Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1294 E. , 2025/2406 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1294
Karar No:2025/2406
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İletişim Otomotiv Gıda Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Ticret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... İl Sağlık Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Müdürlüğümüze Bağlı Sağlık Tesisleri ile Ek Hizmet Binalarının Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi" ihalesine yönelik olarak müdahil şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun 1.g ve 1.k bentlerinde değerlendirilen kısımları yerinde görülerek davacı şirketin ihalenin tüm kısımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (j) bendi uyarınca değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin 18/12/2024 tarih ve 2024/UH.II-1675 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için, itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen iddianın 1.g ve 1.k bentlerinde değerlendirilen kısımlarının ayrı ayrı değerlendirildiği;
İtirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen iddiaların dava konusu Kurul kararında 1.g bendinde değerlendirilen kısmına ilişkin olarak yapılan incelemede;
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde, “(…) Malzemeli yemek alımı ihalelerinde sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılmalıdır. İsteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerekmekte olup toplam miktar ve tutar açıklaması yapılmayacaktır. Örneğin normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, normal yemek ve diyet yemek gibi birim fiyatları içeren bir ihalede, isteklilerin teklif ettikleri birim fiyatı; örnek menüyü ve bu menünün üretimi için gerekli işçilik tutarını kullanarak tevsik etmeleri durumunda açıklama uygun kabul edilecektir. (…)” kuralı yer almakta olup söz konusu kuraldan isteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerektiğinin anlaşıldığı;
Davacı şirket tarafından yapılan açıklamada, iki haftalık örnek menü üzerinden öğün başına ortalama birim maliyetlerin hesaplandığı ve "İşçilik Hesaplama Modülü" üzerinden de işçilik maliyetinin hesaplandığı, yardımcı giderlere ilişkin maliyetlere ayrıca yer verildiği, belirtilen maliyetler üzerinden “malzemeli yemek sunumu hesap cetveli”nde yer alan ilgili oranlara mevzuata uygun olarak [(ana girdi maliyeti+işçilik maliyeti)/toplam teklif tutarı] ayrı ayrı yer verildiği, ana girdiler ile işçilik maliyeti toplamının, toplam teklif tutarına oranının Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen oranlar (0,80-0,95) arasında belirtildiği, ancak ana girdi giderlerine ilişkin yapılan hesaplamalar sonucunda “normal yemek” maliyetinin bir öğünlük birim fiyatının “62,39639354 TL” olarak hesaplanmasına rağmen birim fiyat teklif cetvelinde “normal yemek” için teklif edilen birim fiyatın “61,90 TL” olduğu, yapılan açıklamada normal yemek için hesaplanan birim fiyatın ihalede teklif edilen birim fiyattan daha yüksek olduğu, dolayısıyla 62,39639354 TL birim maliyet üzerinden toplam ana girdi maliyeti hesaplandığında anılan Tebliğ’de belirtilen oranın da sağlanmadığı, bu nedenle anılan istekli tarafından aşırı düşük olarak belirlenen teklifinin mevzuata uygun olarak tevsik edilemediği tespitlerine yer verildiği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
İtirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen iddiaların dava konusu Kurul kararının 1.f bendinde değerlendirilen kısmına ilişkin olarak yapılan incelemede;
Başvuru sahibi tarafından bahse konu iddia kapsamında bazı ana girdiler için EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama sunulduğu, ancak söz konusu tutanakta yer alan girdilere ait faturaların çeşitli nedenlerle uygun olmadığı, faturaların aşırı düşük teklif sorgulama yazısının gönderildiği tarihten sonra düzenlendiği, başvuruya konu ihalede istenilen sayıda yemek malzemelerine göre oluşturulduğu, söz konusu tutanağın yasal defter bilgilerine göre değil ihalede oluşan duruma göre hazırlandığı, ihale ilanından sonra aşırı düşük yazısı geldiği andan itibaren geriye dönük sahte ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı evrak düzenlenerek mevzuata aykırı haksız menfaat elde edilmeye çalışıldığı, anılan istekli tarafından var olmayan faturaya göre açıklama verildiği, gerçekte beyan edilmeyen, vergi beyannamesi verilmeyen, vergi dairesine ulaşmayan, hiçbir şekilde işleme geçmemiş ve vergi mevzuatına göre de oluşmamış faturalarla açıklama yapıldığı, faturaların aşırı düşük teklif açıklamasının verildiği tarihte mevcut olmadığı, sonraki bir tarihte Gelir İdaresi Başkanlığına beyan edildiği şeklinde somut iddialara yer verildiği;
