DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2025/1329 E. , 2025/1791 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/1329
Karar No : 2025/1791
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Vakfı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Bakanlığı
VEKİLİ : Huk. Müş. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Dördüncü Dairesinin 27/11/2024 tarih ve E:2023/11572, K:2024/6767 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 04/12/2021 tarih ve 31679 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kirletici Salım ve Taşıma Kaydı Yönetmeliği'nin 13. maddesinin, 15. maddesinde yer alan "Bu Yönetmeliğin gizlilik ile ilgili 13. maddesi göz önünde tutularak... " ibaresinin ve Yönetmelik'in eki Ek-1'de yer alan 3/b maddesinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 27/11/2024 tarih ve E:2023/11572, K:2024/6767 sayılı kararıyla;
Davalı idarenin, davacının ehliyetine ve davanın süresinde açılmadığına yönelik usule ilişkin iddiaları yerinde görülmemiş,
Kirletici Salım ve Taşıma Kaydı Yönetmeliği'nin iptali istenen hükümlerinin dosyada yer alan bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilmesinden; çevrenin korunması, çevre kirliliğinin azaltılması ve çevrenin korunmasına ilişkin süreçlere halkın katılımının kolaylaştırılması amacıyla, Kirletici Salım ve Taşıma Kaydı (KSTK) içeriğinde yer verilen bilgilerin, KSTK'ya tabi tesislerin havaya, suya, toprağa gerçekleştirdikleri salımların, arıtma, işleme vb. faaliyetler için atıksu aracılığıyla taşınması, tehlikeli/tehlikesiz atıkların taşınmasına ilişkin bilgilerin kural olarak halkın erişimine açık olmasının öngörüldüğü, Yönetmelik'in dava konusu edilen 13. maddesi uyarınca işletmecinin gizli kalmasını istediği bilgilere yönelik talebinin, 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Hakkında Kanun uyarınca incelerek karara bağlanması suretiyle KSTK içeriğinde yer alacağı, Yönetmelik'e tabi Faaliyetler Listesinde yer alan Ek-1/3(b) düzenlemesinde de; açık maden ve taş ocağı işletmeciliği faaliyeti için 25 hektar ve üzeri yüz ölçümlü çıkarma faaliyetine konu alana sahip kapasite eşiğinin belirlendiğinin anlaşıldığı,
Kirletici Salım ve Taşıma Kaydı Yönetmeliği'nin iptali istenen "Gizlilik" başlıklı 13. maddesinde; "(1) İşletmeci herhangi bir bilginin halka açık KSTK sisteminin dışında bırakılmasını istediği takdirde, ilgili bilgiyi ve gizlilik talebinin nedenlerini belirtmek suretiyle Bakanlığa gizlilik talebinde bulunur.
(2) Bakanlık, 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ile 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca her türlü gizlilik talebini karara bağlar.
