Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1029 E. , 2025/2200 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1029
Karar No:2025/2200
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Belediyesi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çankaya Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünce 16/12/2024 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "12 (oniki) Ay Süre İle Yakıt Hariç Belediyemiz Sınırları İçerisinde Bulunan Alanlarda Oluşan Katı Atıkları Toplama ve Nakil İçin Araç ve İş Makinalarının (Şoförsüz) Kiralanması Hizmet Alımı" ihalesi dokümanına yönelik itirazen şikayet başvurusunun kabulü ile ihalenin iptaline ilişkin 08/01/2025 tarih ve 2025/UH.II-125 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; araç kiralama işine ilişkin ihalelerde araç model yılının yalnızca maksimum yaşına ilişkin bir düzenleme bulunduğu, araçların belli bir model yılın altında kalması gerektiği, bunun dışında ihaleyi yapacak olan kamu kurumunda araç model yıl belirlenmesine engel bir durumun söz konusu olmadığı, ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından tüm araçların en az 2023 model yılı olması gerektiği şartının getirildiği, bu durumun rekabeti engelleyici mahiyette olmadığı, bu model yılına ait araçlara sahip tüm firmaların ihaleye teklif sunabileceği, ayrıca işin icrası model yılı ne kadar yeni araçlarla yerine getirilir ise aksamaların o kadar az yaşanacağı, işin mahiyeti gereği kullanılacak araçların model yılının asgari 2023 yılı olarak belirlenmesinin tek başına rekabeti engeller mahiyette olduğundan bahsedilemeyeceği anlaşıldığından dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ihale konusu iş kapsamında araçların en az 2023 model olmasının istenildiği, bu hususun rekabetin daraltılmaması ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Çankaya Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulüyle ... ihale kayıt numaralı "12 (oniki) Ay Süre İle Yakıt Hariç Belediyemiz Sınırları İçerisinde Bulunan Alanlarda Oluşan Katı Atıkları Toplama ve Nakil İçin Araç ve İş Makinalarının (Şoförsüz) Kiralanması Hizmet Alımı" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
İhale ilanı 08/11/2024 tarihinde yayınlanmış, dava dışı ... Çevre Teknolojileri Ticaret Ltd. Şti. tarafından ihale dokümanı 10/12/2024 tarihinde edinilmiş ve aynı tarihte ihaleyi gerçekleştirilen idareye yapılan şikayet başvurusu 13/12/2024 tarihinde reddedilmiştir.
Ardından anılan şirket tarafından, "17/05/2024 tarih ve 32549 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2024/7 sayılı Genelge’de 'hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilecektir.' düzenlemesinin yer aldığı, ihale konusu iş kapsamında kiralanması öngörülen her iş makinası, temizlik aracı ve kamyonet için en az 2023 model olma şartının getirildiği, ihale konusu işin 12 ay süreli ve işe başlama tarihinin 01/01/2025 olduğu, ihale konusu iş kapsamında, çöp kamyonları, kamyonet, yıkama aracı, arazöz, lastik tekerlekli kepçe, vidanjör, yol süpürme aracı gibi iş makinaları ve temizlik araçlarının yer aldığı, idare tarafından kiralamaya konu tüm araç ve iş makineleri için herhangi bir ayrıma gidilmeksizin en az 2023 model yılı olması gerektiği şeklinde belirleme yapılmasının söz konusu araçların temini, kullanım ve temin şartlarının farklılık arz ettiği göz önünde bulundurulduğunda rekabeti engeller nitelikte olduğu ve mevzuata uygun olmadığı (...)" iddialarıyla 20/12/2024 tarihinde yapılan itirazen şikayet başvurusu 08/01/2025 tarih ve 2025/UH.II-125 sayılı Kurul kararıyla, "İhale konusu iş kapsamında kiralanması öngörülen her iş makinası, temizlik aracı, kamyon ve kamyonet için en az 2023 model olma şartının getirildiği, ihale konusu işin 12 ay süreli ve başlama tarihinin 01/01/2025 olduğu, ihale konusu iş kapsamında, çöp kamyonları, çöp kamyoneti, yıkama aracı, arazöz, lastik tekerlekli kepçe, vidanjör, yol süpürme aracı gibi iş makinaları ve temizlik araçlarının yer aldığı, idare tarafından kiralamaya konu tüm araç ve iş makineleri için herhangi bir ayrıma gidilmeksizin tüm araçlar ve üst yapıları için en az 2023 model yılı olması gerektiği şeklinde belirleme yapılmasının söz konusu araçların temini, kullanım ve temin şartlarının farklılık arz ettiği göz önünde bulundurulduğunda rekabeti engeller nitelikte olduğu ve mevzuata uygun olmayacağı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle kabul edilerek ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun "Temel İlkeler" başlıklı 5. maddesinde, idarelerin bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiş; "Şartnameler" başlıklı 12. maddesinde ise, "İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir. (2) İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır. (...)" kuralına yer verilmiştir.
Teknik Şartname’de yer alan "İhale Kapsamında Çalıştırılacak Araçlar Ve Teknik Özellikleri" başlıklı tabloda, "Mini Damperli Çöp Kamyoneti (en az 3 m³ kapasiteli)", "Hidrolik Sıkıştırmalı Çöp Kamyonu (en az 7+1 m³ kapasiteli)", "Hidrolik Sıkıştırmalı Çöp Kamyonu (en az 13+1,5 m³ kapasiteli)", "Hidrolik Sıkıştırmalı Çöp Kamyonu (en az 20 m³ kapasiteli)", "Çok Amaçlı Vinçli Çöp Kamyonu (en az 18 m³ kapasiteli) (en az 3 m³ yer üstü en az 5 m³ yer altı konteyner toplama aracı)", "Çok Amaçlı Vinçli Çöp Kamyonu (en az 12 m³ kapasiteli) (en az 3 m³ yer üstü en az 5 m³ yer altı konteyner toplama aracı)", "Konteyner Yıkama Aracı (en az 3 m³ yer üstü ve en az 5 m³ yer altı konteyner yıkama)", "Konteyner Yıkama ve Dezenfeksiyon Aracı (770 litrelik konteyner yıkama)", "Açık Kasa Damperli Kamyon en az 5 ton kapasiteli", "Açık Kasa Damperli Kamyon en az 10 ton kapasiteli", "Su Tankeri Arazöz en az 5 ton kapasiteli", "Lastik Tekerlekli Kepçe (Yükleyici), "Vidanjör", "Hidrostatik Tip Vakumlu Yol Süpürme Aracı (en az 2 m³)", "Hidrostatik Tip Vakumlu Yol Süpürme Aracı (en az 0,4 m³)", "5 m³ Vakumlu Yol Süpürme Aracı" başlığıyla istenilen araçlarda, "En az 2023 model" kriteri getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
4734 sayılı Kanun'un aktarılan kurallarının değerlendirilmesinden; idarelerin bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verileceği, belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması gerektiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık, bahse konu ihaleye ait Teknik Şartname'de yer alan "İhale Kapsamında Çalıştırılacak Araçlar Ve Teknik Özellikleri" başlıklı tabloda, çalıştırılacak tüm araçların "en az 2023 model" olması gerektiği yönündeki kriterin "rekabet" ve "kaynakların verimli kullanılması" ilkelerine aykırı olup olmadığı hususundan kaynaklanmaktadır.
İhale konusu iş kapsamında çalıştırılacak toplam 16 farklı türdeki 97 aracın en az 2023 model olmasının istenildiği, söz konusu kriterin sağlanmasındaki zorluğun ihaleye katılımı olumsuz etkileyebileceği, bu kriterin yeterlik kriteri olarak belirlenmediği ve araçların yüklenicinin kendi malı olması gerekmediği hususları göz önüne alınarak ihaleye katılımı temel ilkelere aykırılık oluşturacak şekilde engellemediği ileri sürülebilecek ise de, bu kriterin yüklenici ve dolayısıyla kamu yönünden maliyeti artıracağı, kaldı ki bu araçların dayanıklı yapıları ve sağlam donanımları sayesinde uzun yıllar boyunca verimli bir şekilde kullanılabilme potansiyeline sahip olduğu, bu durumun daha eski model yılına sahip araçlarla da ihale konusu işin yapılmasını mümkün kıldığı, bu kriterin "verimliliği" ve "fonksiyonelliği" sağlamaya yönelik olduğuna dair ikna edici açıklama getirilemediği, dolayısıyla ihale konusu işte çalıştırılacak araçların tümü için "en az 2023 model" olma şartı getirilmesinin ihaleye katılımı daraltıcı etki yapacağı ve kaynakların verimli kullanılması ilkesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, Teknik Şartname'nin "Genel Bilgiler" başlıklı 4. maddesinde, "İhale kapsamında yüklenici tarafından temin edilecek tüm araç ve iş makinelerine ait; (...) tamir bakım (araçların periyodik bakımlarda dahil tüm tamir bakımları), (...) yükleniciye ait olup, bunlara ait tüm giderler teklif fiyata dahil edilecektir." düzenlemesi yer aldığından ihale konusu iş kapsamında model yılı eski olan araçların kullanılması ile potansiyel "bakım, tamir masraflarının", ekonomik açıdan idare aleyhine külfet oluşturabileceğinden de bahsedilemeyeceği açılktır.
Bu itibarla, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Toplam ...-TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
6. Posta giderleri avansından artan tutar ile istemi halinde kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davalı idareye iadesine,
7. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
8. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 02/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar