Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1006 E. , 2025/2221 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1006
Karar No:2025/2221
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: PTT A.Ş. tarafından ... tarihinde gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "2024-2027 Dönemi Ayrım-Dağıtım Hizmetlerinin 7 Bölgede Yürütülmesi Hizmet Alımı" ihalesinin 7. Bölge (Diyarbakır) kısmının yargı kararı ile iptal edilmesi nedeniyle Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Mal ve Hizmet Alımı Prosedürü'nün "Doğrudan temin" başlıklı 6.14.1(ç) maddesi kapsamında 31/01/2025 tarihinde akdedilen "Ayrım-Dağıtım Hizmetlerinin 4. Bölgede (Ankara) Yürütülmesi Doğrudan Temin Hizmet Alımına Ait Sözleşme" ile gerçekleştirilen 1 (bir) ay süreli hizmet alımı işinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davaya konu Ayrım Dağıtım Hizmetlerinin 7. Bölgede (Diyarbakır) Yürütülmesi Hizmet Alımı ihalesinin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edildiği ve bu kararın 25/11/2024 tarihinde idareye tebliğ edildiği, bunun üzerine idarenin 11/12/2024 tarihinde yenilenecek ihalenin teknik şartnamesinin oluşturulması ve yaklaşık maliyetinin belirlenmesi amacıyla komisyon oluşturulmasına karar verdiği (yeni ihale için işlemlere başladığı), akabinde 16/12/2024 tarihinde söz konusu ihaleyi iptal ettiği, 16/01/2025 tarihinde ise Ayrım Dağıtım Hizmetlerinin 4. Bölgede (Ankara) Yürütülmesi Hizmet Alımı işinin 1 ay süreli olarak doğrudan temin yöntemiyle gördürülmesi kararı verildiği, buradan hareketle ihale iptalinin 25/11/2024 tarihinde idareye bildirilmesine rağmen yaklaşık 2 ay içerisinde yeni ihalenin gerçekleştirilmediğinin görüldüğü,
Bu durumda, idarenin davaya konu işlemi, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Mal ve Hizmet Alımı Prosedürü'nün (Prosedür) 6.14.1 maddesinde yer alan kural kapsamında gerçekleştirdiği görülmekle, söz konusu "2024-2027 Dönemi Ayrım-Dağıtım Hizmetlerinin 7 Bölgede Yürütülmesi Hizmet Alımı" kapsamında, 7. Bölge (Diyarbakır) işine ilişkin olarak gerçekleştirilen 05/09/2024 tarihli ihalenin iptal edildiğinin 25/11/2024 tarihinde davalı idareye bildirilmesine rağmen davaya konu doğrudan temin kararının 16/01/2025 tarihinde alındığı, diğer bir deyişle idarenin yaklaşık 2 aylık süre içerisinde yeni bir ihale gerçekleştirmesinin mümkün olmasına rağmen yeni ihale gerçekleştirmeksizin doğrudan temin usulü ile hizmet alımı yöntemine başvurduğu göz önüne alındığında, mezkur kuralda belirtilen "hizmet süreçlerinde meydana gelebilecek gecikmeleri önlemek amacıyla acele olarak alım yapılması" şartının davaya konu işlemde meydana gelmediği anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 05/09/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin açılan dava sonucunda iptal edilmesi üzerine 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca söz konusu ihalenin 16/12/2024 tarihli Makam Oluru ile iptal edildiği, 11/12/2024 tarihli Makam Oluruyla da yenilenecek ihalenin teknik şartnamesinin oluşturulması ve yaklaşık maliyetinin belirlenmesi amacıyla komisyon oluşturulmasının uygun görüldüğü, şirketlerinin 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu uyarınca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile imzaladığı görev sözleşmesi ile evrensel posta hizmet yükümlüsü olduğu ve yüklenmiş olduğu mesuliyet gereğince, coğrafi alan farkı gözetilmeksizin ülke sınırları içerisinde tüm kullanıcılar için karşılanabilir ücretlerle kesintisiz olarak sağlamak ve posta hizmetinin haftada beş iş gününden az olmamak kaydıyla vermekte olduğu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Posta Sektöründe İdari Yaptırımlar Yönetmeliği'nin 19. maddesi ile Evrensel Posta Hizmetleri Yönetmeliği'nin 9. maddesi uyarınca yargı kararıyla iptal edilen ihale sonrasında derhal posta