(3) Bilginin, 4982 sayılı Kanun uyarınca veya 6698 sayılı Kanun uyarınca gizli tutulduğu durumlarda Bakanlık, gizlilik talebinde bulunan her bir tesis için gizli tutulan bilgi türünü ve bilginin gizli tutulma nedenini ayrı ayrı belirtir." düzenlemesine, "Halkın erişimine açık KSTK’nın oluşturulması" başlıklı 15. maddesinde de; "(1) Bu Yönetmeliğin gizlilik ile ilgili 13 üncü maddesi göz önünde tutularak Bakanlık halkın erişimine açık bir KSTK oluşturup güncel tutarak muhafaza eder." düzenlemesine, Yönetmelik'in Ek-1'inde yer alan Faaliyetler Listesinin iptali istenilen 3/(b) maddesinde; açık maden ve taş ocağı işletmeciliği faaliyeti yer almış olup, bu faaliyete yönelik kapasite eşiği "25 hektar ve üzeri yüz ölçümlü çıkarma faaliyetine konu alana sahip" düzenlemesine yer verildiği,
Uluslararası düzeyde Aarhus Sözleşmesi ve Sözleşme'nin bir parçası olan Pollutant Release and Transfer Register (PRTR) Protokolü'ne dayanan Kirletici Salım ve Taşıma Kaydının, Türkiye tarafından Aarhus Sözleşmesi ve PRTR Protokolü'ne taraf olmamakla birlikte Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Türkiye 2008 Yılı Ulusal Programının bir parçası olan, halka açılacak bilginin kapsamı ve içeriği açısından Avrupa Kirletici Salım ve Taşıma Kaydının kurulmasına ilişkin 18/01/2006 tarih ve (AT) 166/2006 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü'nün Türkçe tercümesinin incelenmesinden; Kirletici Salım ve Taşıma Kaydı Yönetmeliği'nin iptali istenen "Gizlilik" başlıklı 13. maddesi ve 15. maddesinde yer alan ibare ile Tüzük'ün "Gizlilik" başlıklı 11. maddesinin birbirine paralel, uyumlu hükümler içermekte olduğu, madde hükmü ile gizlilik kararı verilmesi konusunda çevresel bilgilere halkın erişimine ilişkin 28/01/2003 tarih ve 2003/4/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Direktifi'nin 4. maddesine atıf yapıldığı, anılan Direktif'in istisnalar başlıklı 4. maddesinde çevresel bilgilerin hangi hallerde reddedilebileceğinin düzenlendiği, Yönetmelik'in iptali istenen 13. maddesinde yer alan gizlilik düzenlemesi ile 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ile 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na atıf yapıldığı, 4982 sayılı Kanun'da bilgi edinme hakkının sınırlarının Kanun'un dördüncü bölümünde düzenlendiği, bu bölümde yer alan; yargı denetimi dışında kalan işlemler, Devlet sırrına ilişkin bilgi ve belgeler, ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verebilecek bilgi ve belgeler, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler, idari, adli soruşturmaya ilişkin bilgi ve belgeler, özel hayatın gizliliği, haberleşmenin gizliliği, ticari sır, fikir ve sanat eserleri, kurum içi düzenlemeler, kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler, tavsiye ve mütalaa talepleri başlıklı maddelerle hangi hal ve koşullarda taleplerin kapsam dışında kalacağının sayıldığı, 6698 sayılı Kanun ile de kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumak amacıyla düzenlemelere yer verildiği, belirtilen Kanun hükümleri uyarınca getirilen sınırlamanın anılan maddede yer alan istisnalarla uyumlu olduğu, gizlilik talebinin; 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ile 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nda yer verilen hükümler uyarınca idare tarafından karara bağlanarak karşılanacağı anlaşıldığından, dava konusu Yönetmelik'in 13. maddesinde ve 15. maddesinin iptali istenilen bölümünde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,
Yönetmelik'in eki Ek-1'in 3/(b) maddesi yönünden ise, Yönetmelik'in Ek-1'inde yer alan Faaliyetler Listesinde, belirtilen kapasite eşiğini aşması durumunda KSTK'ya tabi olan sektörlere yer verildiği, iptali istenilen (b) bendinde; açık maden ve taş ocağı işletmeciliği faaliyetine yer verildiği, bu faaliyete yönelik kapasite eşiğinin "25 hektar ve üzeri yüz ölçümlü çıkarma faaliyetine konu alana sahip" şeklinde düzenlendiği, davalı idare tarafından, söz konusu kapasite eşiğinin AB mevzuatı uyum çerçevesinde E-PRTR Tüzüğü'nde yer alan kirletici kapasiteleri ile aynı olduğu savunmasının yapıldığı, salım ve taşıma kaydı halka açılacak kirleticiler için faaliyete özgü kapasite eşiği belirlenmesine yönelik Ek-1'in Faaliyetler Listesinde, Çevre Kanunu'na ve ilgili diğer alt mevzuata aykırı bir durumun bulunmadığı ve iptali istenen "25 hektar ve üzeri yüz