Davalı idare tarafından, bahse konu iddia kapsamında yapılan incelemede, ... tarih ve ... sayılı yazı, ... tarih ve ... sayılı yazı ile ... tarih ve ... sayılı yazılar ile Gelir İdaresi Başkanlığından konu ile ilgili bilgi talep edildiği, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı yazı ile cevap gönderildiği, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen bilgi ve belgeler kapsamında yapılan incelemede de, davacı şirketin EK-O.7 tutanağı kapsamında yer verdiği fatura bilgileri tablosunda ... tarihli ve ... numaralı tek bir fatura bulunduğu, bu faturanın ... İnşaat Hafriyat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye hitaben düzenlendiği ve fatura konusunun 33 kalem ürüne ilişkin olduğu, söz konusu faturanın Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine geliş zamanının 13/09/2024 tarihi olduğu, incelemeye konu ihalede ise aşırı düşük teklif sorgulama yazısının istekliye tebliğ edildiği tarihin 12/09/2024 tarihi olduğu, dolayısıyla ... tarihli ve ... numaralı faturanın ihalede aşırı düşük teklif sorgulama yazısının gönderildiği tarih olan 12/09/2024 tarihinden bir gün sonra Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklendiği, açıklamalarda EK-O.7 Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı kullanılarak satışlar dayanak alınarak açıklama sunulduğu, aşırı düşük teklif açıklamalarında, EK-O.7 Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı kullanılarak satışlar dayanak alınarak açıklama sunulması durumunda, aşırı düşük teklif açıklamasına konu mamul ve/veya mal ile ilgili ağırlıklı ortalama birim maliyet/satış tutarı tespitine yönelik olarak isteklinin yasal defter ve belgelerine göre ağırlıklı ortalama birim maliyet veya satış tutarı tespitinin yapılması gerektiği ve tutanağın düzenlenme dönemine ait dayanak fatura bilgilerinin fatura bilgileri tablosunda gösterilmesi gerektiği, tutanağın Tebliğ uyarınca ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesinin zorunlu olduğu, dolayısıyla faturaların da ilgili dönem itibariyle işlem görmesinin zorunlu olduğu, davacı şirketin teklifinin ihalenin 1. ve 4. kısımlarında aşırı düşük teklif olduğu, ihalenin 2, 3 ve 5. kısımlarında ise sınır değerin üzerinde olduğu, 4734 sayılı Kanun’un 58. maddesinin üçüncü fıkrasında, ihale sırasında veya sonrasında yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenlerin, idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak sonraki ihalelere de iştirak ettirilmeyeceklerinin hüküm altına alındığı, ihale üzerinde bırakılan davacı şirket tarafından 11/07/2024 tarihinde gerçekleştirilen satışa ait faturaların, aşırı düşük teklif sorgulama yazısının gönderilmesinden sonraki bir tarihte Gelir İdaresi Başkanlığına gönderilmesi sebebiyle, bu faturalar dayanak alınarak düzenlenen EK-O.7 satış tutarı tespit tutanağının kamu ihale mevzuatı açısından açıklamalar kapsamında dikkate alınabilecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, söz konusu faturaların EK-O.7 tutanağının müstenidatı olamayacağı, anılan fiil ve davranışın ise 4734 sayılı Kanun’un “Yasak fiil veya davranışlar” başlıklı 17. maddesinin (b) bendinde düzenlenen “ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak” fiili kapsamında değerlendirilerek aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesine ve davacı şirketin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirlenmediği ihalenin diğer kısımlarında da (2, 3 ve 5’inci kısımlarında) söz konusu hüküm uyarınca değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin Kurul kararının bu kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, faturaların EK.O-7 tutanağı kapsamında işlem görmesi açısından Gelir İdaresi Başkanlığına ne zaman gönderildiğinin bir öneminin bulunmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği'nde tutanağa esas alınan bilgilerin ihalenin ilan/davet tarihinden önceki üç ay içerisinde gerçekleşmiş olmasının arandığı, söz konusu faturanın bu şartı sağladığı, faturanın Gelir İdaresi Başkanlığına geç bildirilmesinin ancak vergi hukuku alanında sonuç doğurabilecek nitelikte olduğu, Kurulun önceki kararlarında EK.O-7 tutanağının içeriğine ilişkin iddiaları incelemediği, söz konusu faturanın EK.O-7 tutanağının dayanağı olarak kullanılmasının 4734 sayılı Kanun'un 17/b maddesi çerçevesinde "ihale kararını etkileyecek davranış" olarak değerlendirilmesinin ve yasaklama yaptırımı uygulanacak şekilde karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, ihale kararını etkileyecek davranış ibaresinin geniş bir şekilde yorumlanmasının ceza içeren hükümlerin kıyasa yol açacak şekilde geniş yorumlanmamasına aykırı olduğu, söz konusu faturanın gerçeğe aykırı bir şekilde düzenlendiğinin Kurul tarafından tespitinin söz konusu olmadığı, ihalenin 1. ve 4. kısımlarına yönelik olarak değerlendirme dışı bırakılma kararının ihalenin diğer kısımlarındaki teklifleri de etkileyecek şekilde uygulanmasının hukuka aykırı olduğu, normal yemek maliyeti üzerinden yapılan değerlendirme ile Tebliğ'de yer alan oranların sağlanamadığı değerlendirmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararında yer alan gerekçelerle temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı idare yanında müdahil tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu Mahkeme kararının, itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen iddiaların dava konusu Kurul kararında 1.g ve 1.k bendinde değerlendirilen kısmına ilişkin olarak davanın reddine ilişkin kısmının onanması; dava konusu Kurul kararının, davacının itirazen şikayet başvurusunun konusunu oluşturmayan ihalenin 2., 3. ve 5. kısımlarına yönelik olarak da değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin kısmına yönelik davanın reddine ilişkin kısmının bozularak bu yönden dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
