul İli, Kartal İlçesi, Esentepe Mahallesi, 1094 ada, 38 parselde yer alan yapının yıkılması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen maddi zararın tazmini istemiyle Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve … Ortaklığı Anonim Şirketine karşı açılan davada, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:…, K:… sayılı kararıyla, dava konusu binanın Kartal Belediye Başkanlığınca riskli yapı olarak tespit edildiği ve yıkım kararı alındığı; bu halde yapının riskli yapı olduğunun belirlenmiş olması ve buna dayalı olarak yıkıldığının anlaşılması karşısında, bundan doğacak zararların, idari yargıda görülecek tam yargı davasının konusunu oluşturduğu, bu nedenle adli yargıda açılan davanın yargı yolunun caiz olmadığından davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verildiği; bu kararın, davacıya 13/08/2022 tarihinde tebliğ edilmesine karşın, davacı tarafından iki haftalık süre içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmaması üzerine, 09/09/2022 tarihinde kesinleştiği görülmektedir.
Bunun üzerine, 06/03/2023 tarihinde UYAP kayıtlarına giren dilekçe ile görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ''Dava Açma Süreleri'' başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında ''Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün ve vergi mahkemelerinde otuz gündür...'' hükmüne; "Görevli olmayan yerlere başvurma" başlıklı 9. maddesinin ikinci fıkrasında "Adli yargı yerlerine açılan ve görevsizlik sebebiyle reddedilen davalarda, görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra birinci fıkrada yazılı otuz günlük süre geçirilmiş olsa dahi, idari dava açılması için öngörülen süre henüz dolmamış ise bu süre içinde idari dava açılabilir." hükmüne; "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesinde "İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır." hükmüne; "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesinde ise, "1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.2. Görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fıkrada öngörülen idareye başvurma şartı aranmaz." hükmüne yer verilmişti
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul Anadolu 24. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2021/284 sayılı dosyasında 25/06/2021 tarihinde yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, keşif tarihi itibarıyla yapının yıkıldığının belirtildiği ve söz konusu raporda yapının yıkılmış halini gösteren fotoğraflara yer verildiği görülmektedir. İstanbul 24. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2021/284 sayılı dosyasında yer alan 05/07/2021 tarihli bilirkişi raporunun davacıya, 04/12/2021 tarihinde tebliğ edildiği dikkate alındığında, davacının yapının yıkıldığından, en geç 04/12/2021 tarihinde haberdar olduğu sonucuna varılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; Toplu Konut İdaresi Başkanlığı İstanbul Emlak Dairesi Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile, dava konusu taşınmazda bulunan yapı hakkında 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin 8. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca yıkım işlemine başlanacağı ve yapının 60 gün içinde yapının tahliye edilmesinin davacıya ihtaren bildirildiği; öte yandan, davacı tarafından, görülmekte olan davanın, işlemden kaynaklanan tam yargı davası olmadığı, 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca idari eylemden kaynaklı tam yargı davası olduğu ve anılan Kanun hükmü uyarınca, eylemin öğrenildiği tarihten itibaren davanın 1 yıl içerisinde açılabileceği yolunda iddiada bulunulduğu görülmektedir.
Bu durumda; Toplu Konut İdaresi Başkanlığı İstanbul Emlak Dairesi Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısının davacıya tebliğ edilmesinin ardından, 25/06/2021 tarihi itibarıyla (bu tarihten önce) gerçekleştirildiği anlaşılan uyuşmazlık konusu yapının yıkımının hangi işleme dayalı olarak tesis edildiğine dair dosyaya sunulmuş herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:…, K:… sayılı kararında, dava konusu binanın Kartal Belediye Başkanlığınca riskli yapı olarak tespit edildiği ve yıkım kararı alındığı belirtilmesine karşın, işbu dava dosyasında söz konusu yapının yıkımına dair işlemin yer almadığı görülmekle birlikte; davacının iddia ettiği üzere, yapının yıkımına yönelik herhangi bir işlemin tesis edilmemiş olması durumunda dahi, başka bir ifadeyle görülmekte olan davanın 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca idari eylemden kaynaklı tam yargı davası olduğu kabul edilse bile; dava açma süresinin, davacının yıkımdan en geç haberdar olduğu kabul edilen, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında yer alan bilirkişi raporunun davacıya tebliğ edildiği 04/12/2021 tarihi itibaren en geç 1 yıl içerisinde açılması gerektiği sonucuna varılacaktır.
Görülmekte olan davanın 2577 sayılı Kanun'un 9. maddesinde öngörülen adli yargıda verilen görevsizlik kararının kesinleşme süresinden sonra, anılan maddede öngörülen sürede açılmadığı sabit olmakla birlikte; Kanun'un 9. maddesinde öngörülen süre geçtikten sonra açılan davanın süresinde kabul edilebilmesinin tek istisnası ise, idari dava açılması için öngörülen sürenin dolmamış olmasıdır.
Bu kapsamda, 06/03/2023 tarihinde İdare Mahkemesi kaydına giren dilekçe ile açılan görülmekte olan davanın (... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında dava dilekçesinin sunulduğu 06/05/2021 tarihinin işbu dava yönünden, dava tarihi olarak kabul edilemeyeceği, zira İstanbul ... Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının kesinleşmesinden itibaren 2577 sayılı Kanun'un 9. maddesinde öngörülen süre içerisinde dava dilekçesinin verilmediği görülmektedir.); iddia edildiği üzere idari eylemden kaynaklı olması durumunda dahi, yıkımdan davacının haberdar olarak kabul edildiği 04/12/2021 tarihinden itibaren 1 yıllık süre içerisinde açılmadığı görüldüğünden; davanın belirtilen gerekçeyle süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla; davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki İdare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 14/02/2024 tarihinde usulde oyçokluğuyla, esasta oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.