ölçümlü çıkarma faaliyetine konu alana sahip" düzenlemenin de çevrenin korunması ile yayılı kaynaklar ve sanayi kaynaklı çevre kirliliğinin azaltılmasına yönelik amaca aykırı bir düzenleme olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Yönetmelik'in 13. maddesi ile 15. maddesinde yer alan "Bu Yönetmeliğin gizlilik ile ilgili 13 üncü maddesi göz önünde tutularak..." ibaresinin ve Yönetmelik'in eki Ek-1'in 3/(b) maddesinde yer alan düzenlemenin Yönetmelik'in amacına, kirletici salım ve taşıma kaydı verilerinin ilgili ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar ile halkın erişimine sunulması esasına, 2872 sayılı Çevre Kanunu'na ve ilgili AB mevzuatına aykırı olduğu belirtilerek temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Üye ...'in; davacı TEMA, Türkiye Erozyonla Mücadele Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfının dava konusu işlemin iptalini istemede hukuki menfaatinin ve ehliyetinin bulunmadığı yolundaki usule ilişkin oyuna karşılık, bakılan uyuşmazlıkta, davacının dava açma ehliyetinin bulunduğuna oyçokluğu ile karar verilerek işin esasına geçildi.
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Avrupa Birliğince, Aarhus Sözleşmesi ve Sözleşme'nin bir parçası olan Pollutant Release and Transfer Register (PRTR) Protokolü gerekliliklerini yerine getirmek üzere yayımlanan European-PRTR Regülasyonu ile AB üyesi ülkeler ve beş üyenin daha katılımı ile E-PRTR sisteminin uygulanmaya başlandığı, Türkiye'nin Aarhus Sözleşmesi'ne ve PRTR Protokolü'ne taraf olmamakla birlikte "Avrupa Birliği Müktesabatının Üstlenilmesine İlişkin Türkiye 2008 yılı Ulusal Programı"nın Endüstriyel Kirlilik ve Risk Yönetimi alt önceliğine göre Avrupa Kirletici Salım ve Taşıma Kaydına dair Tüzük çerçevesinde kirletici emisyonlara ilişkin envanterin hazırlanması, raporlanmaya uygun bir biçimde kayda alınması ve raporlama sisteminin oluşturulması ve işletilmesi, E-PRTR mevzuatının 2009 yılı ve sonrası uyumlaştırılması amacıyla, Türkiye'de (EC) 166/2006 Avrupa Kirletici Salım ve Taşıma Kaydı konusunda yürütülen Kapasite Artırım Projesi çerçevesinde yapılan çalışmalar neticesinde, çevrenin korunması ile yayılı kaynaklar ve sanayi kaynaklı çevre kirliliğinin azaltılması için kirleticilerin salım ve taşıma kaydının oluşturulmasına yönelik usul ve esasların belirlenmesi amacıyla hazırlanan Kirletici Salım ve Taşıma Kaydı Yönetmeliği 04/12/2021 tarih ve 31679 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Bunun üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın "Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması" başlıklı 56. maddesinde; herkesin, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu hükme bağlanmış, çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevi olarak sayılmıştır.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "İlkeler" başlıklı 3. maddesinde, çevrenin korunmasına, iyileştirilmesine ve kirliliğinin önlenmesine ilişkin genel ilkeler arasında; başta idare, meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları olmak üzere herkesin, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olduğu, bu konuda alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlü olduğu ilkesine yer verilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü" başlıklı 12. maddesinde, ilgililerin, çevre kirliliğine neden olabilecek faaliyetleri ile ilgili olarak, kullandıkları hammadde, yakıt, çıkardıkları ürün ve atıklar ile üretim şemalarını, acil durum plânlarını, izleme sistemleri ve kirlilik raporları ile diğer bilgi ve belgeleri talep edilmesi halinde Bakanlığa veya yetkili denetim birimine vermek zorunda oldukları, denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğüne ilişkin usûl ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanun'un "Bilgi edinme ve başvuru hakkı" başlıklı 30. maddesinde de, "Çevreyi kirleten veya bozan bir faaliyetten zarar gören veya haberdar olan herkes ilgili mercilere başvurarak faaliyetle ilgili gerekli önlemlerin alınmasını veya faaliyetin durdurulmasını isteyebilir. Herkes, 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında çevreye ilişkin bilgilere ulaşma hakkına sahiptir. Ancak, açıklanması halinde üreme alanları, nadir türler gibi çevresel değerlere zarar verecek bilgilere ilişkin talepler de bu Kanun kapsamında reddedilebilir." hükmü yer almaktadır.
Çevrenin korunması ile yayılı kaynaklar ve sanayi kaynaklı çevre kirliliğinin azaltılması için kirleticilerin salım ve taşıma kaydının oluşturulmasına yönelik usul ve esasları düzenlemek amacıyla 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 12. maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 104. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 04/12/2021 tarih ve 31679 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kirletici Salım ve Taşıma Kaydı Yönetmeliği'nin "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde; Kirletici Salım ve Taşıma Kaydı (KSTK), çevresel konularda karar verme süreçlerine halkın katılımını kolaylaştırmak ve çevre kirliliğini önlemeye ve azaltmaya katkı sağlamak amacıyla oluşturulan, halkın erişimine açık ve elektronik bir veri tabanı olarak; Salım, insan faaliyeti sonucunda; dökülme, yayılma, boşaltma, enjekte etme, bertaraf etme, atma ile atık su arıtımıyla sonuçlanmayan kanalizasyon sistemleri üzerinden salım dahil olmak üzere, kasıtlı veya kazara, rutin veya rutin olmayan şekilde olup olmadığına bakılmaksızın kirleticilerin çevreye bırakılması olarak; Taşıma ise, atıkların geri kazanım veya bertaraf edilmesi için yada atıksudaki kirleticilerin atıksu arıtma tesisinde arıtılması için tesis sınırları dışına çıkarılması olarak tanımlanmış; Yönetmelik'in devamı maddelerinde Bakanlığın, Valiliğin ve işletmecilerin görev ve sorumlulukları düzenlenmiş; Yönetmelik'in "İşletmecilerin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinde, işletmecilerin, işletmelerini KSTK sistemine kaydettirmekle, yıllık raporları tesisler için belirlenen biçimde sunmakla, yıllık raporlarda sunulan bilgilerin eksiksiz ve nitelikli olmasını sağlamakla yetkili ve sorumlu oldukları düzenlemesine; "Raporlama" başlıklı 11. maddesinde, Yönetmelik'in Ek-1'inde belirtilen biri veya daha fazlasında ilgili kapasite eşiklerinin üzerindeki her bir tesisin işletmecisinin madde metninde sıralanan hususlara dair bilgiyi, ölçüme, hesaplamaya veya tahmine dayalı olduğunu da belirterek Bakanlığa yıllık olarak raporlayacağı düzenlemesine; Yönetmelik'in "Raporlama, doğrulama ve onay için son tarihler" başlıklı 14. maddesinde, her bir raporlama yılına ait bilgilerin işletmeci tarafından bir sonraki yılın 31 Mart gününe kadar raporlanacağı, işletmeci tarafından raporlanan bilgilerin valilik tarafından bir sonraki yılın 30 Haziran tarihine kadar raporlanacağı, her bir raporlama yılına ait bilgilerin Bakanlık tarafından bir sonraki yılın 30 Eylül gününe kadar onaylanacağı düzenlemesine yer verilmiş; Yönetmelik'in "Halkın erişimine sunulan KSTK’nın içeriği" başlıklı 16. maddesinde, Kirletici Salım ve Taşıma Kaydının; işletmeci tarafından bildirilmesi gereken kirletici salımlarından, havaya salımı bu Yönetmelik'in Ek-3’ü Sütun 1a’da belirtilen eşik değerleri aşanlarına, suya salımı bu Yönetmelik'in Ek-3’ü Sütun 1b’de belirtilen eşik değerleri aşanlarına, toprağa salımı bu Yönetmelik'in Ek-3’ü Sütun 1c’de belirtilen eşik değerleri aşanlarına, işletmeci tarafından bildirilmesi gereken yıllık toplam miktarı 2 tonu aşan tehlikeli atıkların miktarlarına, yıllık toplam miktarı 2000 tonu aşan tehlikesiz atıkların miktarlarına, tesis dışına taşınan atıksu kirleticilerinin bu Yönetmeliğin Ek-3’ü Sütun 1b’de belirtilen eşik değerleri aşanlarına, bilginin mevcut olduğu durumlarda 18. maddede atıfta bulunulan yayılı kaynaklardan kaynaklanan kirletici salımlarına ve halkın erişimine sunulan KSTK’nın tasarımı ve yapısına ilişkin bilgilerin halkın erişimine açık olduğu düzenlemesine; "Halkın erişimine sunulan KSTK’nın tasarımı ve yapısı" başlıklı 17. maddesinde, salımlar ve taşımaların sorgulanabilmesi ve tespit edilebilmesi amacıyla Bakanlığın, tesis ve varsa tesis ana şirketine dair bilgiler ile ilgili nehir havzası dâhil olmak üzere tesisin coğrafi konumuna, tesisin faaliyetine, duruma göre kirleticilere veya atıklara, kirleticinin salındığı hava, su ve toprak gibi tüm çevresel ortama, duruma göre atıkların tesis dışına taşınmasına ve bunların gittiği yerlere, atıksudaki kirleticilerin tesis dışına taşınmasına, yayılı kaynaklara ilişkin olarak hem veriyi hem de toplulaştırılmış veriyi halkın erişimine sunarak KSTK’yı yayınlayacağı, KSTK'nın normal işletme koşulları altında bilginin devamlı ve hazır bir şekilde internet üzerinden veya diğer elektronik araçlar aracılığıyla erişilebilir olmasını sağlamak amacıyla halkın erişimine azami derecede kolaylık tanımak üzere tasarlanacağı, KSTK tasarımının, gelecekte geliştirilme ihtimalini göz önünde bulundurarak en az son on raporlama yılını kapsayacak şekilde önceki raporlama yıllarında bildirilen bütün verileri içereceği düzenlemesine; "Bilgilere erişim başlıklı" 21. maddesinde, 2872 sayılı Kanun ve 4982 sayılı Kanun uyarınca Bakanlığın, KSTK’yı hiçbir ücret talep etmeden internet aracılığıyla yayarak halka açacağı, KSTK’ya ilişkin bilgilere halkın doğrudan elektronik araçlarla kolayca erişemediği ve talep ettiği durumda, Bakanlık tarafından bilginin halka sunulacağı, birbirini takip eden her bir raporlama yılı için raporlama yılının bitiminden 12 ay sonra KSTK bilgileri halka açık hale getirileceği düzenlemesine; "Halkın katılımı ve yargıya erişim" başlıklı 22. maddesinde de, Bakanlığın, KSTK’nın işleyişine ilişkin her türlü yorumu, bilgiyi, analizi veya görüşleri sunmak üzere halka imkan tanıyacağı, gerektiğinde, halkın sunduğu görüşleri KSTK’nın iyileştirilmesi için değerlendirip ve bu değerlendirmenin sonucu hakkında halkı bilgilendireceği, halkın çevresel bilgiye erişimine ilişkin konularda yargıya erişimin, 4982 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca garanti altına alınacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
Yine Kirletici Salım ve Taşıma Kaydı Yönetmeliği'nin Ek-1 Faaliyetler Listesinde yer alan ve belirlenen kapasite eşiğini aşan KSTK'ya tabi tesisler olarak, enerji, metal üretimi ve işlenmesi, mineral/maden sanayisi, atık ve atıksu yönetimi, kağıt ve ahşap üretimi ve işlenmesi, yoğun hayvancılık ve su ürünleri yetiştiriciliği, gıda ve içecek sektöründe hayvansal ve bitkisel ürünler ve diğer faaliyetler başlığı altında dokuz sektör şeklinde gruplandırılan faaliyetlere, Yönetmelik'in Ek-3 Listesinde de Raporlanacak Kirleticiler ve Veri Yayımlama Eşiği Değerlerinin Listesine yer verilmiştir.
Yönetmelik'in iptali istenilen "Gizlilik" başlıklı 13. maddesinde, "(1) İşletmeci herhangi bir bilginin halka açık KSTK sisteminin dışında bırakılmasını istediği takdirde, ilgili bilgiyi ve gizlilik talebinin nedenlerini belirtmek suretiyle Bakanlığa gizlilik talebinde bulunur.
(2) Bakanlık, 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ile 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca her türlü gizlilik talebini karara bağlar.
(3) Bilginin, 4982 sayılı Kanun uyarınca veya 6698 sayılı Kanun uyarınca gizli tutulduğu durumlarda Bakanlık, gizlilik talebinde bulunan her bir tesis için gizli tutulan bilgi türünü ve bilginin gizli tutulma nedenini ayrı ayrı belirtir." düzenlemesine; "Halkın erişimine açık KSTK’nın oluşturulması" başlıklı 15. maddesinde de, "(1) Bu Yönetmeliğin gizlilik ile ilgili 13 üncü maddesi göz önünde tutularak Bakanlık halkın erişimine açık bir KSTK oluşturup güncel tutarak muhafaza eder." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yönetmelik'in eki Ek-1'de yer alan Faaliyetler Listesinin 3/b maddesinde de; açık maden ve taş ocağı işletmeciliği faaliyeti için 25 hektar ve üzeri yüz ölçümlü çıkarma faaliyetine konu alana sahip kapasite eşiği belirlenmiştir.
18/01/2006 tarih ve (AT) 166/2006 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü'nün Gizlilik başlıklı 11. maddesinde; "Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin 2003/4/EC sayılı Direktifinin 4. maddesi uyarınca bir Üye Devlet tarafından gizli bilgi olarak kabul edildiğinde, bu Yönetmeliğin 7(2) maddesinde sözü edilen rapor, ilgili raporlama yılı için her tesis için hangi bilginin kamuya açıklanamayacağını ayrı ayrı belirtmeli ve bunun nedenlerini sunmalıdır." düzenlemesine yer verilmiştir.
28/01/2003 tarih ve 2003/4/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Direktifi'nin "İstisnalar" başlıklı 4. maddesinde;
"1. Üye Devletler, aşağıdaki durumlarda çevresel bilgi talebinin reddedilmesini sağlayabilir:
(a) talep edilen bilgi, talebin yöneltildiği kamu otoritesi tarafından veya adına saklanmamaktadır. Bu durumda, söz konusu kamu otoritesi, bilginin başka bir kamu otoritesi tarafından veya adına saklandığının farkındaysa, talebi mümkün olan en kısa sürede söz konusu diğer otoriteye iletir ve başvuru sahibini bu konuda bilgilendirir veya başvuru sahibine, talep edilen bilgi için başvurulabileceğini düşündüğü kamu otoritesini bildirir;
(b) talep açıkça mantıksızsa;
(c) talep, Madde 3(3) dikkate alınarak çok genel bir şekilde formüle edilmiştir;
(d) talep, tamamlanma aşamasındaki materyal veya tamamlanmamış belgeler veya verilerle ilgilidir;
(e) talep, ifşanın kamu yararına hizmet etmesi dikkate alınarak, iç iletişimlerle ilgilidir.
Tamamlanma aşamasındaki bir malzemeye ilişkin olduğu gerekçesiyle bir talebin reddedilmesi halinde, kamu idaresi, malzemeyi hazırlayan idarenin adını ve tamamlanması için gereken tahmini süreyi belirtir.
2. Üye Devletler, bilgilerin ifşasının aşağıdaki hususları olumsuz yönde etkilemesi halinde çevresel bilgi talebinin reddedilmesini öngörebilir:
(a) kanunla öngörüldüğü takdirde, kamu makamlarının işlemlerinin gizliliği;
(b) uluslararası ilişkiler, kamu güvenliği veya ulusal savunma;
(c) adaletin seyri, herhangi bir kişinin adil bir yargılama alma imkânı veya bir kamu otoritesinin cezai veya disiplin niteliğinde bir soruşturma yürütme imkânı;
(d) istatistiksel gizliliği ve vergi gizliliğini korumaya yönelik kamu yararı da dahil olmak üzere, meşru bir ekonomik çıkarı korumak için ulusal veya Topluluk hukuku tarafından öngörülen ticari veya endüstriyel bilgilerin gizliliği;
(e) fikri mülkiyet hakları;
(f) bir gerçek kişiye ilişkin kişisel verilerin ve/veya dosyaların gizliliği, söz konusu kişinin bilgilerin kamuya açıklanmasına rıza göstermediği ve bu gizliliğin ulusal veya Topluluk hukuku tarafından sağlandığı durumlarda;
(g) yasal bir yükümlülük altında olmaksızın veya böyle bir yükümlülük altına girme olasılığı olmaksızın, gönüllü olarak talep edilen bilgileri sağlayan herhangi bir kişinin çıkarları veya korunması, söz konusu kişinin ilgili bilgilerin açıklanmasına onay vermesi durumu hariç;
(h) bu tür bilgilerin ilişkili olduğu çevrenin korunması, örneğin nadir türlerin yeri.
1. ve 2. paragraflarda belirtilen ret gerekçeleri, ilgili özel durum için ifşanın sağladığı kamu yararı dikkate alınarak, kısıtlayıcı bir şekilde yorumlanacaktır. Her özel durumda, ifşanın sağladığı kamu yararı, ret kararının sağladığı çıkarla karşılaştırılacaktır. Üye Devletler, 2(a), (d), (f), (g) ve (h) paragrafları uyarınca, talebin çevreye verilen emisyonlarla ilgili bilgilerle ilgili olması durumunda talebin reddedilmesini öngöremez.
Bu çerçevede ve (f) alt paragrafının uygulanması amacıyla Üye Devletler, Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin 24 Ekim 1995 tarihli ve 95/46/EC sayılı, bireylerin kişisel verilerinin işlenmesi ve bu verilerin serbest dolaşımına ilişkin Direktifinin gerekliliklerine uyulmasını sağlarlar.
3. Bir Üye Devlet istisnalar öngörüyorsa, ilgili makamın talepleri nasıl ele alacağına karar verebilmesi için kamuya açık bir kriter listesi hazırlayabilir.
4. Başvuru sahibi tarafından talep edilen, kamu otoriteleri tarafından veya kamu otoriteleri adına tutulan çevresel bilgiler, 1(d) ve (e) veya 2 numaralı paragrafların kapsamına giren herhangi bir bilginin talep edilen diğer bilgilerden ayrılmasının mümkün olduğu durumlarda kısmen sağlanır.
