DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2025/1065 E. , 2025/1742 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/1065
Karar No : 2025/1742
TEMYİZ EDEN (DAVACI) :...Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 06/12/2024 tarih ve E:2024/5891, K:2024/6362 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu A1 Sertifika Sınıfı Direksiyon Eğitimi Dersi Öğretim Programına ilişkin, Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı Kararının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 06/12/2024 tarih ve E:2024/5891, K:2024/6362 sayıl kararıyla;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. ve 11. maddelerine atıfta bulunularak,
Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu A1 Sertifika Sınıfı Direksiyon Eğitimi Dersi Öğretim Programına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararının, 26/02/2024 tarih ve E-16915068-410.02-410.02 -97569648 sayılı Makam Oluru ile onaylandığı ve Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün "B Sınıfı Sürücü Belgesi İle A1 Motosiklet Kullanılması" konulu 27/02/2024 tarih ve E-32501511-410.02--410.02-97672001 sayılı Genel Yazı'nın 81 il valiliğine gönderildiği, devamında ise 06/03/2024 tarihli Tebliğler Dergisinde yayınlandığı, davalı Sendika tarafından 05/04/2024 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvurularak, Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptal edilmesi ve ... tarih ve ... sayılı karar uyarınca programın tamamlanmasına yönelik düzenleme yapılmasının istenildiği, başvurunun davalı idarece cevap verilmeyerek zımnen reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı,
Dava konusu düzenlemeye karşı dava açma süresinin, Tebliğler Dergisi'nde yayımlandığı 06/03/2024 tarihinden itibaren başladığı, dava açma süresi içerisinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapılan 05/04/2024 tarihli başvurunun (38. gün) dava açma süresini durdurduğu, davalı idarece başvuruya cevap verilmeyerek 05/05/2024 (Pazar) tarihinde zımnen ret işleminin gerçekleştiği, 06/05/2024 tarihinden itibaren dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye (kalan 22 gün) devam edeceği, davanın en son 27/05/2024 tarihinde açılması gerekirken, 23/07/2024 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenemeyeceği gerekçesiyle, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu düzenlemeyle birlikte süreklilik arz eden bir uygulamanın başladığı, bu sebeple bakılan davanın süresinde olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile temyize konu Daire kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu A1 Sertifika Sınıfı Direksiyon Eğitimi Dersi Öğretim Programına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının ...tarih ve ... sayılı kararı, 26/02/2024 tarih ve E-16915068 -410.02-410.02-97569648 sayılı Makam Oluru ile onaylanmış, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün "B Sınıfı Sürücü Belgesi İle A1 Motosiklet Kullanılması" konu, 27/02/2024 tarih ve E-32501511-410.02-410.02-97672001 sayılı Genel Yazısı ile 81 il valiliğine gönderilmiş ve Mart 2024 tarihli Tebliğler Dergisinde yayınlanmıştır.
Davacı Sendika tarafından, 05/04/2024 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvurularak, Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının... tarih ve ... sayılı kararının iptal edilmesi ve anılan Kurulun ... tarih ve ... sayılı karar doğrultusunda programın tamamlanmasına yönelik düzenleme yapılması istenilmiştir.
Bahse konu başvurunun zımnen reddi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlığını taşıyan 14. maddesinin 3/e bendinde, dilekçelerin süre aşımı yönünden inceleneceği; ''İlk inceleme üzerine verilecek karar'' başlığını taşıyan 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, süre aşımı yönünden yapılan incelemede Kanuna aykırılık görülürse davanın reddine karar verileceği hususları hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanun'un "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde;
"1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.
...
4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne,
"İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde;
"1. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.
2. (Değişik: 10/6/1994-4001/5 md.) Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler.
3. (Mülga: 10/6/1994-4001/5 md.)"
"Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde ise;
"1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.
2. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.
