Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1231 E. , 2025/2394 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1231
Karar No:2025/2394
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Özel Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hazine ve Maliye Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığınca ... tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Hazine ve Maliye Bakanlığı Birimlerinde İstihdam Edilip Yemek Talep Eden 1550 Personel İçin ... Tarihleri Arası 249 (İki Yüz Kırk Dokuz) Gün Üzerinden Malzemeli Yemek Hazırlama ve Dağıtım (... Öğün)" ihalesinin ihale yetkilisince iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usule yönelik olarak; davanın süresinde açılmadığı, idari mercii tecavüzünün bulunduğu, esasa ilişkin olarak ise; ihale dokümanında çelişki bulunduğu, ihalenin iptalinde ihale yetkilisinin takdir yetkisinin bulunduğu, emsal yargı kararlarının da bu yönde olduğu, iptal işlemi sonrasında yapılan ihalede işin çok daha düşük bir bedelle yapıldığı, yeni yapılan ihaleye daha fazla istekli katılarak rekabetin sağlandığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, davanın süresinde açıldığı, idari mercii tecavüzünün bulunmadığı, idarenin takdir yetkisinin sınırsız olmadığı, yükleniciden talep edilecek belgelerin sunulma zamanının farklı belirlenmesinin hukuka aykırı olmadığı, emsal yargı kararlarının da bu yönde olduğu, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile dosyanın merciine tevdiine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
Hazine ve Maliye Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığınca 19/11/2024 tarihinde açık ihale usulüyle "Hazine ve Maliye Bakanlığı Birimlerinde İstihdam Edilip Yemek Talep Eden 1550 Personel İçin 01/01/2025-31/12/2025 Tarihleri Arası 249 (İki Yüz Kırk Dokuz) Gün Üzerinden Malzemeli Yemek Hazırlama ve Dağıtım (385950 Öğün)" ihalesinin gerçekleştirileceği 16/10/2024 tarihinde kamu ihale bülteninde yayımlanarak ilan edilmiştir. Bu ilandan sonra kırk kişi tarafından ihale dokümanı indirilmiş, on altı istekli olabilecek ve istekli tarafından şikayet başvurusunda bulunulmuştur. Davalı idare tarafından, şikayet başvuruları reddedilerek ... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararıyla davacı ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiştir.
Anılan ihaleye yönelik olarak 10/12/2024 tarihinde ön mali kontrol gerçekleştirilmiş ve Strateji Geliştirme Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısında, "idari şartnamede ... İş yerleri - Gıda Maddeleri Taşıma Hizmetleri - Genel Kurallar belgesinin ihalede teklif ile birlikte sunulacağı, diğer belgelerin ise 'ihale aşamasında teklif ile birlikte sunulması zorunlu olmayıp, sözleşme öncesi idareye sunulabileceği' düzenlemesine yer verilmesinin ihale dokümanları arasında çelişki doğurduğu, 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesi aykırılık teşkil ettiği, ihaleye katılımı engelleyici hususlar olduğu ve farklı kriterler belirlenmek suretiyle söz konusu alıma ilişkin tekliflerin sunulmasında farklı yorumlara yol açabileceği" belirtilmiştir. Bu yazının ihale yetkilisince değerlendirilmesi üzerine, ... tarih ve ... sayılı işlemle uyuşmazlık konusu ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Bunun üzerine, anılan ihalenin iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde, "Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: (...) (b) İdari merci tecavüzü, (...) yönlerinden sırasıyla incelenir."; 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, "Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3. fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14'üncü maddenin; (...) (e) 3/b bendinde yazılı halde dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine, (...) karar verilir." kurallarına yer verilmiştir.
