Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/1220 E. , 2025/3816 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1220
Karar No : 2025/3816
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Kaymakamlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Arazi toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri projesi kapsamında Hazine adına kayıtlı Kütahya ili, Aslanapa ilçesi, ... Mahallesinde bulunan, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan arazi toplulaştırması işleminin anılan parsel yönünden iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 02/02/2021 tarihli rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, toplulaştırma işlemi kapsamında gerçekleşen ifraz ve trampa işlemlerinin, müdahil tarafından ... İdare Mahkemesinin... Esas numaralı dosyasında eski parselleri yerine verilen... sayılı parsele ilişkin toplulaştırma işleminin iptaline yönelik açılan davada; müdahil ve müşterekleri adına tescil olunan ... parsel sayılı taşınmazın drenaj problemi olduğundan taşınmazda tarımsal faaliyette bulunulmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle verilen iptal kararının uygulanması amacıyla yapıldığı; iş bu dava konusu olayda ise; davaya konu eski ... ada ... parselin hazineye ait muhtelif konum ve ebatlardaki eski 6 adet taşınmazın toplulaştırma işlemine dahil edilmesi neticesinde oluştuğu ve bu parselin de ifraz edilerek ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar oluşturulup, bu parsellerden ... parsel davacıda bırakılırken, ... ada ... parsel sayılı olan taşınmazın, bu davada yer alan müdahil ve müştereklerine, adlarına kayıtlı ... ada ... parselin yerine trampa ile verildiği, buna karşılık ... ada ... (yeni ... ada ...) parsel sayılı taşınmazın da hazine adına tescilinin sağlandığı, ... ada ... parsel ile verilen eski ... ada (yeni ... ada...) parselin endeks değerlerinin yakın olduğu, ... parselin drenaj problemi bulunduğunun bahse konu Mahkeme kararı ile ortaya konulduğu ancak bilirkişilerce düzenlenen raporda; gelinen aşamada drenaj problemine çözüm bulunmuş olabileceği yönünde bir değerlendirmeye yer verildiği ayrıca yeni verilen taşınmazlarda en/boy oranı ile parsel şekillerinin mevzuata uygun belirlendiği, Maliye Hazinesi adına müstakil mülkiyetin sağlandığı, KYP kesintisinin yasal sınırın altında olduğu dolayısıyla Mahkeme kararının uygulanması amacıyla tesis edilen dava konusu toplulaştırma işleminin (ifraz ve trampa suretiyle) toplulaştırma amaç ve ilkeleri ile hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince dosyaya sunulan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 04/04/2024 tarihli ek rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; idarece öncelikle Hazineye ait ... ada ... parsel sayılı taşınmazın ifrazı yoluna gidilerek ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazların oluşturulduğu, akabinde müdahil ve müşterekleri adına kayıtlı ... ada ... parsel sayılı taşınmazla ... ada ... sayılı taşınmazın trampasına karar verildiği, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın ise ... ada ... sayılı taşınmaz olarak hazine adına tescilinin sağlandığı, ancak ... ada ... parselin tapu kayıtlarında bulunan geldisine bakıldığında hazineye ait muhtelif konum ve ebatlardaki ... parselin toplulaştırma işlemine dahil edilmesi sonucunda oluştuğu, ilk aşamada tahsisi yapılan... ada ... parselin blok endeksi 0,686378 iken, Mahkeme kararının uygulanması amacıyla tahsis edilen ... ada ... parselin ise 0,764805 olarak daha yüksek belirlendiği dolayısıyla davacı yönünden herhangi bir hak kaybının söz konusu olmadığı, anılan parselin drenaj problemi bulunduğunun Mahkeme kararı ile ortaya konulduğu fakat bilirkişilerce gelinen aşama itibarıyla drenaj problemine çözüm bulunmuş olabileceği yönünde bir belirlemeye yer verildiği, parsel şekillerinin mevzuata uygun belirlendiği, parsellerde Maliye Hazinesi adına müstakil mülkiyetin sağlandığı, KYP kesintisinin yasal sınırın altında olduğu hususları göz önünde bulundurulduğunda; dava konusu toplulaştırma işleminin (ifraz ve trampa suretiyle) toplulaştırma amaç ve ilkeleri ile hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun belirtilen açıklamayla reddine, karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ... ada ... Parsel nolu taşınmazın, Aslanapa Kaymakamlığınca ihale ile 23/03/2020 tarihinden itibaren 3 yıl süreyle kiraya verildiği halde anılan taşınmazın yeniden toplulaştırmaya tabi tutularak, 23/06/2020 tarihinde oluşturulan iki parselden, ... ada ... parselin şahıslar adına, ... ada ... parselin ise Maliye Hazinesi adına tescil edildiği, müdahil ...’e ait Hazine parseli ile değiştirilen eski ... ada ... parsel (yeni ... ada ... parsel) 20.892,24 metrekare iken ... ada ... parselin 22.499,70 metrekare olduğu, hazine taşınmazının yüzölçümü küçüldüğü gibi taşınmazlar konum ve yer itibariyle karşılaştırıldığında hazine taşınmazının değerinin daha kıymetli olduğu, idarenin muvafakati alınmadığı ve bilgi verilmediği belirtilerek temyiz konusu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, arazi toplulaştırma sahası ilan edilen yerlerle ilgili Cumhurbaşkanı kararı Resmî Gazetede yayımlandıktan sonra işlemleri sonuçlanıncaya kadar bu alanların mülkiyet ve zilyetliğinin devri vb. işlemlerin DSİ’nin ve proje idaresinin iznine bağlı olduğu, davacının yapmış olduğu kiraya verme işleminin, Müdürlüklerinin izni ve görüşü olmadığından hukuka aykırı olduğu, taşınmazın ifrazının hukuka uygun olduğu, hazineye ait muhtelif konum ve ebatlardaki 6 adet taşınmazın toplulaştırma işlemine dahil edilmesiyle ... ada ... ve ... olmak üzere ... parça taşınmazın tahsis edildiği, ilk aşamada tahsisi yapılan ... ada ... parselin yerine davacı idareye verilen ... ada ... parselin endeksinin daha yüksek olarak belirlendiği ve davacının hak kaybının bulunmadığı, Hazine adına tescil edilen her iki taşınmazda tam mülkiyetin sağlandığı, KYP kesintisinin yasal sınırın altında olduğu ve dava konusu toplulaştırma işleminin mevzuat hükümlerine uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş, Davalı yanında müdahil tarafından da temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu hükme bağlanmıştır.
Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı'nın 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması,(....) düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davanın davalı idare yanında müdahili olan ...'ün kendisine ait Kütahya ili, Aslanapa ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ...parsel ve ...parsel sayılı taşınmazlarına karşılık yapılan arazi toplulaştırması uygulamasıyla kendisine verilen eski ... ada ... parsele (yeni... parsel) yönelik toplulaştırmanın iptali istemiyle açılan davada, davacının yapılan toplulaştırma ile eski parselleri yerine verilen bu yeni parselin, eskilerle eşdeğer olmadığı ciddi anlamda taban suyu ve drenaj problemi olduğu gerekçesiyle yapılan toplulaştırmayı iptal eden ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının uygulanması amacıyla; işbu dava konusu edilen toplulaştırma işlemiyle Maliye Hazinesine ait ... ada ... parsel; ... ada ...ve ... ada ... sayısıyla ikiye ayrılarak kısmen eski yerinden verilen ... sayılı parsel Maliye Hazinesinde bırakılırken, ...'e yukarıda bahsi geçen iptal kararının uygulanması amacıyla eski yerine bitişik taşınmaza taşınan 18 sayılı diğer parselin verildiği, buna karşılık trampa yöntemiyle o davacının davasının iptal kararı konusu eski ... ada ...parselin (yeni ... ada ... parselinin) de davacı Maliye Hazinesine verildiği anlaşılmaktadır.
İşbu dosyada mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda özetle; dava konusu Maliye Hazinesinin eski... parselinin toplulaştırma işlemiyle yatay olarak bölünerek 259 ada ... ve ... parselin oluşturulduğu, bunlardan ...'e trampa ile verilen ... parselin %0-2 eğimli, düz ve düze yakın, organik maddece zengin derin profilli drenaj ve tuzluluk problemi olmayan tarıma elverişli olduğunun belirtildiği buna karşılık bu davanın müdahiline ait ... ada ... parselin trampa ile Maliye Hazinesi adına ... ada ... parsel olarak tescilinin yapıldığı, bunun yanısıra 04/04/2024 tarihli ek bilirkişi raporunda da özetle; davacıya trampa ile verilen ... ada ... (yeni ... ada ...) parsel sayılı taşınmazın 2019 sonbahar yağışları mevsim normali altında kaldığı halde taşınmazda su birikintilerinin, taban suyunun da yüksek olmasından kaynaklı bir drenaj problemi oluşturduğunu gösterdiğinin ...'e ait anılan E:... sayılı aynı Mahkeme dosyasına sunulan bilirkişi raporunda da değerlendirildiği, gelinen aşamada da halen drenaj pobleminin devam ettiği, DSİ Genel Müdürlüğü tarafından parseldeki probleme çözüm bulunmuş olabileceğinin düşünüldüğünün belirtildiği görülmüştür.
Ancak anılan raporlarla tespit edilen drenaj probleminin çözüldüğüne dair herhangi bir bilgi ve somut tespitin yer almadığı, üstelik her ne kadar eski ... ada ... parselin daha önce hazineye ait 6 parselin toplulaştırmasıyla oluştuğu belirtilmekte ise de gelinen aşamada, Maliye Hazinesinin tek ve müstakil olarak maliki olduğu eski ... ada ... parselin, Teknik Talimatı'n 19. maddesinde yer alan maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması ilkesine aykırı olarak ikiye bölünerek oluşan parsellerden biri olan ... ada ... parselin, bu davanın müdahili ...'e, onun başka taşınmazlarının toplulaştırması sonucunda kendisine verilen eski ... ada ... parselin (yeni ... ada ...) toplulaştırmasına karşı açtığı davada verilen iptale ilişkin mahkeme kararının uygulanması amacıyla verildiği, karşılığında da trampa ile drenaj sorununun çözülüp çözülmediği anlaşılamayan ... ada ... parselin hazineye verildiği, ayrıca dava konusu hazineye ait eski ... ada ... parselin teknik ve hukuki bir sebep bulunmaksızın bulunduğu yerde de korunmadığı anlaşılmakla, yapılan dava konusu toplulaştırma işleminde anılan parseller yönünden toplulaştırma amacına, kamu yararına ve hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının Üye...'nin karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 17/06/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.
karar