Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1266 E. , 2025/2446 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1266
Karar No:2025/2446
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Yedek Parça İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Genel Müdürlüğünce 06/12/2024 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3. maddesinin (o) bendi uyarınca istisna kapsamında yapılan TDLHZM-2186 sayılı “Taşıt Kiralama Hizmet Alımı” ihalesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda;... tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen “Tdlhzm-1850 TPAO Taşıt Kiralama Hizmet Alımı” ihalesinin Danıştay Onüçüncü Dairesinin 11/09/2024 tarih ve E:2024/2345, K:2024/3249 sayılı kararı doğrultusunda Kamu İhale Kurulunun mezkur kararı ile ihalenin iptal edilmiş olmasına rağmen aynı ihale konusu iş için davalı idarece yapılan TDLHZM-2186 sayılı 24 ay süreli 342 adet Taşıt Kiralama ihalesinin (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı havuz sistemi kapsamında, Arama ve Üretim faaliyetlerini yürütebilmek için toplam 342 adet (24 ay süreli) Ankara Binek Araç (53), Adıyaman Binek Araç (30), Batman Binek Araç (62), Trakya Binek Araç (40), Şırnak Binek Araç (10) Batman 4*4 Pickup (113), Şırnak 4*4 Pickup (31) Ankara Minibüs (1) Ankara Süpürme Aracı (1)), Danıştay Onüçüncü Dairesinin mezkur kararında yer verilen gerekçeye uygun olarak ihalelerde rekabeti, saydamlığı, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla açık ihale usulü ile yeniden ihale edilmesi gerekirken TDLHZM-2186 sayılı 24 ay süreli 342 adet Taşıt Kiralama Hizmet Alımı ihalesinin ortaklığın esas faaliyeti ile ilişkilendirilerek 4734 sayılı Kanun’un 3. maddesinin (o) bendi uyarınca Cumhurbaşkanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının belirlediği hedeflere ulaşılabilmesi, faaliyetlerin kesintisiz yürütülebilmesi, enerji arz güvenliğinin sağlanabilmesi, kamu hizmetlerinin aksatılmadan yürütülebilmesi için ihtiyacın zorunluluk arz ettiği gerekçesiyle diğer kamu iştiraki kuruluşlardan teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalede, ihtiyacın uygun şartla karşılandığından ve rekabetin sağlandığından bahsedilemeyeğinden, dava konusu ihalede hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, uyuşmazlık konusu ihalenin istisna kapsamında gerçekleştirildiği, davacının dava açma ehliyeti olmadığı, uyuşmazlığın ivedi yargılama usulüne tabi olmadığı, Mahkemenin yerindelik denetimi yaptığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davalının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
1. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü (TPAO) Tedarik ve Lojistik Daire Başkanlığı'nca 30/10/2023 tarihinde açık ihale usulüyle "Tdlhzm-1850 TPAO Taşıt Kiralama Hizmet Alımı" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
2. Anılan ihalenin iptali istemiyle dava dışı ... Enerji İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu ... tarih ve... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararı ile reddedilmiştir.
3. ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verilmiş, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 11/09/2024 tarih ve E:2024/2345, K:2024/3249 sayılı kararı ile, İdare Mahkemesi kararının bozulmasına dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
4. Dairemizin anılan kararının uygulanması kapsamında,... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile "Tdlhzm-1850 TPAO Taşıt Kiralama Hizmet Alımı" ihalesinin iptaline karar verilmiştir.
5. Söz konusu Kurul kararı üzerine, TPAO Genel Müdürlüğünün 02/12/2024 tarihli kararı ile, söz konusu hizmetin, 4734 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (o) bendi uyarınca istisna kapsamında gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda, söz konusu hizmet alımı işi için 691.928.908,97-TL yaklaşık maliyet hesabı yapılmıştır.
6. 4734 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (o) bendi uyarınca, ... Anadolum Lojistik A.Ş. (... Anadolum) ile ... Filo Yönetimi ve Mobilite Çözümler A.Ş.'den (... Filo) teklif alınmıştır. ... Anadolum şirketinin ilk teklifi 538.569.666,67-TL olup, nihai teklifi 497.000.000,00-TL iken, ... Filo şirketinin ilk teklifi 658.727.666,67-TL olup, nihai teklifi 496.750.000,00-TL olmuştur.
7. Söz konusu bedel hadde layık görülüp ... Filo şirketi ile sözleşme imzalanmıştır.
8. Bunun üzerine, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Genel Müdürlüğünce 06/12/2024 tarihinde 4734 sayılı Kanun’un 3. maddesinin (o) bendi uyarınca istisna kapsamında yapılan TDLHZM-2186 sayılı “Taşıt Kiralama Hizmet Alımı” ihalesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İstisnalar" başlıklı 3. maddesinin (o) bendinde, "Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının bağlı, ilgili veya ilişkili kurum veya kuruluşlarının, faaliyetleri ile ilgili olarak birbirlerinden veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarından karşılanan enerji, yakıt, mal, hizmet, danışmanlık alımları ve büyük onarım işleri, TETAŞ tarafından tedarik amaçlı yapılacak elektrik enerjisi alımları, (...) ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç bu kanuna tabi değildir." kuralına yer verilmiştir.
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Ana Statüsünün "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 2. maddesinde, "...3- İktisadi Devlet Teşekkülü «Teşekkül»; sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan kamu iktisadi teşebbüsüdür."; "Hukuki Bünye" başlıklı 3. maddesinde, "1 - Bu Ana Statü ile teşkil olunan TPAO Tüzel Kişiliğine sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi Devlet Teşekkülü'dür." kuralı, "TPAO'nun Amaç ve Faaliyet Konuları" başlıklı 4. maddesinde, "Kamu petrol sektörünü merkezi plânlama ve koordinasyon ilkeleri dahilinde organize etmek ve bu suretle sektörü verimli, uyumlu ve memleket ihtiyaçlarını karşılamakta etkin duruma getirmek ve Petrol Kanununda tanımlanan petrol ameliyeleri ile dağıtım ve pazarlama faaliyetlerinde bulunmak ve Jeotermal enerji üretimini geliştirmek, sermaye birikimi sağlayarak öncelikle petrol arama ve üretiminde yatırım kaynağı yaratmak amacı ile teşkil edilen TPAO'nın faaliyet konuları aşağıda gösterilmiştir.
1- Devletin genel enerji ve petrol politikası dahilinde yurt içinde ve gerektiğinde yurt dışında arama, üretim, taşıma, depolama ve rafinaj gibi tüm petrol ameliyelerini yapmak, deniz alanlarında arama, üretim, taşıma ve depolama faaliyetlerinin gerektirdiği sismik, sondaj kuyu tamamlama, workover ve diğer her türlü servis hizmeti faaliyetlerini yapmak veya yaptırmak, gemi ve liman işletmeciliği yapmak veya yaptırmak, gemi ve liman işletmeciliğinin gerektirdiği her türlü tesisi, müştemilatını inşa etmek/ettirmek, kurmak/kurdurmak ve işletmek/işlettirmek,
2- Jeotermal aramaları yapmak ve üretim tesisleri kurmak,
3- Hampetrol, tabii gaz ve petrol ürünleri ithal ve ihraç etmek,
4- Petrol ürünlerinin ihtiyaca göre bölgeler arasında dengeli bir şekilde dağıtılmasını ve yurt içinde veya yurt dışında depolanıp pazarlanmasını sağlamak,
5- Yurt içinde ve dışında mühendislik ve laboratuar hizmetlerini yürütmek, kurulmuş veya kurulacak ortaklıklara iştirak etmek veya ayrılmak,
6- Her türlü ticari işlemlerde bulunmak,
7- Faaliyet konusu işlerden herhangi biri için lüzumlu fabrika, boru hattı, depolama, enerji ve su tesisleri, bina kamp, site ve diğer tesis ve teçhizatı inşa etmek, kurmak ve işletmek, kendi sahalarından ürettiği petrol ve doğal gazdan elektrik enerjisi üretmek ve elektrik üretim faaliyetinde bulunmak, bu suretle ürettiği elektrik enerjisini iletim ve dağıtım sistemini kullanarak faaliyet konusu işlerinin ihtiyaçları için kullanmak,
8- Plan ve programları hazırlayıp takip etmek, Uygulama Stratejilerini tesbit etmek ve gerçekleşmesine çalışmak,
9- Hizmetlerin görülmesi ve geliştirilmesi için mali kaynakları bulmak ve arttırmak,
10- Bağlı Ortaklıkları arasında, koordinasyon temini ile bunların bütçelerinin, fiyat, tarife ve yatırımlarının genel ekonomi, enerji ve petrol politikalarına uyumunu sağlamak,
11- Hizmetle ilgili menkul ve gayrimenkuller almak ve satmak, kendisine veya başkasına ait gayrimenkuller üzerinde ipotek ve rehin tesis etmek veya kaldırmak, ayni veya fikri hakları almak veya satmak.
12- İstihdam geliştirme çalışmalarıkapsamında düzenlenen beceri kazandırma programlarının uygulanmasını sağlar.