5. Talep edilen bilgilerin tamamının veya bir kısmının sunulmasının reddedilmesi, başvuru sahibine yazılı olarak veya talep yazılı ise elektronik ortamda veya başvuru sahibinin talebi halinde, Madde 3(2)(a)'da veya duruma göre (b)'de belirtilen süreler içinde bildirilir. Bildirimde, ret nedenleri belirtilir ve Madde 6 uyarınca öngörülen inceleme prosedürü hakkında bilgi verilir." düzenlemeleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Daire kararının, dava konusu Yönetmelik'in eki Ek-1'in 3/b maddesine ilişkin kısmı yönünden;
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay Dördüncü Dairesi kararının dava konusu Yönetmelik'in eki Ek-1'in 3/b maddesi yönünden davanın reddine ilişkin kısmı, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Daire kararının, dava konusu Yönetmelik'in 13. maddesi ve 15. maddesinde yer alan "Bu Yönetmeliğin gizlilik ile ilgili 13. maddesi göz önünde tutularak... " ibaresi yönünden;
Dava konusu Yönetmelik'in çevrenin korunması ile yayılı kaynaklar ve sanayi kaynaklı çevre kirliliğinin azaltılması için kirleticilerin salım ve taşıma kaydının oluşturulmasına yönelik usul ve esasları düzenlemek amacıyla 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 12. maddesi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 104. maddesine dayanılarak, Avrupa Kirletici Salım ve Taşıma Kaydının kurulmasına ilişkin 18/01/2006 tarih ve (AT) 166/2006 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü (E-PRTR) dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlandığı görülmüştür.
Bu kapsamda E-PRTR Tüzüğü'nün gizlilik başlıklı 11. maddesi incelendiğinde, madde hükmü ile gizlilik kararı verilmesi konusunda çevresel bilgilere halkın erişimine ilişkin 28/01/2003 tarih ve 2003/4/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Direktifi'nin 4. maddesine atıf yapıldığı, anılan Direktif'in "İstisnalar" başlıklı 4. maddesinde, çevresel bilgi talebinin hangi hallerde reddedilebileceğinin ayrıntılı ve açık bir şekilde belirlenerek genel çerçevenin çizildiği, kamu güvenliği ve ulusal savunma gibi bazı özel durumlar dışında talebin çevreye verilen emisyonlarla ilgili bilgilere ilişkin olması durumunda üye Devletlerin, bu talebi reddedemeyeceğinin de ayrıca belirtildiği görülmektedir.
Yönetmelik'in dava konusu 13. maddesi ile 15. maddesinin iptali istenilen bölümünde ise emsal alınan AB mevzuatının aksine, gizlilik talebinin değerlendirmesine ilişkin genel çerçeve ve istisnalar açıkça ve ayrıntılı olarak düzenlenmemiş bu konuda idareye geniş bir takdir alanı bırakılmış dolayısıyla ulaşılmak istenen çevrenin korunmasına bilgi edinme yoluyla halkın katılımının sağlanması amacına aykırı şekilde gizlilik ile ilgili belirsiz bir alan oluşturulmuştur. Sonuç olarak gizlilik talebinin idarece değerlendirilmesine ilişkin ölçütlerin somut olarak ortaya konulmadığı, istisnalara yönelik olarak net bir çerçeve oluşturulmadığı görüldüğünden dava konusu Yönetmelik'in belirtilen kısımlarında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne;
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Dördüncü Dairesinin temyize konu 27/11/2024 tarih ve E:2023/11572, K:2024/6767 sayılı kararının dava konusu Yönetmelik'in eki Ek-1'in 3/b maddesi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3.Anılan Daire kararının, dava konusu Yönetmelik'in 13. maddesi ve 15. maddesinde yer alan "Bu Yönetmeliğin gizlilik ile ilgili 13. maddesi göz önünde tutularak... " ibaresi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4.Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5.Kesin olarak, 02/10/2025 tarihinde, onamaya ilişkin kısım yönünden oybirliği, bozmaya ilişkin kısım yönünden oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Dördüncü Dairesince dava konusu Yönetmelik'in 13. maddesi ve 15. maddesinde yer alan "Bu Yönetmeliğin gizlilik ile ilgili 13. maddesi göz önünde tutularak... " ibaresi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun olduğu, davacı tarafından ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, davacının temyiz isteminin reddi ile Daire kararının belirtilen kısmının onanması gerektiği oyuyla, karara bu kısım yönünden katılmıyoruz.
karar