Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/1149 E. , 2025/3069 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1149
Karar No : 2025/3069
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI YANINDA (MÜDAHİL) : ... İnşaat Makina Taahhüt Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, İzmir ili, Bayraklı ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Sokak, No:... Apartmanında ve tapunun ... ada ... sayılı parselinde kayıtlı taşınmazda 9 nolu yapı için düzenlenen 21/09/2020 tarihli "İçkili Kafeterya" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle yapılan 28/03/2023 tarihli başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Bayraklı Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bakılan davada, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde bar, kulüp ve benzeri eğlence ve toplantı yerleri gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alınması gerektiği, oy birliği ile karar alınmadığı durumda işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilemeyeceği, dosya kapsamında sunulan Bornova 6. Noterliğince tasdiklenmiş ... numaralı ... Apartmanı Yönetimine ait apartman karar defterinde yer alan 06/03/2020 tarihli kararda anılı adreste alkol satılması için oyçokluğu kararı alındığı, tapuda mesken olarak kayıtlı yerin iş yerine döndürülmesi için kat maliklerinin oybirliğiyle alınmış bir karar olmadığı görüldüğünden, davalı idare tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi şartlarını sağlamayan dava konusu iş yeri için ruhsat düzenlendiğinden, davacı tarafından iş yerinin tapuda mesken olarak geçtiği ve burasının işyeri olarak kullanılabilmesi için kat maliklerinin oybirliği gerektiğinin anlaşıldığı diğer yandan, davalı idare tarafından, zemin katta bulunan 1 nolu bağımsız bölüm için iş yeri olarak kullanıldığı belirtilerek yapı kayıt belgesi alındığı ve bu belgelerin geçerli olduğu belirtilmekte ise de, yapı kayıt belgesinin yapı ruhsatı ve eklerine aykırı yapılan imalatları geçici bir süre için koruduğu, mesken olarak ruhsatlı bir yapının iş yerine çevrilmesine cevaz vermeyeceği, kaldı ki meskenin işyeri olarak kullanılabilmesi için aranan oy birliği şartını da ortadan kaldırmayacağının açık olduğu, bu durumda, oybirliği sağlanmadan idarece verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Bayraklı Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işleminde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı ve davalı yanında müdahil tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davanın süresinde açılmadığı, apartman yönetimene ait karar defterinde 06/03/2020 tarihli karar ile oy çokluğuyla alkollü içki sunumu için muvafakat verildiği, ticarethane niteliğinde yapı kayıt belgesi alındığından yapının ticari olduğu, tesis edilen işlemin hukuka uygun kabul edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü;
İNCELEME VE GEREKÇE :
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 3. maddesinde; ''Herhangi bir saha, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamaz.'' hükmüne, 18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 7143 sayılı Kanun'un 16. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen Geçici 16. maddenin 1. fıkrasında ise; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'nun 3. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili merciler belirtildikten sonra 4. maddesinde bu mercilerin; iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak şeklinde öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacağı hükme bağlanmıştır.
10/08/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin; "Amaç" başlıklı 1.maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesinde uygulanacak esas ve usulleri düzenlemektir." düzenlemesine,"Kapsam" başlıklı 2'nci maddesinde; "Bu Yönetmelik, sıhhî ve gayrisıhhî işyerleri ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair iş ve işlemleri kapsar." hükmüne, "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5.maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır:...b) 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve benzeri eğlence ve toplantı yerleri; fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri; imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması, Tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması durumunda yönetim planında aksine bir hüküm yoksa, kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması,..." hükmüne, Geçici 7.maddede, "(Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/15 md.) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen iş yerleri, faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşıması halinde yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın ruhsatlandırılır." hükmüne yer verilmiştir.
06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ'in 6. maddesinin 8. fıkrasında; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verilir." hükmü yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden; İzmir ili, Bayraklı ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Sokak, No:... ... Apartmanında ve tapunun ... ada ... sayılı parselinde bulunan ve mesken olarak kayıtlı bağımsız bölüm için ... tarih ve ... Belge Nolu karma (konut + ticari) yapı kayıt belgesinin düzenlendiği, bunun üzerine davacıya ait içkili kafeterya faaliyet konulu işletme için ... tarihli ve ... kayıt numaralı başvuru dilekçesi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunulduğu, yapılan değerlendirme neticesinde Bornova 6. Noterliğince tasdiklenmiş ... numaralı ... Apartmanı Yönetimine ait apartman karar defterinde 06/03/2020 tarihli kararda bahse konu adreste alkollü içecek sunumu yapılması için oy çokluğu ile alınan kararın bulunduğu görülmesi üzerine ... tarihli ve ... sıra numaralı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, davacı tarafından iş yerinin tapuda mesken olarak geçtiği ve burasının işyeri olarak kullanılabilmesi için kat maliklerinin oybirliği gerektiği, oybirliği sağlanmadan idarece verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle 28/03/2023 tarihli dilekçeyle başvuru yapıldığı, başvurunun ... tarih ve ... sayılı Bayraklı Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işlemiyle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, ... tarih ve ... Belge Nolu karma (konut + ticari) yapı kayıt belgesi düzenlendiğinden işyerinin ticarethane niteliğine dönüştürüldüğü ve bu kapsamda İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca işyerleri için aranan kat maliklerinin oy çokluğuyla karar verebileceği anlaşılmaktadır.
İdare mahkemesince; her ne kadar yapı kayıt belgesinin yapı ruhsatı ve eklerine aykırı yapılan imalatları geçici bir süre için koruduğu, mesken olarak ruhsatlı bir yapının işyerine çevrilmesine cevaz vermeyeceği, kaldı ki meskenin işyeri olarak kullanılabilmesi için oy birliği şartını da ortadan kaldırmayacağının açık olduğu gerekçesi de eklenmek suretiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; yapı kayıt belgesinin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına uygulanmasında dikkate alınması gereken istisnaların İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Geçici 7. maddesinde; can ve mal güvenliği ile ilgili bu Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartlar olarak tanımlanmış olup, Mahkeme kararında belirtilen hususların ise bu şartlar kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığından işyeri açma ve çalışma ruhsatının yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verileceği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davalı Bayraklı Belediye Başkanlığının yapı kayıt belgesi kapsamında işyerinin ticarethane olarak kabul edilerek apartman yönetimince oy çokluğuyla verilen alkol satılması kararının alınması üzerine düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali talebiyle yapılan başvurunun reddine dair işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına yapılan istinaf talebinin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 15/05/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dosyanın incelenmesinden, “içkili kafeterya” faaliyet konulu işletme için ... tarihli ve ... kayıt numaralı başvuru dilekçesi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunulduğu, yapılan değerlendirme neticesinde Bornova 6. Noterliğince tasdiklenmiş ... numaralı ... Apartmanı Yönetimine ait apartman karar defterinde 06/03/2020 tarihli kararda bahse konu adreste alkollü içecek sunumu yapılması için oy çokluğu ile alınan kararın bulunduğu görülmesi üzerine ... tarihli ve ... sıra numaralı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, davacı tarafından iş yerinin tapuda mesken olarak geçtiği ve burasının işyeri olarak kullanılabilmesi için kat maliklerinin oybirliği gerektiği, oybirliği sağlanmadan idarece verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle 28/03/2023 tarihli dilekçeyle başvuru yapıldığı, başvurunun ... tarih ve ... sayılı Bayraklı Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işlemiyle reddedilmesi üzerine 28/05/2023 tarihinde işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; iş yerine ruhsat verildiği tarihte söz konusu apartmanda ikamet eden ve yöneticisi olan davacının bu ruhsatın iptali istemiyle iş yerine ruhsat verildiği veya işletmenin faaliyete geçtiğinin eşyanın tabiatına ve hayatın olağan akışına uygun bir ıttıla ile öğrenildiği tarihten başlamak üzere ya doğrudan dava açılması ya da belirtilen bu tarihlerden itibaren 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca davalı idareye başvurularak ruhsatın iptalinin talep edilmesi, talebin reddi üzerine de kalan süre içerisinde dava açılması gerekirken bu sürelerden çok sonra 28/03/2023 tarihinde yapılan başvurunun reddi üzerine 18/04/2023 tarihinde açılan davanın süresinde olmadığı anlaşıldığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçeyle bozulması gerektiği oyuyla usul yönünden aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyoruz.
(XX) KARŞI OY :
Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi kararının esas yönünden onanması gerektiği düşüncesiyle Dairemiz bozma kararına katılmıyorum.
karar