13- Kurulmuş ve kurulacak küçük ve orta büyüklükteki özel kuruluşlara idari ve teknik alanlarda rehberlik yapar.
14- Petrol ürünleri ve doğalgazdan amonyak ve müştakları ile buna bağlı üre dahil azotlu ve diğer gübreleri üretmek üzere tesisler kurmak veya bu maksatla kurulmuş olan şirketlere iştirak etmek.
TPAO bu amaç ve faaliyetlerini doğrudan doğruya ve müessese, bağlı ortaklık, iştirak ve diğer birimleri eliyle yerine getirir. TPAO amaç ve faaliyet konuları Yüksek Planlama Kurulu kararı ile değiştirilebilir." kuralları yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat kurallarının birlikte değerlendirilmesinden, davalı idarenin, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı iktisadi devlet teşekkülü olduğu, TPAO’nun Ana Statüsü uyarınca amaç ve faaliyetleri göz önünde bulundurulduğunda; arama, üretim, taşıma ve jeolojik saha çalışmalarına yönelik araç ihtiyacının, kurumun asli ve sürekli görevlerinin icrası bakımından doğrudan faaliyetiyle ilgili olduğu açıktır. Özellikle, sismik çalışmalar, gravite ve manyetik veri toplama, ruhsat alanlarında güvenlik ve ulaşım, personel ve ekipman transferi, yerleşke içi operasyonel temizlik faaliyetleri gibi TPAO’nun enerji üretimi ve saha güvenliği açısından kritik görevlerinin yürütülmesinde kullanılan araçlar, taşıt kiralama hizmetinin kurum faaliyetlerinin ayrılmaz bir parçası olduğunu göstermektedir.
Nitekim, İdare Mahkemesinin ara kararına davalı idarece verilen 28/03/2025 tarihli dilekçede de, "farklı saha çalışmalarında kullanılan çeşitli amaçlara hizmet ettiği, sismik çalışmalarda, araçlar, sismik data toplama çalışmaları öncesi arazi istikşafı, yol açma çalışmalarında dozerlerin kontrolü ve personel taşınması, ekiplerin güvenliği ve ruhsat çalışmalarında, sismik ekiplerin zarar ziyan ödemeleri, sahadaki vibro sandwich box testleri ve data kontrol çalışmaları gibi işlemler için kullanıldığı, ekiplerin saha çalışmaları sırasında kontrol için sahaya ulaşımı sağlamakta da önemli bir rol oynadığı, gravite ve manyetik data toplama çalışmaları kapsamında ise, ekiplerin araziye ulaşımı, gerekli ekipmanların sahaya taşınması ve haritacılık işlerinde araçlar kullanıldığı, saha jeolojisi çalışmalarında, personelin araziye taşınması ve jeolojik işlerin yapılması için de araçların devreye girdiği, hidrokarbon ihbarlarının değerlendirilmesi amacıyla sahaya giden personel ve ekipman taşımacılığı ile Ortaklığın haritacılık işlerinde 4x4 SUV ve pick-up araçların kullanıldığı, binek araçlar ise, personelin Bölge Müdürlüklerine ve kuyulara ulaşımını, fazla mesai sonrası taşınmasını, toplantı ve etkinlikler için personel taşımacılığını, gemi faaliyetlerinde personel taşımacılığını sağladığı, Pick-up ve SUV araçların kiralama ücretinin binek araçlardan daha yüksek olması nedeniyle, daha fazla pick-up ve SUV yerine binek araç kiralamalarının tercih edildiği, Genel Müdürlük araç havuzu için kiralanan minibüsler, Tim Destek Portalı üzerinden yapılan başvurularla, çok sayıda binek araç gerektiren durumlarda ve yurt içi ya da yurt dışından gelen kafilelerin taşınmasında kullanıldığı, süpürme aracının ise ortaklığımızın Genel Müdürlük Yerleşkesi içinde temizlik amacıyla kullanıldığı" yönünde beyanda bulunulduğu da göz önüne alındığında, bu yönüyle, söz konusu hizmet alımının 4734 sayılı Kanun’un 3. maddesinin (o) bendinde yer alan “faaliyetleri ile ilgili hizmet alımları” şartının dava konusu ihalede sağlandığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede gerçekleştirilen dava konusu ihale işleminin ihale usul ve esasları açısından da hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu ihalede hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. ...TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
7. Posta giderleri avansından artan tutarların ve istemleri halinde kullanılmayan...-TL yürütmeyi durdurma harçlarının taraflara ayrı ayrı iadesine,
8. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
9. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 26/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar