Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2024/71 E. , 2025/2680 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/71
Karar No : 2025/2680
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı /...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hakkâri ili, Yüksekova ilçesi, ... Mahallesi, ... ada .. parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilerek Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla itirazların kısmen kabulüyle son halini alan ve Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla itirazların tamamının reddi ile onaylanan 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar plânı ile 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar plânı ve plan notlarının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... kararda; dosyadaki bilgi, belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesi neticesinde; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kararları karşılaştırıldığında gerek plan bütününde gerekse de davacıya ait parsel özelinde bir tutarsızlık bulunmadığı, arazi kullanım kararlarının birbiriyle çelişmediği, arazi kullanım kararlarının dağılımı açısından kullanım kararları arasında bir tutarsızlık bulunmadığı, dava konusu planlarda alt ölçeğe inildikçe yapılaşma koşullarının detaylandırıldığı ve arazi kullanım kararlarının sınırlarının somutlaştırıldığı, bu kapsamda da dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı kararlarının birbiriyle çelişmediği ve planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu, taşınmazın anaokulu alanı, ilkokul alanı ve park alanı olarak planlanmasına yönelik etki yarıçapı içeresinde planlanan alanların kamu yararına, planlama ilke ve esasları ile şehircilik ilkelerine uygun olduğu anlaşıldığından, davacının taşınmazına ilişkin olarak dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve plan notları ile bu planlara yapılan itirazın reddine ilişkin Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Hakkâri ili, Yüksekova ilçesi sınırları içinde bulunan çeşitli mahalleri kapsayan toplam 1.291,56 ha büyüklüğünde alanın 01/08/2016 günlü, 2016/9088 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla 6306 sayılı Kanunun 2. ve ek 1. maddeleri uyarınca riskli alan ilan edildiği, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile riskli alan ilan edilen bölgede 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı hazırlanması ve onaylanması yetkisinin geçici olarak Yüksekova Belediye Başkanlığına devredildiği, bu kapsamada Hakkâri ili, Yüksekova ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar plânı ile 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar plânının Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edildiği, Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla itirazların kısmen kabulüyle anılan planların son halini aldığı, Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla itirazların tümü reddedilerek planların kesinleştiği, anılan 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar plânında dava konusu taşınmazın kısmen gelişme konut alanı, kısmen eğitim tesis alanı, kısmen yol (15 ve 12 metre enkesitli) ve park alanı olarak planlandığı, 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar plânında ise kısmen ayrık nizam üç kat yapılaşma koşullarında konut alanı, kısmen anaokulu alanı, kısmen ilkokul alanı, kısmen 15 ve 12 metre enkesitli taşıt yolu ve 10 metre en kesitli yaya yolu ve park alanı olarak planlandığı anlaşılmıştır.
Davacı tarafından, taşınmaza getirilen kamusal kullanımlar nedeniyle taşınmazının kullanım alanının küçültüldüğü, mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarıyla Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, “Plan Kademeleri” başlıklı 6. maddesinde ise; planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas alan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, 8.maddesinde ise, planların tanımlaması yapılarak, planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış, "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinin 3. fıkrasında; "uygulama imar planlarında, bölgenin ihtiyacına yönelik çocuk bahçesi, yeşil alan, otopark, cep otoparkı, yol boyu otopark, durak cebi, aile sağlık merkezi, mescit, karakol, muhtarlık, trafo gibi sosyal ve teknik altyapı alanlarını artırıcı küçük alan gerektiren fonksiyonlar ayrılabilir ve bu fonksiyonların konulması nazım imar planına aykırılık teşkil etmez." düzenlemesi ile 7. fıkrasında; uygulama imar planlarında yaya ve bisiklet yolları ile bisiklet park yerleri uygulama ilkeleri geliştirilmesi esastır." düzenlemelerine yer verilmiş, "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu nazım ve uygulama imar planlarında taşınmaza getirilen 12 ve 15 metre enkesitli iki adet taşıt yolu, park alanı ve eğitim tesis alanı kullanımları ve dava konusu kullanımlara ilişkin plan notları yönünden yapılan incelemede;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın yukarıda belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu uygulama imar planında taşınmaza getirilen 10 metre en kesitli yaya yolu yönünden yapılan incelemede;
Dosyaya sunulan plan paftalarının incelenmesinden, dava konusu 1/5000 ölçekli planda 10 metre enkesitli taşıt yollarının gösterildiği, yaya yollarının ise gösterilmediği, hizmet ettiği alanın ihtiyaçları gözetilerek yaya yollarının genel ulaşım planını bozmamak kaydıyla uygulama imar planında gösterilebileceği dikkate alındığında; davacının taşınmazının park alanı olarak düzenlenen kısmının kuzeyinde doğu-batı yönlü öngörülen 10 metre enkesitli yaya yolunun 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyerek yalnızca 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin üst ölçekli plana aykırılık teşkil etmediği anlaşılmıştır. Ancak söz konusu yaya yolu kararının konum, güzergah ve genişlik bakımından şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda; dava konusu taşınmaza ilişkin yol planlamasının devamlılığı ve sürekliliği bulunduğu yönünde tespitlere yer verilmekle birlikte, park alanının kuzeyinde öngörülen ve nazım imar planında gösterilmeyen 10 metre enkesitli yaya yolunun gerekli ve zorunlu olup olmadığı, gerekli ise genişliğinin 10 metre olarak belirlenmesinin zorunlu olup olmadığı, daha düşük en kesitte belirlenmesinin mümkün olup olmadığı hususlarında inceleme ve değerlendirme yapılmadığı dikkate alındığında bilirkişi raporunun anılan yola ilişkin kısmının hükme esas alınacak yeterlilikte olmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; 10 metre enkesitli yaya yolu kullanımına yönelik söz konusu değişikliğin gerekli, zorunlu ve planlama esasları ve ulaşım açısından uygun olup olmadığının açıklığa kavuşturulabilmesi için aralarında ulaşım alanında bir uzmanın olduğu bilirkişinin de yer aldığı yeni oluşturulacak bilirkişi heyetince düzenlenecek rapor doğrultusunda uyuşmazlığın ilgili kısmı hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 10 metre en kesitli yaya yoluna ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 10 metre en kesitli yaya yoluna ilişkin kısmının BOZULMASINA, diğer kısımlarının ONANMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
karar