Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2024/7783 E. , 2025/2683 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/7783
Karar No : 2025/2683
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) ... Gıda Petrol Turizm Emlak Gayrimenkul San. Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
2-(DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : 1-(DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2-(DAVACI) ... Taahhüt Gıda Petrol Turizm Emlak Gayrimenkul San. Tic. A.Ş.
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 26/02/2024 tarih ve E:2022/1915, K:2024/1194 sayılı bozma kararı üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, davacı tarafından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının, davalı idare tarafından iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Etimesgut ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz nedeniyle stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının (e) maddesinin iptali ile fazla tahsil edilen bedelin iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2464 sayılı Kanunun 86. maddesi gereğince yol harcamalarına katılım payının yol bakımı ve tadilatı için alındığı ve çalışma maliyetlerinin yola cephesi bulunan gayrimenkullerin vergi değerlerine göre hesaplandığı, taşınmazın maliklerinden alındığı ve mevcut yolun iyileştirilmesi halinde 15 metreyi geçen kısımlar için alınabileceğinin düzenlendiği, davaya konu işlemin dayanağı Meclis kararının 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi gereğince alınan stabilize yol teknik altyapı bedeline ilişkin olduğu, yola döşenen tüm altyapıyı (su arkları, dökülen zift, kaldırımlar) ve üstüne döşenen asfaltı kapsadığı, yol ilk yapıldığında yoldan yararlanacak yapı maliklerinden alındığı ve 2464 sayılı Kanunda öngörüldüğü üzere herhangi bir metre bazında sınırlamanın olmadığı, uyuşmazlıkta da 3194 sayılı Kanunun uygulanması gerektiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda; ilgili idarelerce üst normlara uygun olarak tesis edilen düzenleyici işlemlerin de "hukuki belirlilik ilkesi" gereği açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması gerektiği, bu nedenle Ankara Büyükşehir Belediyesinin sorumluluğunda bulunan 12 metre ve üzeri imar yollarına ait, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 23. maddesine göre tahakkuk ettirilen stabilize yol teknik altyapı katılım bedeli ile ilgili uygulamalarda esas alınması gereken kriterlerin somut ve net olması gerektiği kuşkusuz olup, dava konusu düzenlemede yer alan "ana yol" ibaresinin muğlak bir ifade olduğu, stabilize yol teknik altyapı katılım bedeline esas yolun kaç metre ya da hangi nitelikte olması gerektiği gibi temel unsurların net olmadığı, düzenlemenin bu haliyle idarece keyfi uygulamalara yol açılmasına sebebiyet verebileceği, nitekim uyuşmazlıkta da, söz konusu düzenleme doğrultusunda, ana arter niteliğinde olan ancak Ankara'da yaşayan tüm vatandaşlar tarafından ana bir ulaşım aksı olarak kullanılan 50 metrelik yola yönelik stabilize yol teknik altyapı katılım bedelinin dava konusu parsele yüklendiği, bu durumunda hakkaniyete uygun olmadığı, bu durumda dava konusu meclis kararının (e) maddesinde hukuka uyarlık bulunmadığı; yapı ruhsatının düzenlenmesi sırasında teknik altyapıdan (parsel kenarındaki yollardan) dolayı, stabilize yol teknik altyapı bedeli istenmesi yerinde olmakla birlikte, söz konusu bedelin taşınmazı çevreleyen tüm yollar dikkate alınarak bütüncül olarak hesaplandığı ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının (e) maddesinin yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda iptaline hükmedildiğinden, stabilize yol teknik altyapı bedeli alınan yolun davacı parseline isabet eden diğer kısmı üzerinden davacıdan tahsil edildiği tarihteki birim değerler dikkate alınarak bir hesaplama yapıldıktan sonra bulunacak bedel ile davacının ödemiş olduğu bedel arasında mahsuplaşma yapılacağından tazminat istemi hakkında bu aşamada karar verilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline, stabilize yol teknik alt yapı bedeli olarak fazla tahsil edilen bedelin iadesi istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİALARI :
Davacı tarafından; uyuşmazlıkta 3194 sayılı Kanunun 23. maddesinde öngörülen koşulların mevcut olmadığı, İdari Dava Dairesince gerekli inceleme ve araştırma yapılmadan karar verildiği, temyize konu kararın aleyhe olan kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğu, temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının bozulması, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Ankara ili, Etimesgut ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz nedeniyle stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının (e) maddesinin iptali ile fazla tahsil edilen bedelin iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinde, iskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun yapı izni verilebilmesi için bu sahaların imar planı ve parselasyon planlarının yapılarak yetkili kurullarca tasdik edilmiş olması, ayrıca plan ve
bölge şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik altyapısının yapılmış olmasının şart olduğu belirtildikten sonra; ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi, teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili
idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptırılanlara veya parselleri hizasına rastlayan ve Yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25 peşin ödeyip, geri kalan %75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verileceği, alınan bu paraların teknik alt yapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere aynen geri verileceği, hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu karar, dava konusu işlem yönünden incelendiğinde;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. Maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu karar, tahsil edilen stabilize yol teknik alt yapı bedelinin iadesi istemi yönünden incelendiğinde;
Uyuşmazlık, 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahakkuk ettirilerek tahsil edilmesinden kaynaklanmakta olup öncelikle teknik alt yapı bedeli istenebilmesi için söz konusu 23. maddede öngörülen koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği, buna göre tahsil edilen teknik alt yapı bedelinin davacıya iade edilip edilmeyeceği hususunun açıkça ortaya konulması gerekmektedir.
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinin 1. fıkrasında, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış alanlarda yapı izni verilebilmesi bu alanda parselasyon işleminin ve teknik altyapının yapılmış olması şartına bağlanmış, anılan maddenin 2. fıkrasında ise istisnai olarak imar planında beldenin inkişafına ayrılmış ve parselasyonu yapılmış olmakla beraber teknik altyapısı henüz yapılmamış yerlerde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25'ini peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilebileceğine ilişkin düzenleme getirilmiştir. Bu madde kapsamında, yapı ruhsatı düzenlenmesi aşamasında ruhsat talebinde bulunanlardan teknik alt yapı bedeli istenebilmesi için yapı ruhsatının düzenlendiği tarihte ruhsatlandırılması istenen taşınmaza ait teknik alt yapının tamamlanmamış olması gerekir.
Dosyanın incelenmesinden; Ankara ili, Etimesgut ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz nedeniyle stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının (e) maddesinin iptali ile fazla tahsil edilen bedelin iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın reddi yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun gerekçe eklenerek reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizi üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 26/02/2024 tarih ve E:2022/1915, K:2024/1194 sayılı kararıyla, tahsil edilen stabilize yol teknik alt yapı bedelinin iadesi istemi yönünden "dava konusu taşınmazın inkişaf alanında kalıp kalmadığı, parselasyon işleminin yapılıp yapılmadığı ve alt yapı yatırımlarının tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarının araştırılması suretiyle, anılan taşınmazdan 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilip edilemeyeceği tespit edilerek ulaşılan sonuca göre yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup gerekli inceleme ve araştırma yapılmadan verilen temyize konu kararda bu yönden de hukuki isabet bulunmadığı" gerekçesiyle bozulmasına karar verilmesine rağmen İdari Dava Dairesince anılan kararda açıklanan araştırmalar yapılmadan davacıdan 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca yol teknik alt yapı katılım bedeli alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılarak karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda; davacı tarafından hukuka aykırı olarak tahsil edildiği ileri sürülen teknik alt yapı bedelinin iadesine karar verilmesinin istenildiği dikkate alındığında, Dairemizce verilen bozma kararındaki açıklama ve tespitler de göz önünde bulundurularak öncelikle dava konusu taşınmazın inkişaf alanında kalıp kalmadığı, hangi yolların hesaplamaya dahil edildiği, bu yolların ve teknik alt yapının tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarının araştırılması suretiyle, anılan taşınmaz nedeniyle davacıdan 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilip edilemeyeceği tespit edilerek sonuca göre davacıdan tahsil edilen tutarın yasal faiziyle iadesi istemi yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen İdari Dava Dairesi kararının temyize konu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca, davalı idarenin temyiz isteminin reddine, davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali, stabilize yol teknik alt yapı bedeli olarak fazla tahsil edilen bedelin iadesi istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığı yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu işlemin iptaline yönelik kısmının ONANMASINA, stabilize yol teknik alt yapı bedeli olarak fazla tahsil edilen bedelin iadesi istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına yönelik kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/05/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.
karar