4734 sayıl Kamu İhale Kanunu'nun 53. maddesinin (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, "b) Bu Kanuna göre yapılacak ihaleler ile ilgili olarak Kurumun görev ve yetkileri aşağıda sayılmıştır: 1) İhalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmak."; 54. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, "(1) İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler. (2) Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır."; 55. maddesinin birinci fıkrasında, "Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21'inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar."; 56. maddesinin birinci fıkrasında, "İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55'inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir."; 57. maddesinde, "Şikayetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür." kuralları yer almıştır.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ'in 8. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Herhangi bir şikayet veya itirazen şikayet başvurusu olmaksızın idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulamayacağından, bu kararlar ancak idari yargı mercilerinde dava konusu edilebilir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kurallardan şikayet ve itirazen şikayet başvurusu üzerine alınan ihalenin iptaline ilişkin kararların daha önce yapılan şikayet ve/veya itirazen şikayet başvurusundaki gerekçelerden kaynaklanıp kaynaklanmadığına yönelik bir ayrım yapılmaksızın önce itirazen şikayet başvurusuna konu edilmesi gerektiği, daha sonra bu başvuru hakkında verilecek Kurul kararına karşı dava açılabileceği, herhangi bir şikayet veya itirazen şikayet başvurusu olmaksızın alınan ihalenin iptaline yönelik kararların ise doğrudan dava konusu edilebileceği anlaşılmaktadır.
Başka bir anlatımla, herhangi bir şikayet ve itirazen şikayet başvurusu olmaksızın ihalenin idarece re'sen iptal edilmesi durumunda, Kamu İhale Kurumunun (Kurum) inceleme görev ve yetkisi bulunmadığından, ihalenin iptaline ilişkin işleme karşı dava açma süresi içinde doğrudan yetkili idare mahkemesinde dava açılabilecektir. Ancak, ihalenin iptali kararından önce idareye şikayet ya da Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması ve ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından da şikayet başvurusu sonrasında veya itirazen şikayet başvurusu sonucu verilen karar neticesinde herhangi bir nedenle (ihalenin iptalinin gerekçesinin, yapılan şikayet başvurusunda ileri sürülen hususlardan ya da itirazen şikayet başvurusu sonucu verilen kararda belirtilen nedenlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı noktasında bir ayrım yapılmaksızın) ihalenin iptal edilmesi durumunda, bu kararın doğrudan dava konusu edilmesi mümkün bulunmadığından, itirazen şikayet yoluna başvurularak Kurum tarafından bu konuda alınacak nihai karar dava konusu edilebilecektir.
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu ihaleye yönelik ilanın 16/10/2024 tarihinde yapılmasından sonra birçok istekli ve istekli olabilecek tarafından ihaleyi yapan davalı idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, nitekim dava dışı Ulutaş tarafından 11/11/2024 tarihinde Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda da bulunulduğu, bununla birlikte uyuşmazlık konusu ihalenin bu şikayet başvurulardan sonra 11/12/2024 tarihinde ihale yetkilisi tarafından iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, ihale gerçekleştirilmeden önce istekli ve istekli olabilecek sıfatıyla birçok kişi tarafından davalı idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu göz önüne alındığında, davacı tarafından ihalenin iptaline ilişkin karara karşı doğrudan Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulması ve Kurul tarafından verilecek nihai kararın dava konusu edilmesi gerekirken, bu süreç tamamlanmadan doğrudan doğruya dava açıldığı, dolayısıyla bakılan davada idari mercii tecavüzü bulunduğu anlaşıldığından, 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca dava dosyasının Kamu İhale Kurumuna tevdii gerekmekte olup, esası incelenerek dava konusu işlemin iptali yönünde verilen Mahkeme kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamamktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi ile 20/A maddesi uyarınca DAVA DİLEKÇESİNİN KAMU İHALE KURUMUNA TEVDİİNE;
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece aşamasında davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Davalı idare tarafından yapılan toplam ...-TL temyiz yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına,
6. Fazladan yatırılan ...-TL harcın ve ilk derece aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,
7. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 15. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca taraflar lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine,
8. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine,
9. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 23/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar