Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2024/882 E. , 2024/2964 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/882
Karar No : 2024/2964
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı /...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Kepez ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanunun 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin Kepez Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile anılan parselasyon işlemine yapılan itirazının reddine ilişkin ... tarih ve ...sayılı kararın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birikte değerlendirilmesinden, davacının ... sayılı kök parselde 8 kişi ile paydaş iken parselasyon işlemi sonucu oluşan ... ada ... sayılı parselde davacı dahil toplam 32 kişi ile hisselendirilmesinin kamu yararı ve dağıtım ilkelerine aykırı olduğu, dolayısıyla davacının hissedarı olduğu ... sayılı kadastral parsele ilişkin olarak yapılan parselasyon işleminde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; dosyada yer alan bilirkişi raporu ile dosyanın birlikte değerlendirilmesinden, davacının ...sayılı kök parselde hak edişinin 1.357,42 m2'ye karşılık gelmekte olduğu, hak edişinin 854 m2'lik kısmının, kök parselin isabet ettiği kısımda oluşturulan 4270 m2 alanlı ... sayılı imar parseline, 503,42 m2'lik kısmının ise kök parselin güneyinde yer alan 8630,89 m2 alanlı ... sayılı imar parseline tahsis edildiği, imar planında kök parselin %90'lık bir kısmı imar yollarına, lise alanına, ortaokul alanına, kapalı spor tesisi alanına isabet etmekteyken, parselin %10'luk bir kısmının E: 0.80, 7 kat konut alanına isabet etmekte olduğu, kök parselin %10'luk kısmının yapı yapmaya müsait imar adasına isabet ettiği dikkate alındığında, her bir kök parsel paydaşına, kök parselin isabet ettiği yerden %10 oranında hak ediş tahsisinin yapılması gerektiğinden, davacıya esasında kök parselin isabet ettiği imar adasından sadece 135,74 m2 tahsis yapılması gerekmekteyken, davacıya kök parselin isabet ettiği imar adasından 854,00 m2 tahsis yapıldığı, dolayısıyla kök parselin isabet ettiği imar parselinden yapılması gereken tahsisten 718,26 m2 fazla alan tahsisi yapıldığı, bu yönden davacının diğer kök parsel paydaşlarına göre avantaj sağladığı, kök parselde 8 adet paydaş varken ...sayılı parselde 3 paydaş bulunduğundan... sayılı parsel bakımından paydaş sayısında bir azalma nedeniyle avantajlı olduğu, ... sayılı parselin ise, kök parselin isabet etmediği bir parsel olup hem merkezi iş alanlarına, hem şehir merkezine, hem de imar planına göre üzerinden raylı sistemin de geçtiği anlaşılan 100 metre enkesitli ... Bulvarına daha yakın, köşe başı parsel olması ve iki cephesinin de açık olması ve 95 metre güneyinde ticaret konut karma kullanım alanı bulunması nedeniyle ilave değere sahip olduğu, dolayısıyla gerek ...gerekse ... sayılı parsele yapılan tahsislerin avantajlarının ve üstünlüklerinin, ... sayılı kök parsele nazaran daha fazla olduğu, düzenleme sahasının fiilî arazi durumu nedeniyle 8 m2'lik, 12 m2'lik, (...) 100 m2'lik pek çok parsel ve hissenin bulunduğu dikkate alındığında, bu ebatlardaki hak edişlerin imar planı kararlarına göre yapılaşabilmesi için zorunlu olarak hisseli tahsis yapılmasının gerektiği, ... sayılı parseldeki hissedar sayısının artmasının temel nedeninin, düzenleme sahasındaki kök parsellerin yüzölçüm ebatları ve hisse durumundan kaynaklandığı, küçük payların ve hak edişlerin başka yere toplanmasının da zeminde bulunan yapılar nedeniyle tam olarak mümkün olmadığı, zîra imar planına göre yapılaşmaya müsait imar adalarına isabet eden kök parsellerin kural olarak yerinden tahsis edilmesinin gerekmesi, ayrıca zemindeki yapıların olduğu yerden tahsis yapılmaya gayret edilmesi ve bu kapsamda imar parsellerinde zorunlu olarak paydaş sayısının artması sonucunu ortaya çıkardığı, imar planı nüfus ve yoğunluk kararının zemine aktarılmasında esas alınan 0.80 emsale ve 7 kata dayalı yapı ve kişi yoğunluğuna uygun yapılaşmanın gerçekleştirilebilmesi için, bina en/boy oranının devrilmeyi engelleyecek şekilde çekme mesafelerine göre kitle oturumunun sağlanabilmesi bakımından parsel ebatlarının geniş tutulmasının gerektiği, bu nedenle de zorunlu olarak yukarıda bahsedilen 8 m2, 12 m2, (...) 