hizmeti verilmeye başlanmazsa şirketin idari yaptırıma uğrama riskiyle karşı karşıya kalacağı gibi idare hukukunun temel ilkelerinden biri olan kamu hizmetinin sürekliliği ilkesini de ihlal etmiş olacağı, bu nedenle, yeni ihale süreci tamamlanana kadar Prosedür'ün 6.14.1 (ç) bendinin ilana çıkılmadan ve ihale yapılmaksızın doğrudan temin yoluyla alım yapılmasına cevaz verdiği gibi maddede öngörülen durumun somut olayla da örtüştüğü, bu hüküm uyarınca doğrudan temin yoluyla hizmet temini sağlanmış olmakla birlikte, teklif istenecek firmaların ayrım dağıtım hizmeti verebilecek yeterlilikte olmasının, kamu hizmetinin aksamaması için önem arz ettiği, bununla birlikte teklif istenecek firmalardan yeterliliklerini gösterir bilgi ve belge talep edilmesinin de süreci uzatıp evrensel posta hizmetinin kesintisiz olarak sağlanmasına engel teşkil edebileceği, bu nedenle 05/09/2024 ve 09/09/2024 tarihlerinde gerçekleştirilen "2024-2027 Dönemi Ayrım-Dağıtım Hizmetlerinin 4. Bölgede Yürütülmesi Hizmet Alımı" ihalesine katılan ve ihalede aranılan yeterlilik kriterlerini haiz firmalardan teklif istendiği, teklif veren firmalar arasında en avantajlı fiyat teklifinde bulunan, ... Yer Hizmetleri A.Ş.-... End. Yemek Hiz. San. Tic. A.Ş. iş ortaklığı ile 31/01/2025 tarihinde 1 aylık doğrudan temin sözleşmesi imzalandığı, dolayısıyla dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, şirketlerinin davalı idareye uzun yıllar hizmet verdiği, son olarak 10/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen “5. Bölge (İzmir, Aydın, Denizli, Muğla, Manisa ve Uşak illerini kapsayan) Ayrım ve Dağıtım Hizmeti” ihalesini kazandığı, sözleşmeyi başarıyla ifa ettiği, hatta hizmetin sözleşmede öngörülen süresinin uzatıldığı, mevcut ayrım ve dağıtım sözleşmelerinin süresinin dolduğu ve idarenin 2024 yılı Eylül ayı içerisinde tüm bölgeler bakımından yeni ihaleler yapacağı bilindiği için, şirketlerince ihaleye davet edilme ve doküman satılması talebinin idareye iletildiği, davalı idarece bu talepler karşılanmadığı ve dilekçelere herhangi bir cevap verilmediği gibi şirketlerinin PTT A.Ş. alımlarına 6 (altı) ay süre ile katılmaktan men edildiği, açılan davada söz konusu işlemin yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiği, davalı idarenin 2024 yılı Eylül ayı içerisinde gerçekleştirmiş olduğu ihalelerin iptali talebiyle açılan davalarda idarenin işlemlerine ilişkin hukuka aykırılıkların tespit edilerek ilgili ihalelerin iptaline karar verildiği, mezkur mahkeme kararları sonrasında davalı idare tarafından gerçekleştirilecek yeni hizmet alımlarına ve ihalelere katılım, davet edilme ve doküman satılması talebinin usulüne uygun şekilde 09/12/2024 tarihinde davalı idareye iletildiği, ancak davalı idarenin Diyarbakır bölgesine ilişkin hizmet alımının doğrudan temin yöntemiyle ... Yer Hizmetleri A.Ş.-... Endüstriyel Yemek Hizmetleri San. Tic. A.Ş. iş ortaklığınca gerçekleştirilmesi kararı aldığı, Ankara İdare Mahkemeleri tarafından iptal edilen ihalenin kazananının da mezkur iş ortaklığı olduğu, bu yaklaşımın, davalı idarenin eşitlik, rekabet ve şeffaflık ilkelerine aykırı bir yönetim sergilemeye devam ettiğini gösterdiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, üye ...'in 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun 21. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği yolundaki karşı oyuna karşılık, değinilen düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olmadığına oyçokluğuyla karar verilerek, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
