Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1021 E. , 2025/2253 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1021
Karar No:2025/2253
MÜDAHALE İSTEMİ HAKKINDA KARAR
... vekili Av. ... tarafından, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca Emlak Yönetim Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. aracılığıyla Muğla ili, Köyceğiz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazın (LOT 67) satışı amacıyla Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Satış, Devir, İntikal, Kiraya Verme, Trampa, Sınırlı Ayni Hak Tesisi ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği'nin 25. maddesine göre açık artırma usulüyle gerçekleştirilecek olan 30/10/2024 tarihli ihalenin iptali istemiyle Toplu Konut İdaresi Başkanlığına karşı açılan davanın incelenmeksizin reddine ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davacı tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine, S.S. ... Kooperatifi vekili Av. ... tarafından verilen davalı idare yanında davaya müdahale istemini içeren dilekçe incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, üçüncü kişilerin davaya katılması konusunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 66. maddesinde ise üçüncü kişinin, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, fer'î müdahil olarak davada yer alabileceği kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, müdahale isteminde bulunan S.S. ... Kooperatifinin davaya müdahalede hukuki yararının bulunduğu anlaşıldığından, davalı idare yanında MÜDAHALE İSTEMİNİN KABULÜNE, 04/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1021
Karar No:2025/2253
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : S.S. ... Kooperatifi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca Emlak Yönetim Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. aracılığıyla Muğla ili, Köyceğiz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazın (LOT 67) satışı amacıyla Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Satış, Devir, İntikal, Kiraya Verme, Trampa, Sınırlı Ayni Hak Tesisi ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği'nin 25. maddesine göre açık artırma usulüyle gerçekleştirilecek olan 30/10/2024 tarihli ihalenin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davacı tarafından 30/10/2024 tarihli ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmış ise de davalı idarece, söz konusu taşınmazın satışına ilişkin olarak 30/10/2024 tarihinde açık artırma usulüyle gerçekleştirilen ihaleye teklif sunulmadığı ve bu nedenle taşınmazın satışının yapılmadığının belirtildiği; dolayısıyla, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlemin mevcut olmadığı anlaşıldığından, davanın esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, idarece taşınmazın satışına ilişkin ihalenin gerçekleştirildiği, ancak teklif görmemesi nedeniyle taşınmazın satışının yapılamadığı, ihalenin yapılamaması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, ortada kesin ve yürütülebilir bir işlem olduğu, bu halde ancak davanın konusuz kalması durumunun söz konusu olacağı ve Mahkemece bu yönde konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilebileceği, ayrıca alıcı çıkmaması nedeniyle taşınmazın satılamadığı sabit olduğundan, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davanın açılmasına sebebiyet veren idare aleyhine hükmedilmesi gerektiği, davanın reddine karar verilerek aleyhine yargılama giderine hükmedilmesinin hatalı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz edilen İdare Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması ve dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca Emlak Yönetim Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. aracılığıyla Muğla ili, Köyceğiz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazın (LOT 67) satışı amacıyla Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Satış, Devir, İntikal, Kiraya Verme, Trampa, Sınırlı Ayni Hak Tesisi ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği'nin 25. maddesine göre açık artırma usulüyle 30/10/2024 tarihinde gerçekleştirilmek üzere ihaleye çıkılmıştır.
Bunun üzerine davacı tarafından söz konusu ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları, "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar" olarak tanımlanmıştır.
İdarî işlemler, idarî makamların, kamu gücü kullanarak, idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran, muhataplarının hukukî durumlarında değişiklik yapan tek yanlı irade açıklamalarıdır. Buna göre, idarî işlemlerin "idarî makamlarca tesis edilmiş olma", "tek yanlı olma" ve "icraîlik niteliğini taşıma" unsurlarını bünyesinde barındırması gerekmektedir. Bir işlemin iptal davasına konu edilebilir nitelikte kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığının, işlemin adına veya idarenin nitelendirmesine bakılarak değil, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın, tesis edildiği anda hukuk düzeninde değişiklik meydana getirip kendiliğinden sonuç doğurup doğurmadığına bakılarak belirlenmesi gerekmektedir.
Bir idarî işlemin kesin ve yürütülmesi gereken işlem sayılabilmesi, hukuk düzeninde varlık kazanabilmesi için gerekli idarî usûlün son aşamasını da geçirmiş bulunmasına, bir başka idarî makamın onayına ihtiyaç göstermeksizin hukuk düzeninde değişiklikler meydana getirebilmesine bağlı bulunmaktadır. İlgililerin hukukî durumları üzerinde etki yaparak, ilgililer için yeni hukukî durumlar doğuran, ilgililerin mevcut hukukî durumlarını değiştiren veya ortadan kaldıran işlemler, icraî nitelik taşıyan işlemlerdir. Bu kapsamda, idarî bir işlemin icraîliği, esasen herhangi bir uyuşmazlığa sebebiyet verme imkân ve kabiliyetine bağlıdır (Ali Diren, B. No: 2015/13108, 18/4/2018, § …).
Davacı tarafından dava konusu 30/10/2024 tarihli ihalenin iptali istemiyle açılan bakılan davada ... İdaresi Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... sayılı ara kararıyla davalı idareden, "dava dilekçesinde yer alan tüm iddialara cevap teşkil edecek nitelikte detaylı bir açıklama yapılarak ve dava konusu işlemin sebep ve gerekçelerinin sorularak, dava konusu işlem ile işleme dayanak teşkil eden tüm bilgi ve belgelerin içinde bulunduğu işlem dosyasının onaylı-okunaklı örneğinin" gönderilmesi istenilmiş; davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca verilen 30/01/2025 tarihli ara kararı cevabında, yapılan açık artırma ihalesinde taşınmazın teklif görmediği ve satılamadığının belirtilmesi üzerine temyize konu kararla, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlemin mevcut olmadığı anlaşıldığından, davanın esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılarak 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Dosya incelendiğinde, davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca uyuşmazlığa konu taşınmazın satışı amacıyla Emlak Yönetim Hizmetleri A.Ş. aracılığıyla ihaleye çıkılmasına ilişkin karar alındığı, gerçekleştirilecek olan ihaleye ilişkin ilanın ilgili internet siteleri ile gazetelerde yayımlandığı ve ihale günü olan 30/10/2024 tarihinde ihaleye çıkıldığı ancak teklif sunulmadığı için taşınmazın satışının yapılamadığı, dolayısıyla ihalenin bir daha gerçekleştirilmemek üzere iptal edilmediği ve/veya ihale kararının geri alınmadığı, ihale konusu taşınmazın hukukî durumu değiştirilerek belli bir amaca özgülendiği, ihalenin yeniden gerçekleştirilebileceği, bu doğrultuda davacının hak ve/veya menfaatinin etkilendiği anlaşıldığından, yeni hukukî durumlar doğuran ve herhangi bir uyuşmazlığa sebebiyet verme imkân ve kabiliyetine sahip olan dava konusu ihale işleminin 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinde belirtilen "idari davaya konu olacak kesin ve yürütülebilir bir işlem" niteliğinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlem olduğu, ancak davacı tarafından teklif görmemesi nedeniyle taşınmazın satışının yapılamadığı, ihalenin yapılamaması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, ortada kesin ve yürütülebilir bir işlem olduğu, bu halde ancak konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilebileceği, ayrıca alıcı çıkmaması nedeniyle taşınmazın satılamadığı sabit olduğundan, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davanın açılmasına sebebiyet veren idare aleyhine hükmedilmesi gerektiği iddialarıyla temyiz isteminde bulunulduğu dikkate alındığında, ihaleye teklif sunulmaması nedeniyle taşınmazın satılamadığı anlaşıldığından, bakılan davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmamaktadır.
Öte yandan, konusu kalmadığından bahisle davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan bakılan davada, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumu tespiti yapılamadığından, yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına ve vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamalarında davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Ayrıntısı aşağıda gösterilen müdahil tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin müdahil üzerinde bırakılmasına,
6. Vekâlet ücretine hükmedilmemesine,
7. Posta giderleri avansından artan tutarın davacı ve müdahile iadesine,
8. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
9. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 04/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar