Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1086 E. , 2025/2708 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1086
Karar No : 2025/2708
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1) ...
2) ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Maliye Hazinesi adına kayıtlı olan ve ekli listede belirtilen taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin 05/10/2022 tarih ve 31974 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 04/10/2022 tarih ve 6177 sayılı Cumhurbaşkanı kararının Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik kısmının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Cumhurbaşkanı kararından çok önce uyuşmazlığa konu taşınmazda bulunan yapıya ilişkin olarak alınan yapı kayıt belgesinin bulunduğu, Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce yapılan düzeltme sonrasında ... tarihli yeni belgenin verildiği, devamında ... tarihinde yapı kayıt belgesinin iptal edildiği, iptale ilişkin işleme karşı açılan davanın derdest olduğu, bu arada Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca ... tarihinde taşınmazın satışa çıkarılması üzerine bakılan davanın açılması gerektiği, taşınmazın yapı kayıt belgesi alınmasından sonra özelleştirme kapsam ve programına alındığı, kararın kamu yararına hizmet etmediği, taşınmazın satışı durumunda Özelleştirme İdaresi Başkanlığı gelir elde edecekken, kendisine doğrudan satışı durumunda ise hem Hazinenin gelir elde edeceği hem de hukuka uygun bir işlem yapılmış olacağı ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMASI: Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın dava açma süresi geçtikten sonra açıldığı ileri sürülmüştür.
Esasa ilişkin olarak ise, özelleştirme programına alınarak idareye devredilen taşınmazların bu hususa ilişkin kararın alındığı tarihte başka bir işleme gerek olmadan ve bedel alınmaksızın idareye devredilmiş sayılacağı, bağlı oldukları bakanlık ve kurumla ilişkilerinin kesileceği, uyuşmazlığa konu taşınmazın da dava konusu 04/10/2022 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla idareye devredildiği, 19/09/2024 tarihli yazıyla Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden yapı kayıt belgelerinin iptalinin istenildiği, belge iptalinden sonra taşınmazın davacı tarafından halen kullanılmaya devam edildiği, herhangi bir ecrimisil ödemesi yapılmadığı, gerçekleştirilen ihalede 7 teklif alındığı, davacı tarafından İhale Şartnamesi dahi alınmadığı, ... İdare Mahkemesince verilen yürütmenin durdurulması kararı sonrasında kararın kesinleşme sürecinde yatırımcılar tarafından ihale için verilen geçici teminat mektuplarının teklif sahiplerine getireceği maliyet ve kamu menfaati göz önünde bulundurularak ihalenin iptal edildiği ve geçici teminatların iadesine karar verildiği, dava konusu kararda hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
05/10/2022 tarih ve 31974 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 04/10/2022 tarih ve 6177 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla, aralarında söz konusu Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın da bulunduğu, Maliye Hazinesi adına kayıtlı olan ve ekli listede yer alan taşınmaz ve hisselerin özelleştirme kapsam ve programına alınmasına; satış, kiralama, gelir ortaklığı modeli ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi veya işletme hakkının verilmesi yöntemlerinden biri ya da birkaçının birlikte uygulanarak özelleştirilmesine, özelleştirme işlemlerinin 31/12/2025 tarihine kadar tamamlanmasına karar verilmiştir.
Davacının, söz konusu taşınmaz üzerinde bulunan yapıya ilişkin olarak düzenlenen yapı kayıt belgesi bulunmakta olup, bu belge davacı tarafından yapılan başvuru üzerine güncellenerek ... tarih ve ... belge numarasıyla yeniden düzenlenmiştir.
... tarih ve ... sayılı Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü yazısıyla davacıya yapılan bildirimde; Özelleştirme İdaresi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, 18/05/2022 tarih ve 5591 sayılı ile 04/10/2022 tarih ve 6177 sayılı Cumhurbaşkanı kararlarıyla özelleştirme kapsam ve programına alınan Ankara ili, Çayyolu ilçesi, ... ve ... mahallelerinde bulunan 13 taşınmazın mülkiyetlerinin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı adına tescil edildiği, tapu kayıtlarının birer örnekleri ile yapı kayıt belgelerinin bilgilerini içeren taşınmaz listesinin ekte sunulduğu belirtilerek 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi ile Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Tebliği uyarınca söz konusu taşınmazların yapı kayıt belgelerinin ivedilikle iptal edilmesinin istenildiği, bu doğrultuda yapı kayıt belgesinin ... tarih ve ... sayılı Olur ile iptal edildiği, iptal işlemine 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde öngörülen sürelerde idare mahkemelerinde dava açılabilmesinin mümkün olduğu hususları tebliğ edilmiştir.
Dairemizin 06/05/2025 tarihli ara kararıyla, diğer hususların yanı sıra ... tarih ve ... sayılı Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü yazısının davacıya hangi tarihte tebliğ edildiği/davacı tarafından hangi tarihte öğrenildiği ve davacı tarafından dosyaya sunulan ... tarih ve ... belge numaralı (düzeltme sonrası ... tarih ve ... belge numaralı) yapı kayıt belgesine ilişkin olarak herhangi bir işlem tesis edilip edilmediği sorularak, belirtilen hususlara ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verilmiştir.
Ara kararına verilen cevaplardan, ... tarih ve ... sayılı yazının davacıya 21/10/2024 tarihinde tebliğ edildiği, bunun üzerine davacı tarafından yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı Cumhurbaşkanı kararının iptali istemiyle dava açıldığı; bahse konu davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla söz konusu işlemlere karşı ayrı ayrı dava açılması gerektiği gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykırılıktan dolayı dava dilekçesinin reddine karar verildiği, kararın 10/12/2024 tarihinde davacı vekiline tebliğ edildiği, ardından yapı kayıt belgesinin iptali işleminin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin ... sayılı esasına kayden dava açıldığı, ancak işlemin dayanağı Cumhurbaşkanı kararına dava açılmadığı anlaşılmış, öte yandan davacı tarafından taşınmazın özelleştirme kapsamına alındığının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü yazılarıyla öğrenildiği, ancak belgeye ilişkin düzeltme yapılması halinde belgenin geçerliğini koruyacağı düşüncesiyle Cumhurbaşkanı kararına dava açılmadığı, ancak düzeltmeye rağmen belgenin iptal edilmiş olması ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hukuki süreçler devam ederken ve yapı kayıt belgesi sahibi olan kendisi varken taşınmazın satış için ihaleye çıkarılması üzerine, uygulama ile işlerlik kazanan satış ihale sürecinin başlamasıyla dava açılması gerektiğinden bahisle bakılan davanın açıldığı belirtilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçesinin süre aşımı yönünden; (g) bendinde, 3 ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönünden inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, süre aşımı bulunan hallerde davanın reddedileceği; (d) bendinde, 3/g bendinde yazılı halde otuz gün içinde 3 ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak üzere dilekçenin reddine karar verileceği; "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, Özelleştirme Yüksek Kurulu kararlarından doğan uyuşmazlıklar hakkında ivedi yargılama usulünün uygulanacağı; ikinci fıkrasının (a) bendinde ise, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu kurala bağlanmıştır.
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde, "Bu Kanun'un 1. maddesinde sayılan kuruluşların 'özelleştirme kapsamına' alınmasına, özelleştirme kapsamına alınanlardan mevcut durumu itibariyla özelleştirilebilir nitelikte olmayanların mali ve hukuki açıdan 'özelleştirmeye hazırlanmasına', hazırlık işlemleri tamamlananların bu işlemlerin tamamlanmasından sonra, hazırlık işlemlerine gerek görülmeyenlerin ise doğrudan 'özelleştirme programına' alınmasına karar vermek ve özelleştirme kapsamına alınan kuruluşların özelleştirme işlemlerinin tamamlanması için süre tespit etmek" Kurulun görevleri arasında sayılmıştır.
09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesinde, "24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un; ... e) ... 3. maddesinin birinci fıkrası ... yürürlükten kaldırılmıştır. f) Geçici 28. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE 29- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulunca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır."; "Kurulların görevleri" başlıklı Geçici 8. maddesinde, "Bu Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde danışma kurulu, koordinasyon kurulu, değerlendirme komitesi ve benzer adlar altında yapısı ve görevleri düzenlenmiş olan kurul, komisyon, komite, çalışma grubu ve benzeri birimlerden; ilgili bakanlık ve kamu kurum ve kuruluşuna dair bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesine aktarılmayanlara ait politika belirlemeye ilişkin görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığı politika kurullarına, bunların dışındaki görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığına veya yetkilendirilecek kurum ya da makama devredilmiş sayılır." kuralına yer verilmiştir.
Anayasa'da yapılan değişikliklere uyum sağlanması amacıyla bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılması için 18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7142 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak, Bakanlar Kurulunca 02/07/2018 tarihinde kararlaştırılan 703 sayılı KHK'nin 85. maddesi ile 4046 sayılı Kanun'un "Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Başbakanın başkanlığında, Başbakanın belirleyeceği dört bakandan oluşan Özelleştirme Yüksek Kurulu (Kurul) kurulmuştur. Kurul, üyelerin tamamının katılımı ile toplanır ve kararları oybirliği ile alır. Kurulun sekretarya hizmetleri Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yürütülür." düzenlemesi yürürlükten kaldırılmış olmakla birlikte, 4046 sayılı Kanun'un 3. maddesinin ikinci fıkrasında Kurulun görevlerinin sayıldığı metin yürürlükte bulunmaya devam etmekte olup; 703 sayılı KHK'nin Geçici 8. maddesi ile de, bu Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde yapısı ve görevleri düzenlenmiş olan kurul ve benzeri birimlerin bu maddenin yürürlüğe girdiği 09/07/2018 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine aktarılmayanlara ait ve politika belirlemeye ilişkin görev ve yetkiler haricindeki diğer görev ve yetkilerin ise Cumhurbaşkanlığına veya yetkilendirilecek kurum ya da makama devredilmiş sayılacağı belirtilerek, 703 sayılı KHK'nin 85. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca yürürlükten kaldırılan 4046 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasında oluşumuna yer verilen Özelleştirme Yüksek Kurulunun görev ve yetkilerinin Cumhurbaşkanına veyahut yetkilendirilecek kurum ya da makama devredileceği kurala bağlanmıştır.
2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri ile Özelleştirme Yüksek Kurulu kararlarından doğan uyuşmazlıklar hakkında ivedi yargılama usulünün uygulanacağının kurala bağlandığı, uyuşmazlığa konu taşınmazın 05/10/2022 tarih ve 31974 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 04/10/2022 tarih ve 6177 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla özelleştirme kapsam ve programına alındığı, söz konusu Cumhurbaşkanı kararının 4046 sayılı Kanun uyarınca Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı mahiyetinde olduğu, dolayısıyla bakılan davada 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi uyarınca ivedi yargılama usulünün uygulanacağı anlaşılmıştır.
Davacı tarafından,... tarih ve ... sayılı Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü yazısıyla, ... tarih ve ... sayılı ile 04/10/2022 tarih ve 6177 sayılı Cumhurbaşkanı kararları ile Ankara ili, Çayyolu ilçesi, ... ve ... mahallelerinde bulunan 13 taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alınarak mülkiyetlerinin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı adına tescil edilmesi üzerine yapı kayıt belgesinin ... tarih ve ... sayılı Olur ile iptal edildiği hususunun kendisine 21/10/2024 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olarak belirtilen Cumhurbaşkanı kararının (18/05/2022 tarih ve 5591 sayılı ile 04/10/2022 tarih ve 6177 sayılı Cumhurbaşkanı kararları olarak belirtilmek suretiyle) iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayden dava açıldığı, Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla söz konusu işlemlere karşı ayrı ayrı dava açılması gerektiği gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykırılıktan dolayı dava dilekçesinin reddine karar verildiği, kararın 10/12/2024 tarihinde davacı vekiline tebliğ edildiği, ardından yapı kayıt belgesinin iptali işleminin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin ... sayılı esasına kayden dava açıldığı, ancak işlemin dayanağı Cumhurbaşkanı kararına dava açılmadığı, devam eden süreçte 28/04/2025 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kayıtlarına giren dilekçe ile bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, her ne kadar davacı tarafından taşınmazın özelleştirme kapsamına alındığının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü yazılarıyla öğrenildiği, ancak belgeye ilişkin düzeltme yapılması halinde belgenin geçerliğini koruyacağı düşüncesiyle Cumhurbaşkanı kararına dava açılmadığı, sonrasında düzeltmeye rağmen belgenin iptal edilmiş olması ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hukuki süreç devam ederken ve yapı kayıt belgesi sahibi olan kendisi varken taşınmazın satışı için ihaleye çıkarılması üzerine uygulama ile işlerlik kazanan ihale sürecinin başlamasıyla dava açıldığı, başka bir anlatımla dava konusu Cumhurbaşkanı kararı çok önce öğrenilmiş olsa da, kendi hukukunu etkileme durumunun oluştuğu zaman dava açıldığı ileri sürülmüş ise de, dava açma süresinin idari işlemlerin öğrenilme tarihinden itibaren başlayacağı, bu kapsamda ... İdare Mahkemesinin aktarılan ... sayılı esasına kayden 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca 30 günlük süre içerisinde dava açılmış ise de, Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı dilekçenin reddine ilişkin 10/12/2024 tarihinde tebliğ edilen kararı üzerine 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca 30 günlük dava yenileme süresi geçtikten sonra 28/04/2025 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme imkanı bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 15/1-b maddesi uyarınca DAVANIN SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutar ile istemi halinde kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 16/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar