Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2024/7765 E. , 2025/2684 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/7765
Karar No : 2025/2684
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gıda Petrol Turizm Emlak Gayrimenkul San. Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 26/02/2024 tarih ve E:2022/1802, K:2024/1193 sayılı bozma kararı üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın aleyhe olan kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Etimesgut ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz nedeniyle stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali ile fazla tahsil edilen 381.004,84-TL'nin ödendiği tarihten itibaren amme alacaklarına uygulanan oranda faiziyle iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu taşınmazın cephelerinin iki ayrı yola isabet ettiği, bu yollardan birinin 10 metrelik servis yolu olduğu, doğu cephesinde bulunan yolun karşısında kentsel çalışma alanı kullanımında bulunan parselin karşı cephesinin ise park alanına isabet ettiği, parselin ana arterin servis yolu ve ana yol kısımlarının her ikisinden de yararlandığı dikkate alındığında, bütün bu hususların parselin ve üzerinde inşa edilen yapının değerini artıran faktörler olduğu, yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden teknik alt yapı katılım bedeli alınması hususunda belediye meclisinin yetkili olduğu, mevzuatta yapı izni verilmesinin koşulu olarak teknik alt yapı katılım bedelinin ödenmiş ya da taahhüt edilmiş olması gerektiğinin öngörüldüğü de dikkate alındığında, davacı şirket adına hesaplanan yol teknik altyapı katılım bedelinde ve dava konusu belediye meclis kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda; ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının (b) maddesi yönünden; 3194 sayılı Kanunun 23. maddesinde "parselleri hizasına rastlayan" ibaresine açıkça yer verildiği dikkate alındığında, dava konusu meclis kararıyla anılan Kanun hükmünde öngörülmeyen belirli durumlarda parselin hizasında yer alan stabilize yol teknik alt yapı bedelinin tek bir parsele yükletilmesi sonucunu doğuracak şekilde getirilen düzenlemede üst hukuk normuna aykırılık bulunduğu, bunun yanında; yasal düzenlemelerle belirli kullanım alanı öngörülen parsellere ilişkin teknik alt yapı bedeline dair muafiyet tanınmasının davalı idarenin takdirinde olup, tanınan bu muafiyetlerden kaynaklanan yükümlülüklerin üçüncü kişilere ve diğer parsellere yükletilmesinin hakkaniyete de aykırı olacağı; uyuşmazlık konusu taşınmazın kuzeyinde bulunan yolun karşısında park alanı, doğusunda bulunan yolun karşısında ise belediye hizmet alanı bulunduğundan bahisle her iki yolun da tamamı üzerinden teknik alt yapı bedeli tahakkuk ettirildiği, yapı ruhsatının düzenlenmesi sırasında teknik altyapıdan (parsel kenarındaki yollardan) dolayı, stabilize yol teknik altyapı bedeli istenmesi yerinde olmakla birlikte, taşınmaz açısından bu bedelin dayanağı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının (b) maddesinin hukuka aykırılığı tespit edildiğinden stabilize yol teknik altyapı bedeli alınan yolun davacı parseline isabet eden kısmının yarısı üzerinden bu bedelin davacıdan tahsil edildiği tarihteki birim değerler dikkate alınarak bir hesaplama yapıldıktan sonra bulunacak bedel ile davacının ödemiş olduğu bedel arasında mahsuplaşma yapılacağından tazminat istemi hakkında bu aşamada karar verilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline, stabilize yol teknik alt yapı bedeli olarak alınan 381.004,84-TL'nin ödendiği tarihten itibaren amme alacaklarına uygulanan oranda faiziyle iadesi istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlık 3194 sayılı Kanunun 23. maddesinde öngörülen koşulların mevcut olmadığı, İdari Dava Dairesince gerekli inceleme ve araştırma yapılmadan karar verildiği, temyize konu kararın aleyhe olan kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının temyize konu kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Ankara ili, Etimesgut ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz nedeniyle stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali ile fazla tahsil edilen 381.004,84-TL'nin ödendiği tarihten itibaren amme alacaklarına uygulanan oranda faiziyle iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinde, iskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun yapı izni verilebilmesi için bu sahaların imar planı ve parselasyon planlarının yapılarak yetkili kurullarca tasdik edilmiş olması, ayrıca plan ve bölge şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik
altyapısının yapılmış olmasının şart olduğu belirtildikten sonra; ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi, teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak
yaptırılanlara veya parselleri hizasına rastlayan ve Yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25 peşin ödeyip, geri kalan %75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verileceği, alınan bu paraların teknik alt yapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere
aynen geri verileceği, hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık, 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahakkuk ettirilerek tahsil edilmesinden kaynaklanmakta olup öncelikle teknik alt yapı bedeli istenebilmesi için söz konusu 23. maddede öngörülen koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği, buna göre tahsil edilen teknik alt yapı bedelinin davacıya iade edilip edilmeyeceği hususunun açıkça ortaya konulması gerekmektedir.
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinin 1. fıkrasında, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış alanlarda yapı izni verilebilmesi bu alanda parselasyon işleminin ve teknik altyapının yapılmış olması şartına bağlanmış, anılan maddenin 2. fıkrasında ise istisnai olarak imar planında beldenin inkişafına ayrılmış ve parselasyonu yapılmış olmakla beraber teknik altyapısı henüz yapılmamış yerlerde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25'ini peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilebileceğine ilişkin düzenleme getirilmiştir. Bu madde kapsamında, yapı ruhsatı düzenlenmesi aşamasında ruhsat talebinde bulunanlardan teknik alt yapı bedeli istenebilmesi için yapı ruhsatının düzenlendiği tarihte ruhsatlandırılması istenen taşınmaza ait teknik alt yapının tamamlanmamış olması gerekir.
Dosyanın incelenmesinden; Ankara ili, Etimesgut ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz nedeniyle stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali ile fazla tahsil edilen 381.004,84-TL'nin ödendiği tarihten itibaren amme alacaklarına uygulanan oranda faiziyle iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın reddi yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:.., K:... sayılı karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun açıklama ile reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizi üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 26/02/2024 tarih ve E:2022/1802, K:2024/1193 sayılı kararıyla, tahsil edilen stabilize yol teknik alt yapı bedelinin iadesi istemi yönünden "dava konusu taşınmazın inkişaf alanında kalıp kalmadığı, parselasyon işleminin yapılıp yapılmadığı, yolların ve teknik alt yapının tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarının araştırılması suretiyle, anılan taşınmazdan 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilip edilemeyeceği sonucuna göre yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup gerekli inceleme ve araştırma yapılmadan verilen temyize konu kararda bu yönden de hukuki isabet bulunmadığı" gerekçesiyle bozulmasına karar verilmesine rağmen İdari Dava Dairesince anılan kararda belirtilen araştırmalar yapılmadan davacıdan 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca yol teknik alt yapı katılım bedeli alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılarak karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda; davacı tarafından hukuka aykırı olarak tahsil edildiği ileri sürülen teknik alt yapı bedelinin iadesine karar verilmesinin istenildiği dikkate alındığında, Dairemizce verilen bozma kararındaki açıklama ve tespitler de göz önünde bulundurularak öncelikle dava konusu taşınmazın inkişaf alanında kalıp kalmadığı, hangi yolların hesaplamaya dahil edildiği, bu yolların ve teknik alt yapının tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarının araştırılması suretiyle, anılan taşınmaz nedeniyle davacıdan 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilip edilemeyeceği tespit edilerek sonuca göre davacıdan tahsil edilen tutarın yasal faiziyle iadesi istemi yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen İdari Dava Dairesi kararının temyize konu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali, stabilize yol teknik altyapı bedeli olarak alınan ...-TL'nin ödendiği tarihten itibaren amme alacaklarına uygulanan oranda faiziyle birlikte iadesi istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığı yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının karar verilmesine yer olmadığına yönelik kısmının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/05/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.
karar