... İl Sağlık Müdürlüğü tarafından ... tarihinde açık ihale usulü ile ... ihale kayıt numaralı "Müdürlüğümüze Bağlı Sağlık Tesisleri ile Ek Hizmet Binalarının Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi" ihalesi gerçekleştirilmiş, 5 kısımdan oluşan ihalenin bütün kısımlarında davacı şirket ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi şirket olarak belirlenmiş, ihalenin 1. ve 4. kısımlarında davacı şirketin teklifi sınır değerin altında kaldığından bu kısımlara yönelik davacı şirket tarafından aşırı düşük teklif açıklaması yapılmıştır.
Müdahil şirket tarafından 30/10/2024 tarihinde yapılan şikayet başvurusu 01/11/2024 tarihinde ihaleyi gerçekleştiren idarece reddedilmiş, 01/11/2024 tarihinde yapılan itirazen şikayet başvurusunun 1.g ve 1.k bentleri altında değerlendirilen iddiaları yerinde görülmüş, davacı şirketin ihalenin tüm kısımlarında 4734 sayılı Kanun’un 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (j) bendi uyarınca değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı tesis edilmiş, bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin ikinci fıkrasında, "Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1.Temyize konu Mahkeme kararının, itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen iddiaların dava konusu Kurul kararında 1.g ve 1.k bendinde değerlendirilen kısmına ilişkin olarak davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2.Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu Kurul kararında, davacının ihalenin 2., 3. ve 5. kısımlarına yönelik olarak da değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin olarak davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;
4734 sayılı Kanun'un "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, davalı idarenin, itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından incelemesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, müdahil şirketin itirazen şikayet başvurusunda, 1. ve 4. kısımlara yönelik aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında gerçekleştiği ileri sürülen hukuka aykırılıkların ihalenin diğer kısımlarına yönelik olarak da değerlendirilmesi gerektiği yönünde herhangi bir iddianın ileri sürülmediği, başka bir anlatımla itirazen şikayet başvurusunda aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin iddiasının davacının aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu ihalenin 1. ve 4. kısımlarına ilişkin olduğu, dolayısıyla davalı idarece itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülmeyen hususlar yönünden inceleme yapılması ve karar verilmesi anlamına gelecek şekilde tesis edilen dava konusu Kurul kararının, davacının ihalenin 2., 3. ve 5. kısımlarına yönelik olarak da değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır
Bu itibarla, temyize konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu Kurul kararının, davacının ihalenin 2., 3. ve 5. kısımlarına yönelik olarak da değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine,
2. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen iddiaların dava konusu Kurul kararında 1.g ve 1.k bendinde değerlendirilen kısmına ilişkin olarak davanın reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmı ile davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4. Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu Kurul kararının, davacının ihalenin 2., 3. ve 5. kısımlarına yönelik olarak da değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5. Bu kısım yönünden DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
6. Dava kısmen ret, kısmen iptal kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamalarında davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin ...-TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan giderlerin davacı üzerinde bırakılmasına,
7. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
8. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL müdahil yargılama giderinin yarısı olan ...-TL'nin müdahil üzerinde bırakılmasına, kalan ...-TL'nin davacıdan alınarak müdahil verilmesine,
9. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcı ile temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
10. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
11. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 24/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar