Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1224 E. , 2025/2393 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1224
Karar No:2025/2393
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Temizlik Hizmetleri Peyzaj İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğünce ... tarihinde gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Ağaç, Çalı Fidanı, Çiçek (Yazlık ve Mevsimlik) ve Çim Tohumu Mal Alım İşi" ihalesi uhdesinde kalan davacı şirketin, mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme düzenlemelerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 12/10/2023 tarih ve 32337 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu ihalenin davacı şirketin uhdesinde kaldığı, akabinde ... tarihinde idare ile davacı şirket arasında sözleşme akdedildiği, bu sözleşmenin 9. maddesinde, sözleşme süresinin işe başlama tarihinden itibaren kırk takvim günü olduğunun; 10. maddesinde, sözleşme imzalandıktan sonra beş gün içerisinde işe başlanacağının; 5. maddesinde, sözleşme kapsamında alımı yapılacak mallara ilişkin cetvelde ayrı ayrı belirtilen her bir iş kalemi miktarında temin edilecek malların sözleşme ve eklerinde yer alan düzenlemelere uygun teslim edileceğinin; 6. maddesinde sözleşmenin birim fiyatlı olduğu ve 770.850,00-TL bedel üzerinden akdedildiğinin; 31. maddesinde, yüklenicinin teslim edeceği malların teslim alınması sırasında yüklenici veya vekilinin hazır bulunması ile komisyon tarafından her teslimatta, sözleşme başlangıcından itibaren teslim edilen malların miktarı, malların ya da yapılan işin sözleşme ve ekinde yer alan teknik şartnameye uygunluğunun bir kabul tutanağı ile tespit edileceğinin; komisyon tarafından malların kalitesinin, teknik şartnamede belirtilen özelliklere uygunluğu ve varsa hatalı ve kusurlu olanların belirleneceğinin, kabule ilişkin belgenin ödeme belgesinin eki yapılmak suretiyle ödeme işlemlerinin başlatılacağının; 34. maddesinde, sözleşmede belirtilen süre uzatımları hariç yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak malı veya malları süresinde teslim etmemesi halinde on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanacağının, ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek teminatların gelir kaydedilerek sözleşmenin feshedileceğinin düzenlendiği;
"İhale süre bitimi ve malların teslim edilmemesi" konulu 04/07/2023 tarihli yazıyla, muayene ve kabul komisyonu tarafından yapılan incele sonucunda işin henüz tamamlanmamış olduğu belirtilerek söz konusu ihale kapsamındaki bütün kalemlerin eksiksiz olarak teslim edilmesi gerektiği, aksi takdirde sözleşmenin 34-34.1-34.2. maddelerinin uygulanacağının 07/07/2023 tarihinde EKAP vasıtasıyla davacıya tebliğ edildiği, Muayene Kabul Komisyonu tarafından 19/07/2023 tarihinde yapılan kontrol sonucunda aynı tarihli mal alımı muayene kabul tutanağının düzenlendiği ve bahse konu kabul belgesine konu olan mallar tablo halinde belirtilerek, yüklenici tarafından teslimi gerçekleştirilen ve tabloda yer alan malların kabul bakımından incelendiği, yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu, kabule engel olabilecek eksik, kusur ve arızalarının bulunmadığının belirtildiği, sözleşme ve teknik şartname kapsamında davacı tarafından teslim edilmesi gereken 20 adet aşılı üç top mavi servi ağacı, 20 adet mugo çamı, 14.000 adet kadife çiçeği, 5.000 adet pervane çiçeği, 5.000 adet horozibiği çiçeği, 1.000 adet kaya otu çiçeği, 1.000 adet begonya çiçeği ve 12 adet torfun, 19/07/2023 tarihi itibarıyla teslim edilmediğinin açık olduğu, 19/07/2023 tarihine kadar yapılan işe ilişkin hak ediş raporundan da davacının hak edişinden yerine gelmeyen taahhüt nedeniyle gecikme cezası kesildiği, Batman Belediyesinin 19/07/2023 tarihli işlemiyle yapılan yazılı ihtara rağmen işi tamamlamadığı gerekçesiyle sözleşmenin feshedildiği anlaşıldığından, 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesi gereğince davacı şirketin 1 yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanması yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu işin %80’inin idarenin isteği üzerine tamamlandığı ve tutanağa bağlandığı, işin 30/06/2023 tarihinden önce eksiksiz ve süresinde teslim edildiği, bu durumun 19/07/2023 tarihli mal kabul tutanağıyla sabit olduğu, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği, ihtar yazısında nedenlerin açıkça gösterilmediği, idarenin dürüstlük kuralına uygun davranmadığı, eksik malların bulunduğuna dair tutanağın tarihsiz olduğu ve sonradan düzenlendiği, 45 günlük hak düşürücü sürenin sona erdiği, nakliyeye ilişkin faturaların sunulduğu, dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından süresinde savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
... Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Ağaç, Çalı Fidanı, Çiçek (Yazlık ve Mevsimlik) ve Çim Tohumu Mal Alım İşi" ihalesi davacı şirketin uhdesinde kalmış, davacı şirket ile ... tarihinde sözleşme akdedilmiş, sözleşmede işin süresi kırk gün olacağı ve işe sözleşmenin akdedildiği tarihinden itibaren beş gün içinde başlanacağı düzenlenmiştir.
İhaleyi gerçekleştiren idare tarafından davacıya EKAP üzerinden ... tarihinde bildirilen ... tarih ve ... sayılı yazıda, "muayene komisyonu tarafından yapılan inceleme sonucunda işin henüz tamamlanmamış olduğu, söz konusu ihale kapsamındaki bütün kalemlerin tamamının eksiksiz olarak 10 (on) iş günü içinde teslim edilmesi gerektiği, aksi halde sözleşmenin 34-34.1-34.2. maddelerinin uygulanacağı" davacıya bildirilmiş, akabinde de 19/07/2023 tarihli "Mal Alımı Kabul Tutanağı" düzenlenmiş ve davacı tarafından teslim edilen malların sayısını belirtilen bir tabloya yer verilmiş, ... tarih ve ... sayılı yazıyla ise sözleşmenin 35. maddesinin (a) bendi uyarınca işin tamamlanması için verilen 10 (on) iş günlük yazılı uyarıya rağmen işin tamamlanmadığının görülmesi üzerine sözleşmenin feshine karar verilmiş, anılan karar davacıya 25/07/2023 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Davacıyla yapılan sözleşmenin feshi üzerine, 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve 26. maddesinin birinci fıkrası uyarınca davacı şirketin bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan 1 (bir) yıl süreyle yasaklanmasına karar verilmiş ve bu karar 12/10/2023 tarih ve 32337 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20. maddesinde, "Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder:
a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,
b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25'inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, hallerinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir."; 25. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, "Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:(...)
f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek."; 26. maddesinin birinci fıkrasında, "25'inci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanunun 2'nci ve 3'üncü maddeleri ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, sözleşmeyi uygulayan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir." kurallarına yer verilmiştir.
"Ağaç, Çalı Fidanı, Çiçek (Yazlık ve Mevsimlik) ve Çim Tohumu Mal Alım İşi"ne ait sözleşmenin 34.1. ve 34.2. maddesinde, "34.1. İdare tarafından, bu sözleşmede belirtilen süre uzatımı halleri hariç, Yüklenicinin, sözleşmeye uygun olarak malı veya malları süresinde teslim etmemesi halinde 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanır.
34.2. Yüklenicinin, sözleşmeye uygun olarak malı süresinde teslim etmemesi halinde, gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin %0,1 (binde bir) oranında gecikme cezası uygulanır." kuralları yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat düzenlemeleri uyarınca, yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme düzenlemelerine uygun olarak yerine getirmemesi üzerine, sözleşmede belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az 10 (on) gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği; mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme düzenlemelerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemenin sözleşmenin uygulanması sırasında yasak olan fiil ve davranışlar arasında sayıldığı, bu fiil ya da davranışta bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanun'un 2. ve 3. maddeleri ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verileceği kuşkusuzdur.
4735 sayılı Kanun'un 20. maddesinin (a) bendinde, "yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi" hallerine özgü olarak sözleşmenin en az 10 gün süreli fesih bildirimi sonrasında aynı durumun devam etmesi halinde sona erdirilebileceği yönünde düzenlemeye yer verilmişken, aynı maddenin (b) bendi ise "sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25. maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi halinde" süre verilmeksizin sözleşmenin feshedilebileceği düzenlenmiştir.
Bunun dışında, aktarılan düzenlemelere aykırı olmayacak şekilde taraflar arasında akdedilen sözleşmeyle fesih sürecine ilişkin özel düzenlemeler yapılabileceği de açıktır.
Olayda, davalı idarece idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi nedeniyle sözleşmenin tek taraflı feshedildiği ve devamında dava konusu yasaklama işleminin tesis edildiği belirtilmiş olmakla birlikte dosya içeriğinde yer alan ve davalı idarece, davacı şirkete 07/07/2023 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazıda, "muayene kabul komisyonu tarafından yapılan inceleme sonucunda işin henüz tamamlanmamış oluğu görülmüştür. Söz konusu ihale kapsamındaki bütün kalemlerin tamamının eksiksiz olarak 10 (on) iş günü içinde teslim edilmesi gerekmektedir. Aksi halde sözleşme gereğince madde 34-34.1-34.2 uygulanacaktır." ifadelerine yer verildiği görülmekte olup söz konusu yazıda sözleşmeye konu işin hangi kalemlerinin yapıldığının hangi kalemlerinin yapılmadığının ne gibi eksiklikler bulunduğunun açıkça belirtilmediği, işin tamamlanmayan kısmının 10 (on) iş günü içerisinde tamamlanmaması halinde sözleşmenin feshedileceğine yönelik bir ihtara yer verilmeksizin sözleşmenin cezai şart uygulanmasına yönelik maddelerine atıf yapılmakla yetinildiği, bu kapsamda, ... tarih ve ... sayılı yazının 4735 sayılı Kanun'un 20. maddesinin (a) bendinde düzenlenen "en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtar" niteliğini taşımadığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, davacıya 07/07/2023 tarihinden itibaren 10 (on) iş günü süre verilmesine rağmen bu süre sona ermeden (süre 20/07/2023 tarihinde sona ermektedir.) 19/07/2023 tarihli Mal Alım Kabul Tutanağının düzenlendiği ve her ne kadar teslim edilen mal miktarı ile sözleşme kapsamında teslim edilen mal miktarının birbirini tutmadığı bu tutanaktan anlaşılmaktaysa da anılan tutanakta "Yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu ve kabule engel olabilecek eksik, kusur ve arızalar bulunmadığı görülmüştür." ifadesine yer verildiği, bu ifadenin davacıda işin tamamlanan kısmıyla kabul edileceği yönünde beklenti yarattığı, bu nedenle, bu tutanaktan sonra işin kalan kısımlarının tamamlatılması için ayrıca süre verilmeksizin davacının sözleşmesinin feshedilmesi, akabinde de bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, gerek söz konusu işe ilişkin olarak taraflar arasında imzalanan sözleşmenin ilgili maddeleri, gerekse 4735 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca davacı şirkete belirlenen noksanlıkların giderilmesi için en az 10 gün süre verilmesi ve bu hususların da davacı şirkete usulüne uygun olarak bildirilmesi gerekirken, davacıya bu nitelikte bir ihtar gönderilmediğinden ve davacıda 19/07/2023 tarihli Mal Kabul Tutanağıyla yaratılan beklentiye aykırı bir şekilde 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme düzenlemelerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle davacının bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan 1 (bir) yıl süre ile yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/06/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
karar