4. (Mülga: 10/6/1994-4001/6 md.)" hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, Milli Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisi Yayım Yönetmeliği'nin 1. maddesinde, Yönetmeliğin amacının, Bakanlıkla ilgili kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge ve programlar ile duyuruların yer alacağı Tebliğler Dergisi'nin yayımı, dağıtımı ve diğer hususlarla ilgili iş ve işlemleri düzenlemek olduğu belirtilmiş; 5. maddesinde, Tebliğler Dergisi'nin her ayın ilk on günü içinde yayımlanacağı ve yayımlandığı tarihte Yayımlar Dairesi Başkanlığının web sayfasında yer alacağı, yayımlanma tarihinin gerekli durumlarda anılan Daire Başkanlığınca değiştirilebileceği, Tebliğler Dergisi'nin yayımlandığı tarihten itibaren 10 (on) gün içinde ilgili birim ve kuruluşlara gönderileceği; 7. maddesinde, Tebliğler Dergisi'nin okul ve kurum müdürlüklerince yönetici, öğretmen ve diğer ilgililere duyurulmasının sağlanacağı ve yapılan duyuruların arşivleneceği kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Düzenleyici işlemin ilanından sonra dava açma süresi içerisinde bu işlemin iptali istemiyle dava açılabileceği veya 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında idareye başvuru yapılabileceği gibi, dava açma süresinin geçmiş olması hâlinde, düzenleyici işlemin uygulanmasına ilişkin yeni bir işlem tesis edildiğinde ilgililerin uygulama işlemini veya dayanağı olan düzenleyici işlemi ayrı ayrı veya birlikte yine dava açma süresi içinde dava konusu edebilecekleri açıktır.
Düzenleyici işlemlerin değiştirilmesi, düzeltilmesi, kapsamının genişletilmesi gibi istemlerle yapılan başvurular, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında olup altmış günlük dava açma süresi içerisinde yapılan başvuruların dava açma süresini durduracağı, bu halde Kanun'un 11. maddesi hükümlerinin işletileceği, ancak; genel dava açma süresi geçtikten sonra bu gibi istemlerle yapılan başvuruların ise dava açma süresini canlandırmayacağı tartışmasızdır.
Öte yandan, altmış günlük dava açma süresi geçtikten sonra düzenleyici işlemlerin değiştirilmesi, düzeltilmesi, kapsamının genişletilmesi gibi istemlerle yapılan başvuruların Kanun'un 10. maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.
Dava konusu düzenleme ile, "B" sınıfı sürücü belgesi sahibi olup "A1" sınıfı sürücü belgesi ile kullanılabilen motosikletleri kullanmak isteyenlerin, özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarına kayıtları, programın amacı, programın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ile kursiyerlere verilecek uygulamalı eğitimlerde dikkat edilecek hususlar, programda eğitici olarak görevlendirileceklerin nitelikleri ile programın süresi ve programın uygulanması ile program ile amaçlanan kazanımlara yönelik kurallar belirlenmiş ve düzenleme Mart 2024 tarihli MEB Tebliğler Dergisi'nde yayımlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; Milli Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisinde yayımlanan düzenlemelere karşı açılacak davalar açısından hesaplanacak sürenin tespitinde, bahse konu Derginin yayım tarihinin esas alınması gerektiği açıktır.
Öte yandan, Milli Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisi Yayım Yönetmeliği'nin 5. maddesinde yer alan, Tebliğler Dergisi'nin her ayın ilk 10 (on) gün içinde yayımlanacağı ve yayımlandığı tarihte de Yayımlar Daire Başkanlığının web sayfasında yer alacağı, yayımlanma tarihinin gerekli durumlarda anılan Daire Başkanlığınca değiştirilebileceği yolundaki kurallar birlikte değerlendirildiğinde; Tebliğler Dergisi'nin yayım tarihinin belli olduğu durumlarda bu tarihte, yayım tarihinin kesin olarak tespit edilemediği durumlarda ise anılan Dergi'nin ait olduğu ayın son gününde yayımlandığının kabulü gerekmektedir.
Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının dava konusu ...tarih ve ... sayılı Kararı'nın yayımlandığı Mart 2024 tarihli MEB Tebliğler Dergisi incelendiğinde ise, anılan Dergide yayım tarihinin açıkça belirtilmediği görüldüğünden, dava konusu düzenleme açısından hesaplanacak dava açma süresinin, Derginin ait olduğu ayın son günü olan 31/03/2024 tarihinden itibaren başlatılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu düzenlemeye karşı dava açma süresinin 31/03/2024 tarihinde başladığı, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapılan 05/04/2024 tarihli başvurunun (5. gün) dava açma süresini durdurduğu, davalı idarece başvuruya cevap verilmeyerek 05/05/2024 tarihinde zımni ret işleminin gerçekleştiği, 06/05/2024 tarihinden itibaren kalan dava açma süresinin (55 gün) işlemeye başladığı ve bu sürenin (29/06/2024 tarihi Cumartesi gününe rastladığından) de 01/07/2024 (Pazartesi) günü sona erdiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, en geç 01/07/2024 tarihinde açılması gerekirken, 23/07/2024 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki Daire kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 06/12/2024 tarih ve E:2024/5891, K:2024/6362 sayılı kararının, yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 25/09/2025 tarihinde, oyçokluğu ile karar verildi.
GEREKÇEDE KARŞI OY
X- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde, dava açma süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, aynı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasında da, sürelerin, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı düzenlenmiştir.
Düzenleyici işlemler açısından ilan ya da yayın müessesesi, aleniyet şartının sağlanması ve ilgililerin haklarının ihlal edilip edilmediğini öğrenmeleri açısından hayati öneme haizdir. Bu sebeple yapılan ilan ya da yayının, ilgililer açısından tebliğin hüküm ve sonuçlarını doğuracak niteliği haiz bulunması gerekmektedir. Aksi halde söz konusu ilan ya da yayın üzerine, dava açma veya başvuru süresinin işlemeye başladığının kabulüne hukuken imkan bulunmamaktadır.
Gerek 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu gerekse ilgili diğer mevzuatta, düzenleyici nitelik taşıyan Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Kararlarının nasıl tebliğ/ilan edileceğine yönelik herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Yine bir düzenlemenin Milli Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisinde yayımlanmış olmasının, ilgililer açısından tebliğ yerine geçeceği ve dava açma süresini başlatacağına yönelik kanuni bir düzenleme de bulunmamaktadır.
Her ne kadar, Milli Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisi Yayım Yönetmeliği ile derginin yayımı, dağıtımı ile ilgili esas ve usuller belirlenmiş ise de, bu Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlanmamıştır. Bu Yönetmeliğin 5. maddesinde, "Tebliğler Dergisi, her ayın ilk 10 günü içinde yayımlanır ve yayımlandığı tarihte Daire Başkanlığının web sayfasında yer alır. Yayımlanma tarihi, gerekli durumlarda Daire Başkanlığınca değiştirilebilir. Tebliğler Dergisi yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde ilgili birim ve kuruluşlara gönderilir." düzenlemesi yer almıştır. Ayrıca Yönetmeliğin 7. maddesinde, "Tebliğler Dergisinin okul ve kurum müdürlüklerince yönetici, öğretmen ve diğer ilgililere duyurulması sağlanır ve yapılan duyurular arşivlenir." denilmek suretiyle yönetici, öğretmen ve diğer ilgililer yönünden "duyuru yapılması" şartı öngörülmüştür. Yönetmeliğin 12. maddesinde ise, derginin ücretsiz gönderileceği yerler belirlenmiş olup, Bakanlık merkez ve il/ilçe milli eğitim müdürlükleri, yurt dışı teşkilatı ile diğer kurum ve kuruluşlara Daire Başkanlığınca belirlenecek sayıda gönderileceği öngörülmüştür.
Bu haliyle, anılan Dergide yayımlanan Talim ve Terbiye Kurulu Kararları açısından yayım tarihinin, ilgililer açısından hukuken belirli, anlaşılabilir ve ulaşılabilir olduğunu söylemek oldukça güç bulunmaktadır. Yönetici, öğretmen ve diğer ilgililer açısından dahi, Derginin yayım tarihinin esas alınmayıp, bu kişilere "duyuru yapılması" şartının öngörülmesi, arşivleneceği için bu duyurunun imza karşılığı olacağı da gözetildiğinde, gerek yönetici, öğretmen ve kurumdaki diğer ilgililer açısından gerekse üçüncü kişiler açısından Derginin yayım tarihinin dava açma süresinin başlangıç tarihi olarak kabul edilmesinin mahkemeye erişim hakkının sınırlandırılmasına neden olacağı kuşkusuzdur. Üçüncü kişilerin, Talim ve Terbiye Kurulu Kararlarının Tebliğler Dergisinde yayımlandığı tarihte, bu kararları bütün unsurlarıyla öğrendiğini kabul etmek mümkün gözükmemektedir.
Bu durumda Talim ve Terbiye Kurulu Kararlarına karşı açılacak davalarda, bu kararların Tebliğler Dergisinde yayımlandığı tarihin dava açma süresinin başlangıcı olarak kabul edilmemesi, üçüncü kişiler açısından bu Kararlardan haberdar olduklarını belirttikleri tarihin, diğer bir deyişle öğrenme tarihinin esas alınması, öğrenme tarihi belli değilse bu konuda idareye yapılan başvuru varsa başvuru tarihinin esas alınması gerekir.
Buna göre, Tebliğler Dergisinde 06/03/2024 tarihinde yayımlanan dava konusu Talim ve Terbiye Kurulu'nun ... tarihli ve ... sayılı Kararının, davacı tarafından öğrenme tarihi belirtilmediği için, idareye başvuru yaptığı 05/04/2024 tarihinde öğrenildiği kabul edildiğinde, başvurunun cevap verilmeyerek reddi üzerine en geç 04/07/2024 tarihinde açılması gerekirken, 23/07/2024 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle; davacının temyiz isteminin reddi ile temyize konu Daire kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
karar