PTT A.Ş. tarafından ... tarihinde gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "2024-2027 Dönemi Ayrım-Dağıtım Hizmetlerinin 7 Bölgede Yürütülmesi Hizmet Alımı" ihalesinin 7. Bölge (Diyarbakır) kısmı en avantajlı fiyat teklifinde bulunan ... Yer Hizmetleri A.Ş. üzerinde bırakılmış, 23/09/2024 tarihinde hizmet sözleşmesi imzalanmış, dava dışı bir şirket tarafından söz konusu ihalenin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile ihalenin iptaline karar verilerek kararın 25/11/2024 tarihinde davalı idareye tebliğ edilmesi üzerine söz konusu ihale ... tarih ve ... sayılı Olur ile iptal edilmiş, ... tarih ve ... sayılı Olur ile yenilenecek ihalenin teknik şartnamesinin oluşturulması ve yaklaşık maliyetinin belirlenmesi amacıyla komisyon oluşturulması uygun görülmüş, sonrasında ... tarih ve ... sayılı Olur ile davaya konu 7. Bölge (Diyarbakır) hizmet alımı işinin, iptal edilen ihale kapsamında yapılan sözleşme uyarınca 31/01/2025 tarihine kadar sözleşmenin yüklenicisi olan ... Yer Hizmetleri A.Ş. tarafından devam ettirilmesine karar verilmiş, akabinde 23/09/2024 tarihinde imzalanan hizmet sözleşmesinde tanınan süre uzatım hakkının sona ermesi nedeniyle ... tarih ve ... sayılı Olur ile "Ayrım Dağıtım Hizmetlerinin 4. Bölgede (Ankara) Yürütülmesi Hizmet Alımı" işinin Prosedür'ün "Doğrudan temin" başlıklı 6.14.1 (ç) maddesi kapsamında doğrudan temin yöntemiyle gördürülmesine karar verilerek ... Yer Hizmetleri A.Ş.-... Endüstriyel Yemek Hizmetleri San. Tic. A.Ş. iş ortaklığı ile 31/01/2025 tarihinde 1 (bir) ay süreli doğrudan temin sözleşmesi imzalanmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 385. maddesinin birinci fıkrasında “Kuruluş ve tescile ilişkin hükümleri hariç olmak üzere 6102 sayılı Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi unvanı altında bir anonim şirket kurulmuştur.” kuralı yer almaktadır.
6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun 21. maddesinin altıncı fıkrasında, "Yapım ihaleleri hariç 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu ile 9/11/1983 tarihli ve 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu hükümleri PTT ve iştirakleri hakkında uygulanmaz." kuralına yer verilmiştir.
6475 sayılı Kanun'un 21. maddesine ve PTT A.Ş. Esas Sözleşmesine dayanılarak hazırlanan ve PTT A.Ş. Yönetim Kurulunun 09/11/2018 tarih ve 281 sayılı kararı ile onaylanarak 07/12/2018 tarihinde http://eys.ptt.gov.tr (QDMS) adresinde yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Mal ve Hizmet Alımı Prosedürü'nün dava konusu ihale tarihi itibariyle yürürlükte olan 29/05/2024 revizyon tarih ve 7 revizyon nolu halinin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu prosedürün amacı; yapım ihaleleri hariç olmak üzere Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. tarafından her türlü mal ve hizmetin; doğru kaynaktan, doğru zamanda, doğru miktarda ve uygun kalitede olmak koşulu ile iç ve dış piyasadan temin şekli ve şartlarına ait esasları belirlemek, uyulması gerekli prensipleri tespit etmek ve satın alma sürecinin aksatılmadan yürütülmesini sağlamaktır."; "Temel İlkeler" başlıklı 6.1. maddesinde, "PTT, bu prosedüre uygun olarak yapacağı alımlarda aşağıda yer alan temel ilkelere bağlı kalır. PTT'nin bu prosedüre uygun olarak yapacağı alımlarda aşağıdaki kural ve ilkeler geçerlidir: a) İhtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile rekabetin, saydamlığın, eşit muamelenin, güvenilirliğin, gizliliğin, kamuoyu denetiminin ve kaynakların verimli kullanılmasının sağlanması,..."; "Doğrudan Temin" başlıklı 6.14.1. maddesinde, "Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların en uygun şekilde karşılanması amacıyla, ilan yapılmaksızın davet edilecek istekli/isteklilere tekliflerin hazırlanması için yeterli süre tanınmak suretiyle, teknik şartlar ve fiyat üzerinde görüşme yapılarak da alım yapılması mümkündür. ... ç) Önceden öngörülmesi mümkün olmayan ani ve beklenmeyen durumların ortaya çıkması üzerine imalat ve hizmet süreçlerinde meydana gelebilecek kesintileri ve gecikmeleri önlemek amacıyla acele olarak alım yapılmasının zorunlu olması ..." kuralına yer verilmiştir.
03/06/2014 tarih ve 29019 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Posta Sektöründe İdari Yaptırımlar Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde "Bu Yönetmeliğin amacı, Kurum tarafından posta sektöründe uygulanacak idari yaptırımlara ve bunların uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.", "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Yönetmelikte geçen; ... b) Hizmet sağlayıcısı: PTT’yi ve 6475 sayılı Kanun hükümlerine göre posta sektöründe faaliyet göstermek üzere yetkilendirilmiş 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 124 üncü maddesinin ikinci fıkrasında sayılan sermaye şirketlerini, c) İdari yaptırım: İdari para cezaları ile diğer yaptırım ve tedbirleri, ... ifade eder."; "Kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmemesi" başlıklı 19. maddesinde, "İlgili mevzuat gereği kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmemesi halinde; idari para cezasına ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, hizmet sağlayıcısı kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi ve gerekli tedbirlerin alınması için uyarılır ya da hizmet sağlayıcısının posta hizmeti faaliyetlerinin üç aydan az olmamak üzere altı aya kadar durdurulmasına karar verilir veya hizmet sağlayıcısının yetkilendirmesi iptal edilir." kuralı yer almaktadır.
29/02/2016 tarih ve 29639 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Evrensel Posta Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, evrensel posta hizmeti gelirlerinin tahsili ve giderlerinin yapılması ile evrensel posta hizmetinin sağlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Yönetmeliğin uygulanmasında 6475 sayılı Kanunun 3 üncü maddesindeki tanımlar yanında; ... c) Evrensel posta hizmeti: Belirlenmiş ilke ve kurallar çerçevesinde, bir posta hizmetinin coğrafi alan farkı gözetilmeksizin ülke sınırları içerisinde tüm kullanıcılar için karşılanabilir ücretlerle kesintisiz olarak sağlanmasını, ç) Evrensel posta hizmet sağlayıcısı: Evrensel posta hizmetini yetki belgesi uyarınca yürütmekle yetkili kılınan hizmet sağlayıcısını, d) Evrensel posta hizmet yükümlüsü: Evrensel posta hizmetini görev sözleşmesi uyarınca sağlamakla yükümlü kılınan hizmet sağlayıcısını, ... f) Hizmet sağlayıcısı: Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketini ve 6475 sayılı Kanun hükümlerine göre posta sektöründe faaliyet göstermek üzere yetkilendirilmiş 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 124 üncü maddesinin ikinci fıkrasında sayılan sermaye şirketlerini, ... ifade eder.", "Evrensel posta hizmetinin aksaması hali" başlıklı 9. maddesinin birinci fıkrasında "Kurumca, evrensel posta hizmetinin belirlenen usul ve esaslara uygun olarak yürütülmemesi/yürütülememesinin tespit edilmesi ve idari yaptırım uygulanmasına rağmen sorunun devam etmesi halinde durum Bakanlığa bildirilir. Bakanlık, evrensel posta hizmet sağlayıcısı tarafından sunulmakta olan evrensel posta hizmetinin tamamını veya bir kısmını başka bir hizmet sağlayıcısına işlettirebilir veya Sözleşmenin iptaline karar verebilir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat hükümlerinden, 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 385. maddesinin birinci fıkrasına dayanarak kurulan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak ticari faaliyetini sürdüren PTT A.Ş.'nin 6475 sayılı Kanun'un 21. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca yapım ihaleleri hariç 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine tabi olmadığı, mal ve hizmet alımlarında PTT A.Ş. Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanarak 07/12/2018 tarihinde yürürlüğe konulan “Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Mal ve Hizmet Alımı Prosedürü” (Prosedür) hükümlerinin uygulanacağı anlaşılmaktadır.
Olayda, "2024-2027 Dönemi Ayrım-Dağıtım Hizmetlerinin 7 Bölgede Yürütülmesi Hizmet Alımı" işi Prosedür'ün 6.10.4. maddesinin (ç) bendinde sayılan "PTT'nin ana faaliyetlerinin ifası ile ilgili alımlar" kapsamında görülerek ... ihale kayıt numaralı "2024-2027 Dönemi Ayrım-Dağıtım Hizmetlerinin 7 Bölgede Yürütülmesi Hizmet Alımı" ihalesinin 7. Bölge (Diyarbakır) kısmı 05/09/2024 tarihinde davet yolu ile gerçekleştirilmiş, söz konusu ihalenin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine dava konusu doğrudan temin süreci işletilmiştir.
Her ne kadar Mahkemece 05/09/2024 tarihli ihalenin iptal edildiğinin 25/11/2024 tarihinde davalı idareye bildirilmesine rağmen davaya konu doğrudan temin kararının 16/01/2025 tarihinde alındığı, diğer bir deyişle, idarenin yaklaşık 2 aylık süre içerisinde yeni bir ihale gerçekleştirmesi mümkün olmasına rağmen yeni ihale gerçekleştirmeksizin doğrudan temin usulü ile hizmet alımı yöntemine başvurduğu göz önüne alındığında, Prosedür'ün 6.14.1 (ç) maddesinde belirtilen "hizmet süreçlerinde meydana gelebilecek gecikmeleri önlemek amacıyla acele olarak alım yapılması" şartının uyuşmazlıkta gerçekleşmediği değerlendirilerek dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmışsa da, somut olayda davalı idarece yeni ihale yapılmasına ilişkin süreç başlatılmakla birlikte posta ayrım ve dağıtım işinin kesintisiz olarak verilmesi gereken bir kamu hizmeti olduğu dikkate alınarak iptal edilen ihaleye ilişkin sözleşmenin süre uzatımı imkanından yararlanılmış, hizmet sözleşmesinde tanınan süre uzatım hakkının sona ermesini müteakiben ise posta hizmetlerinde herhangi bir aksaklığa sebebiyet verilmemesi amacıyla Prosedür'ün 6.14.1 (ç) maddesi kapsamında "Ayrım Dağıtım Hizmetlerinin 7. Bölgede (Diyarbakır) Yürütülmesi Hizmet Alımı" işinin 1 ay süreyle doğrudan temin yöntemiyle gördürülmesine karar verilmiştir.
Bu durumda, "Belirlenmiş ilke ve kurallar çerçevesinde, bir posta hizmetinin coğrafi alan farkı gözetilmeksizin ülke sınırları içerisinde tüm kullanıcılar için karşılanabilir ücretlerle kesintisiz olarak sağlanması" olarak tanımlanan "Evrensel posta hizmeti"nin sağlayıcısı olan ve bu yükümlülüğü yerine getirmemesi halinde mevzuat ile öngörülen yaptırımlara maruz kalacak davalı idarenin bu hizmeti kesintisiz olarak sunmakla yükümlü olduğu açık olup, somut olayda ilgili mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilen ihalenin yargı kararı ile iptal edilmesinin hizmetin kesintiye uğraması sonucunu doğurmaması için posta ayrım-dağıtım işinin 1 (bir) ay süreyle görülmesi/sürdürülmesi amacıyla doğrudan temin usulünün uygulanmasında Prosedür'ün 6.14.1 (ç) bendinde öngörülen "Önceden öngörülmesi mümkün olmayan ani ve beklenmeyen durumların ortaya çıkması üzerine imalat ve hizmet süreçlerinde meydana gelebilecek kesintileri ve gecikmeleri önlemek amacıyla acele olarak alım yapılmasının zorunlu olması" şartının gerçekleştiği, dolayısıyla dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Kullanılmayan ...-TL ilk derece aşamasındaki yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,
6. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
7. Posta giderleri avansından artan tutar ile istemi halinde temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davalı idareye iadesine,
8. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
9. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 03/06/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun 21. maddesinin altıncı fıkrasında yer verilen "Yapım ihaleleri hariç 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, ... hükümleri PTT ve iştirakleri hakkında uygulanmaz." şeklindeki kural ile davalı PTT A.Ş. yapım ihaleleri hariç 4734 sayılı Kanun kapsamı dışında tutulmuş olup, işbu dava konusu doğrudan temin ile hizmet alımı da bu kapsamda ihale hukukuna ilişkin genel kanun niteliğinde olan 4734 sayılı Kanun yerine PTT A.Ş. tarafından tabi olduğu özel hükümler çerçevesinde hazırlanan ikincil mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilmiştir.
Anayasa’nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin demokratik bir hukuk devleti olduğu belirtilmiş olup, demokratik hukuk devletinde kamu kaynakları ve bu kaynakların kullanılmasına ilişkin yetki esas itibarıyla egemenliğin sahibi olan millete ait olduğundan, idare, kurum ya da kuruluşların kamu kaynaklarını elde ederken ve kullanırken tabi olacağı hükümlerin hesap verme yükümlülüğüne uygun şekilde düzenlenmesi gerekir.
Kanun koyucu, demokratik hukuk devlet ilkesinin bir gereği olarak denetime açık ve şeffaf bir mali düzen kurmak amacıyla birtakım kanuni düzenlemeler yapmıştır. Bu kanuni düzenlemelerin başında kamu kaynaklarının elde edilmesine ve kullanılmasına ilişkin düzenlemeler içeren 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu gelmektedir.
Kamu idarelerinin elde ettikleri kaynakları harcama yöntemlerinin başında mal veya hizmet alımları ile yapım işleri gelmektedir. Kanun koyucu bu nitelikteki işlerin kamu kaynaklarının verimli bir şekilde kullanılmasının sağlanması adına bir düzen içinde yürütülmesini önemli görmüş, bu işler için yapılacak ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri 4734 sayılı Kanun ile belirlemiştir.
Mal ve hizmet alımı ile yapım işlerine ilişkin ihalelerle ilgili olarak Kanun’da saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik, gizlilik ve kamuoyu denetimi ilkeleri esas alınmıştır. Kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerin anılan ilkelere uygun bir şekilde yapılması hukuk devleti ilkesinin bir unsuru olan kamu yararını gerçekleştirmek açısından zorunluluk teşkil etmektedir.
Ayrıca Anayasa’nın 10. maddesinde güvence altına alınan eşitlik ilkesi teşebbüslerin devlete mal ve hizmet satımında veya devletin yapım işlerinde fırsat eşitliği içinde yarışabilmesini zorunlu kılmaktadır. Kuşkusuz nesnel ve meşru sebeplerin bulunması hâlinde teşebbüsler arasında durumun gerektirdiği ölçüde farklılıkların oluşturulması, bu bağlamda kamuya mal ve hizmet satımında veya kamunun yapım işinde objektif şartlara dayanan birtakım ölçütlerin belirlenmesi mümkündür. Ancak belirlenecek şartların teşebbüsler arasında fırsat eşitliğini ortadan kaldıracak mahiyette olmaması gerekir.
Bu itibarla saydamlık, hesap verilebilirlik ve fırsat eşitliği ilkelerinin Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerinden kaynaklanan, kamunun mal ve hizmet alımlarında veya yapım işlerinde dikkate alınması gereken anayasal ilkeler olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla kamu kaynağı kullanan kamu kurumlarının mal ve hizmet alımlarının veya yapım işlerinin saydamlık, hesap verilebilirlik ve fırsat eşitliği ilkelerine dayalı olarak gerçekleştirilmesi anayasal bir zorunluluktur.
Hukuk devletinin temel ilkelerinden olan belirlilik ilkesi yalnızca yasal belirliliği değil daha geniş anlamda hukuki belirliliği de ifade etmektedir. Hukuki belirlilik ilkesinde asıl olan, bir hukuk normunun uygulanmasıyla ortaya çıkacak sonuçların o hukuk düzeninde öngörülebilir olmasıdır. Yasal düzenlemeye dayanılarak erişilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir olması koşuluyla yargısal içtihatlar ile de hukuki belirlilik sağlanabilir. Asıl olan, muhtemel muhataplarının mevcut şartlar altında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini öngörmelerini mümkün kılacak bir normun varlığıdır.
Belirlilik ilkesi; düzenlenen konudan yalnız kavram, ad ve kurum olarak söz edilmesini değil bunların kanun metninde kurallaştırılmasını gerekli kılar. Kurallaştırma ise düzenlenen alanda temel ilkelerin konulmasını ve çerçevenin çizilmiş olmasını ifade eder. Buna karşılık söz konusu düzenlemelerin tamamının aynı kanunda yapılması zorunlu olmayıp incelenen kanun dışındaki kanunlar ya da başka kanunlarla yapılmış olması da belirlilik ilkesi açısından yeterlidir.
Kamu harcamalarında 5018 sayılı Kanun’un, kamu ihalelerinde ise 4734 sayılı Kanun’un uygulanmasını zorunlu kılan bir Anayasa hükmü bulunmadığından kanun koyucunun kamu harcamaları ve kamu ihaleleri yönünden farklı düzenlemeler öngörmesinde ve farklı usuller benimsemesinde anayasal açıdan bir engel yoktur. Bununla birlikte kanun koyucunun öngöreceği düzenlemelerin ve belirleyeceği usullerin saydamlık, hesap verilebilirlik ve fırsat eşitliği ilkelerini temin etmesi anayasal bir zorunluluktur.
Ne var ki, 6475 sayılı Kanun'nun 21. maddesinin altıncı fıkrasında 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve özel hukuk hükümlerine tabi olarak ticari faaliyetlerini sürdüren PTT A.Ş.'nin yapım ihaleleri hariç 4734 sayılı Kanun’a tabi olmayacağı hükme bağlanmış olmakla birlikte, buna ilişkin herhangi başka bir usul de düzenlenmemiştir. Şirketin mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini hangi usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleştireceği, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde hangi kanuni hükümlere bağlı olacağı belirli değildir. Bu itibarla kuralla istisna getirilen alana ilişkin mal ve hizmet alımı ile yapım işlerinde saydamlık, hesap verilebilirlik, fırsat eşitliği ve öngörülebilirlik ilkelerinin güvenceye bağlandığı söylenemez.
Açıklanan nedenlerle 6475 sayılı Kanun'nun 21. maddesinin altıncı fıkrasının Anayasa’nın 2. maddesine aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
Ayrıca, her ne kadar davalı PTT A.Ş. tarafından mal ve hizmet alımlarında Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Esas Sözleşmesi'nin “Yönetim Kurulu” başlıklı 16. maddesinin (i) bendi gereğince PTT A.Ş. Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı Kararı ile onaylanarak yürürlüğe konulan “Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Mal ve Hizmet Alımı Prosedürü” (Prosedür) hükümlerinin uygulandığı belirtilse de söz konusu ikincil düzenlemenin sadece PTT A.Ş. tarafından kullanılmakta entegre yönetim sistemi olan http://eys.ptt.gov.tr (QDMS) adresinde yayımlanarak yürürlüğe konulmuş ve sadece bu sistemi kullanma/görme yetkisine sahip olanlarca görülebilmekte olup dolayısıyla bu düzenleme kapsamında gerçekleştirilecek mal ve hizmet alım ihalelerine katılmak isteyen olası isteklilerin tabi olacakları kuralları bilme imkanı da bulunmamaktadır. Nitekim söz konusu Prosedür ancak Dairemizce yapılan ara kararı ile temin edilebilmiştir. Bu durumun hukuki belirsizlik yarattığı da şüphesizdir.
Anayasa Mahkemesinin benzer hukuki düzenlemelerinin iptaline yönelik kararları da mevcuttur. (16/02/2023 tarih ve E.2021/27, K.2023/26 sayılı, 05/11/2024 tarih ve E.2021/78, K.2024/181 sayılı kararlar)
Açıklanan nedenlerle, bir davaya bakmakta olan mahkemenin, o davada uygulanacak bir kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı görürse ilgili kanun hükmünün iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurabileceğini düzenleyen Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesinin birinci fıkrası gereğince, 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun 21. maddesinin altıncı fıkrasının Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu kanısına ulaşılması nedeniyle bu kuralın iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yöndeki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
karar