Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/1323 E. , 2025/4366 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1323
Karar No : 2025/4366
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Vergi Dairesi Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacının, ... Kulübünün yöneticisi olduğu döneme ilişkin 6183 sayılı Kanun'un mükerrer 35. maddesine göre 2018/1-12 dönemine ait 827.355,38-TL ve 2017/1-12 dönemine ait 223.837,21-TL bedelli ecrimisil alacağının tahsili amacıyla adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 30/11/2023 tarihli ara kararı ile, "...ecrimisil borçlarının ... Kulübünden tahsili cihetiyle işlem tesis edilip edilmediği ile söz konusu borç, borçlu Kulüpten tahsil edilememiş ise bu durumu ispata yarar bilgi ve belgelerin (icra takibi, ipotek, haciz, varsa hacizedilen malların satışı vs.) ve bu borcun 7440 sayılı Kanuna göre yapılandırılıp yapılandırılmadığı, sorularak ilgili bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesi" üzerine gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazı ile yargı kararları üzerine söz konusu ecrimisil alacakları hakkında tecil işlemi yapıldığı bildirilmekle birlikte takip konusu borcun tahsili için Kalamış Yelken Spor Kulübünün mal varlığı araştırmasının yapıldığına ve icra takibi, ipotek, haciz, varsa haczedilen malların satışı vs. işlemlerin yapıldığına ilişkin somut bilgi ve belge sunulmadığı gibi, asıl borçlunun kamu borçlarının 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun kapsamında yapılandırıldığı, davalı idare tarafından, söz konusu alacağın asıl borçludan tahsili cihetiyle yeterli araştırma, iş ve işlemler yapılmayarak, alacağın asıl borçludan tahsil edilemediği hususunun ortaya konulamadığı, kaldı ki söz konusu borcun da yargı kararları üzerine tecil edildiği anlaşıldığından söz konusu alacağın kanuni temsilci olduğu hasebiyle davacıdan tahsiline yönelik tesis edilen dava konusu işlemde açıkça hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; ödeme emrinin 827.355,38-TL'lik kısmının 28/02/2018-02/01/2020 dönemine ait olduğu, anılan dönemde ise davacının dernek yöneticiliğinden ayrıldığı, dolayısıyla gerek borcun doğduğu, gerekse ödenmesi gereken tarihlerde derneğin kanuni temsilcisi olmadığı anlaşıldığından, davacının bu alacaktan sorumlu tutulması olanağı bulunmadığı, ödeme emrinin diğer kalemi olan, 223.837,21-TL'lik kısmına gelince, bu alacağın davacının büyük bir bölümünde kanuni temsilci olarak görev yaptığı 14/07/2017-26/02/2018 tarihleri arasını kapsadığı, dolayısıyla davacının görev süresiyle sınırlı olarak, yani 14/07/2017-03/02/2018 arasındaki kamu alacağından sorumlu olduğu, 03/02/2018-26/02/2018 tarihleri arasındaki ecrimisil borcundan ise sorumlu olmadığı, ödeme emrinin 223.837,21-TL'lik kısımla ilgili olarak, ... İdare Mahkemesinin E:... nolu dosyasında asıl borçlu dernek tarafından açılan davada, alınan bilirkişi raporuyla, dönem ecrimisil hesaplaması yapıldığı, anılan bilirkişi raporu dikkate alınarak Dairelerince yapılan hesaplama sonucunda, yani davacının sorumlu olmadığı dönemin sorumlu olduğu dönemden çıkarıldığında, 14/07/2017-03/02/2018 arası için toplam 197.342,00-TL ecrimisilin tahsili için davacı adına ödeme emri düzenlenebileceği noktasında herhangi bir duraksama olmadığı, belirtilen maddi ve hukuki durum karşısında, yukarıda ayrıntılı olarak gösterildiği şekilde dava konusu ödeme emrinin 197.342,00-TL'lik kısmında hukuka ve dayanılan düzenlemelere aykırılık, kalan