100 m2 gibi küçük hisselerin oluştuğu, kök parseldeki 8 paydaşın ... sayılı parselde 32 paydaşa çıkmasının teknik, hukukî, fiilî zorunluluktan kaynaklandığı, hem ... sayılı parselin hem de... sayılı parselin kök parsele göre üstünlüklerinin daha fazla olduğu dikkate alındığında, ... sayılı parselde paydaş sayısı artışının, ... ve ... sayılı parsellerin üstünlükleriyle fazlasıyla dengelendiği, dolayısıyla hisse sayısı artışının mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale teşkil etmediğinden, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı usul ve kanuna aykırı olup bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'NİN DÜŞÜNCESİ:Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Antalya ili, Kepez ilçesi, ...Mahallesinde bulunan, davacının hisseli maliki olduğu ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanunun 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin Kepez Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı alındığı, anılan parselasyon işlemine davacı tarafından anılan parselin iki parçaya bölünerek parçalı şekilde verilmesi yerine dağıtım ilkeleri gereği müstakil parsel verilmesi ve de minimum parsel büyüklüğü olan 4000 m2'den küçük parsel verilmemesi gerekirken ... ada ... parselde 3.523,42 m2, ...ada ... parselde de 824,07 m2 olmak üzere iki ayrı parselde minimum parsel büyüklüğünün altında parsel oluşturularak tahsis yapıldığı belirtilerek yapılan itirazın ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararı ile reddedilmesi üzerine parselasyon işleminin taşınmazına ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihinde yürürlükte olan 7181 sayılı Kanunla değiştirilen 3194 sayılı İmar Kanununun "Arazi ve arsa düzenlemesi" "başlıklı 18. maddesinin 13. fıkrasında, "Düzenleme alanında bulunan imar adalarında, asgari parsel büyüklüğünü karşılamak kaydıyla, imar uygulama alanında kalan hisseli arsa ve araziler; hisse sahiplerinin muvafakati hâlinde veya fiilî kullanım esasına göre müstakil hâle getirilebilir" hükmüne yer verimiştir.
22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin "Parselasyon planlarının yapımı ve dağıtım esasları" başlıklı 17. maddesinde; "(1) İmar parsellerinin oluşturulması ve dağıtımında aşağıdaki esaslar dikkate alınır: a) Düzenlemeye giren parsellerin tahsisi, uygulama sonucunda mümkün olduğunca düzenleme öncesi parselin bulunduğu yerden yapılır. Düzenlemeye alınan parsellerin imar planında umumi ve kamu hizmet alanlarına denk gelmesi halinde ise, diğer parsellerin bulunduğu yerden tahsisinin yapılmasından sonra, teknik zorunluluklar da dikkate alınarak en yakın ve tahsise uygun olabilecek imar parsellerine tahsisi sağlanır. b) Parselasyon planıyla; imar planına, imar planında aksine bir hüküm yoksa, imar mevzuatında belirtilen minimum parsel büyüklüklerinin altında parsel oluşturulamaz. c) İmar plânı ve mevzuata göre korunması mümkün olan yapıların, asgari parsel büyüklüğünü sağlaması kaydıyla, tam ve hissesiz bir imar parseline denk gelmesi sağlanır. Asgari parsel büyüklüğünün sağlanamaması halinde, 16 ncı maddede belirtilen hükümlere göre tahsis ve bedele dönüştürme işlemleri yapılabilir. ç) Kamu yatırımlarının yürütülmesi amacıyla, kamu kurumlarına ait taşınmazdaki hisseler müstakil bir imar parselinde toplanabilir. d) Düzenleme sahasında kalan hisseli arazi ve arsalar, hisse sahiplerinin muvafakatı halinde veya ilgili idarece arazideki fiili kullanım durumunun tespit edilmesi halinde muvafakat aranmaksızın; imar planında aksine bir hüküm yoksa imar mevzuatında belirtilen asgari parsel büyüklüğünü sağlamak kaydıyla müstakil hale getirilebilir. İlgili idarece fiili durumun oluştuğuna dair mahallinde yapılan tespit, özel parselasyon krokileri, emlak vergisi kayıtları, belediyesince hazırlanmış çap ve benzeri diğer belgelerin değerlendirilmesiyle hazırlanan ve imza altına alınan tutanak belediyesinde belediye başkanınca, diğer yerlerde ilgili birim amirince onaylanır. Bu durumun belediye encümen kararı, il idare kurulu kararı veya ilgili idare onayında belirtilmesi durumunda, müstakil parseller oluşturulabilir. e) Taşınmaz sahibine tahsis edilen miktarın asgari imar parsel alanından küçük olması veya diğer teknik ve hukuki nedenlerle müstakil imar parseli verilememesi halinde, bu miktar mümkün mertebe tek bir imar parseline hisselendirilir. f) İmar planına ve mevzuatına uygun olması kaydıyla arazideki mevcut yapılaşmalar dikkate alınarak imar parselleri oluşturulur." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konu ... sayılı kadastral parselde davacının 8 kişi ile birlikte hissedar olduğu, dava konusu parselasyon işlemi ile ... sayılı parsel hissedarlarından ..., ..., ..., ... ve ...'ın ... ada, ... sayılı parselde, davacı ...ve ...'ın ... ada, ... sayılı parselde, ...'in ... ada, ... ve ... parsel ile ... ada ... sayılı parselde, davacı ... ve ..., ..., ..., ..., ...'ın ... ada ...sayılı parselde hislendirildikleri görülmüştür. Bu kapsamda, ... sayılı kadastral parsel maliklerine dava konusu parselasyon işlemi ile oluşturulan ... ada ... ve ... ada ... ve ... sayılı parsellerde hisse çözümü (ferdileştirme) yapılarak değişik oranlarda tahsisler yapıldığı anlaşılmaktadır.
7181 sayılı Kanun değişikliğinden önce yürürlükte olan 3194 sayılı Kanunun 18. maddesine göre yapılan parselasyon işlemlerinde, kadastral parsellerde hissedar olan maliklerin imar parsellerinde de birlikte hissedar edilmesi zorunluluğu vardı. 7181 sayılı Kanun ile 3194 sayılı Kanunun 18. maddesine eklenen 13. fıkra ile ise "Düzenleme alanında bulunan imar adalarında, asgari parsel büyüklüğünü karşılamak kaydıyla, imar uygulama alanında kalan hisseli arsa ve araziler; hisse sahiplerinin muvafakati hâlinde veya fiilî kullanım esasına göre müstakil hâle getirilebilir.
" hükmüne yer verilerek ilgili idareye ferdileştirme yapma ve hisseli malike müstakil imar parseli tahsis etme yetkisi verilmiştir.
Yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, parselasyon işlemi sırasında yasal koşulların oluşması halinde hisse çözümü (ferdileştirme) yapılabilmesi, kadastral parseldeki hisselerin ayrılarak hissedarlara farklı imar parsellerinden tahsis yapılmasını ve müstakil imar parseli verilmesini olanaklı kılmaktadır.
Dava konusu Kepez Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararında, Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin 17. maddesine istinaden parselasyon işlemine dahil edilen parsellerin bir kısmının malikleri tarafından verilen dilekçeler ile hisse çözümüne muvafakat edildiği, buna dayalı olarak dosyada bulunan dilekçe sahiplerinin parsellerine ait hisse çözümü yapıldığı belirtilmiş ise de, uyuşmazlıkta davacının dava açmaktaki asıl amacının hisseli olduğu kadastral parselinde parselasyon sonucunda aynı hissedarlarla yine hisseli olacak biçimde tek bir parselden tahsis yapılması olduğu görülmektedir.
Bu durumda, uyuşmazlığa konu olayda hisse çözümü (ferdileştirme) yapılabilmesi için yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca hissedarların muvafakatinin alınması gerekli olduğundan, dava dosyasında 492 sayılı kadastral parsel için davacı ve diğer hissedarların tamamının parselasyon işleminde hisse çözümü yapılmasına ilişkin muvafakatlerinin alındığına dair bir bilgi ve belgenin bulunmadığı görüldüğünden, öncelikle davalı idareden getirtilecek bilgi ve belgelerle anılan husus araştırılarak yapılacak inceleme neticesinde hisse çözümü için aranan yasal koşulların oluşmadığı sonucuna varılması durumunda dava konusu parselasyon işleminin dağıtım ve tahsis ilkelerine aykırılık oluşturacağından iptaline karar verilmesi gerektiği açıktır.
Öte yandan hisse çözümüne ilişkin aranan yasal koşulların parselasyon işleminde mevcut olduğunun anlaşılması durumunda ise davacıya tek bir imar parselinden tahsis yapılıp yapılamayacağı hususu açıklığa kavuşturulduktan sonra varılacak sonuca göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, eksik inceleme ve araştırma neticesinde davanının reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/05/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.