kısmında ise hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen reddine, kısmen kabulüne, İdare Mahkemesi kararının, dava konusu ödeme emrinin 853.850,59-TL'lik kısmının iptali yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun yukarıda yer verilen gerekçeyle reddine, 197.342,00-TL'lik ecrimisilin tahsiline ilişkin kısmının ise kaldırılmasına ve bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Mahkeme kararına karşı yapılan itirazların istinaf aşamasında dikkate alınmadığı, asıl borçlunun karar defterlerinin ve dernek tüzüğünün incelenmediği zira kendilerinin ibra edildiği ve sorumluluğunun bulunmadığı, mal varlığı araştırması yapılmadığı, ödeme emrinde çelişkilerin mevcut olduğu ve bu kapsamda İstanbul Valiliği Milli Emlak Müdürlüğüne müzekkere yazılması gerekli iken bu taleplerinin dikkate alınmadığı, çift imza yetkisiyle görev yapıldığından diğer yetkili şahıs ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği, ödeme emri tebligatlarının ve yasalarla öngörülen usule uyulmadan işlem tesis edildiği, bir çok kanuni temsilciye ödeme emri gönderilerek ecrimisil borcunun istenildiği, ödeme emri düzenlendikten sonra dernek tüzel kişiliğinin kısmen sorgulandığı, borcun tahsil imkanının kalmadığını ispatlayamadıkları gibi bu kapsamda herhangi bir eylem ve işlemde bulunmadıkları, üyelik aidatları alınmakla birlikte iş bu üyelik aidatlarının tahsiline gidilmediği, derneğin internet sitesinde yer alan banka hesabının dahi incelenmediği, icrai herhangi bir işlem tesis edilmediği, ... Kulübü Derneği İktisadi İşletmesinin asıl borçlu dernekten bağımsız olmadığı, aynı adreste yer alan iktisadi işletmenin 2002 yılından bu yana faal olduğu ve vergi numarasının bulunduğu, hem derneğin hem de işletmenin gelirinin bulunduğu, davalı idarenin iktisadi işletmeden haberdar olmamasının mümkün olmadığı, derneğin ... Basım Yayın İletişim ve Tur. Hizm. Ltd. Şti. İle Özel ... merkezi ... Kursu Ltd. Şti'den kira gelirlerinin bulunduğu, bu iddiaları destekleyen İTO çıktılarının bulunduğu, ... Bankası nezdinde hesap bilgilerinin araştırılmadığı, asıl borçlu derneğin borçlarını yapılandırdığı, envanter kayıtlarında emtiaların bulunduğu ve vekalet ücretinin hatalı hesaplandığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden ikinci kez yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 3. maddesinde, amme borçlusu veya borçlu terimi, amme alacağını ödemek mecburiyetinde olan hakiki ve hükmi şahısları ve bunların kanuni temsilci veya mirasçılarını ve vergi mükelleflerini, vergi sorumlusunu, kefili ve yabancı şahıs ve kurumlar temsilcilerini, tahsil edilemeyen amme alacağı terimi, amme borçlusunun bu Kanun hükümlerine göre yapılan mal varlığı araştırması sonucunda haczi kabil herhangi bir mal varlığının bulunmaması, haczedilen mal varlığının satılarak paraya çevrilmesine rağmen satış bedelinin amme alacağını karşılamaması gibi nedenlerle tahsil edilemeyen amme alacaklarını, tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağı terimi de; amme borçlusunun haczedilen mal varlığına bu Kanun hükümlerine göre biçilen değerlerin amme alacağını karşılayamayacağının veya hakkında iflas kararı verilen amme borçlusundan aranılan amme alacağının iflas masasından tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması gibi nedenlerle tahsil dairelerince yürütülen takip muamelelerinin herhangi bir aşamasında amme borçlusundan tahsil edilemeyeceği ortaya çıkan amme alacaklarını ifade edeceği hükmü yer almıştır.
Yine aynı Kanunun Kanuni Temsilcilerin Sorumluluğu başlıklı mükerrer 35. maddesinde ise; Tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacaklarının, kanuni temsilcilerin ve tüzel kişiliği olmayan teşekkülü idare edenlerin şahsi mal varlıklarından bu Kanun hükümlerine göre tahsil edileceği, bu madde hükmünün yabancı şahıs veya kurumların Türkiye'deki mümessilleri hakkında da uygulanacağı......amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda kanuni temsilci veya teşekkülü idare edenlerin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahısların, amme alacağının ödenmesinden müteselsilen sorumlu tutulacağı, 55. maddesinde; amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı, 58. maddede de kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu (vergi/idare mahkemesi) nezdinde itirazda bulunabileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; ... Kulübü Derneği adına İstanbul Defterdarlığı Milli Emlak Dairesi Başkanlığı tarafından 14/07/2017-26/02/2018 dönemi için 1.418.168,40 TL, 28/02/2018-02/01/2020 dönemi için 4.938.476,91 TL ecrimisil tahakkuk ettirildiği, ancak amme alacağının adı geçen dernekten tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması nedeniyle bu kez davalı tahsil idaresince kanuni temsilci sıfatından dolayı davacı adına ... tarih ve ... sayılı ödeme emri düzenlenmek suretiyle derneğe ait amme alacağının davacıdan tahsili yoluna gidildiği, söz konusu ödeme emrinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda metnine yer verilen 6183 sayılı Kanunun mükerrer 35. maddesi ile, anılan maddede sayılan kişi ve teşekküllerin kamu alacağının borçlusu olduğu durumlarda, alacağın bu kişi ve teşekküllerin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilememesi veya tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması halinde, kanuni temsilcilerin ve tüzel kişiliği olmayan teşekkülü idare edenlerin şahsi mal varlıklarından tahsil edilebilmesine imkan tanınmış, bu suretle kamu alacağının güvence altına alınması amaçlanmıştır.
Bu itibarla, kanuni temsilcilerin tüzel kişilere ait borçlardan sorumlu tutulabilmeleri için, öncelikle borcun tüzel kişiliğin mal varlığından tahsili yoluna gidilmesi, bu yolda yapılacak takibatın sonuçsuz kalması halinde ancak kanuni temsilcilerin mal varlığına başvurulması gerekmektedir.
Olayda, dava konusu ödeme emrine konu kamu alacağının, asıl borçlusu Kalamış Yelken Spor Kulübü Derneği adına yapılan malvarlığı araştırması (gayrimenkulü, motorlu taşıtı, deniz taşıtı, iş makinası bulunamadığı ve banka hesaplarına haciz konulduğu) sonucunda tahsil edilemeyeceğinin anlaşılmış olduğundan bahisle şirketin kanuni temsilcisi sıfatı ile davacı adına ödeme emri düzenlendiği ileri sürülmüş ise de; davacı tarafından asıl borçlu derneğin üyelik aidatlarından kaynaklanan gelirinin ve anılan derneğe ait ... Kulübü Derneği İktisadi İşletmesi adında bir işletmesinin bulunduğu, (isminin 24/06/2025 tarih ve 434 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesindeki ilan ile ... Kulübü İktisadi İşletmesi olarak değiştirildiği) ve bu işletmeye ait banka hesap hareketleri ve yapılan kira sözleşmeleri kapsamında ödeme emrine konu borca yeter alacağının bulunduğunun iddia edildiği görülmüştür.
Bu durumda, davacı iddialarının incelenmesi suretiyle ödeme emrine konu alacağın, derneğin malvarlığından tahsil imkanının bulunup bulunulmadığı araştırılarak bunun sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, bu incelemeler yapılmadan verilen davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabul edilerek kısmen davanın reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Ayrıca davacı vekili tarafından Mahkeme kararının vekalet ücretine ilişkin kısmının da hukuka aykırı olduğu ileri sürülmekte olup, yeniden yapılacak yargılama sonucunda vekalet ücreti ile ilgili olarak da yeniden hüküm kurulacağı açıktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
4. Kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 10/07/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
karar