Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/1331 E. , 2025/5525 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1331
Karar No : 2025/5525
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 05/04/2015 tarih ve 29317 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 02/03/2015 tarih ve 2015/7374 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Konya 10. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Konya ili, Sarayönü ilçesi, ... Mahallesinde yer alan ve davacının hissedarı olduğu ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının maliki olduğu Konya ili, Sarayönü ilçesi, ... Mahallesi ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik olarak yapılan toplulaştırma işlemi ile davacıya ... ada ... parsel sayılı taşınmazın tahsis edildiği, davacıya tahsisi yapılmış, yani toplulaştırılmış ve krokili yer teslimi yapılmış arazinin tescil aşamasında yaklaşık 20 dekarlık kısmının teknik gerekçesiz olarak davacının aleyhinde ve komşusuna menfaat sağlayacak şekilde yer değişikliğine uğratıldığı, bu durumun arazi verimliliğini
düşürücü nitelikte olduğu, arazi toplulaştırması sırasında davacıya ait parsel ile ilgili yer tesliminden sonra yapılan parsel küçültülmesi ve yer değiştirilmesi işleminin toplulaştırma mevzuatına uygun olmadığı, bu yönleriyle toplulaştırmanın amaç ve ilkelerine aykırı davranıldığı hususları dikkate alındığında, dava konusu parsel yönünden toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, yer teslimi yapıldıktan sonra gelen itirazların değerlendirildiği ve yapılan düzeltmelerin tekrar askı ile maliklere ilan edildiği, arazilerde gerekli düzeltmeler yapılarak yer tesliminin ilgili parseller yönünden yenilendiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesi, işletilmesinin korunması, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanması ve küçülmesinin önlenmesi amacına hizmet ettiği belirtilmektedir.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parselasyon Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi gerektiği kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının maliki olduğu Konya ili Sarayönü İlçesi ... Mahallesi'nde ... ve ... nolu 11 adet parseli bulunduğu; bunların karşılığında ise toplulaştırma sonrası davacıya ... Ada ... parsel (113.132,58 m²) ve ... ada ... nolu parselde (38.920,30 m²) toplulaştırılmış olduğu; dosyaya sunulan 17/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda; ... ada ... nolu parselin dava konusu eski ..., ... nolu kadastro parsellerinin %100'ünün yerinde korunduğu bu parsellerin toplam yüzölçümünün toplam yeni parselin %62'sine tekabül ettiği ve geriye kalan %38 oranındaki diğer parsel hisselerinin buraya taşınmış olduğu; ortak tesislere katılma payı (zayiat oranı) işleminin doğru olarak hesaplandığı, dava konusu parsellere uygulandığı ve mevzuata uygun olarak amacı doğrultusunda kullanıldığı; derecelendirme haritalarının ve dönüşüm katsayılarının doğru hesaplandığı, davacıya eski parsellerinin eşdeğerinde yeni arazi tahsisinin yapılmış olduğu tespitlerine yer verildiği, diğer taraftan, yer teslimine esas parselasyon askısında ... ada ... parselin şeklinin son halinden farklı olduğu, yer tesliminde davacıya verilen ... ada ... parselin bir kısmının parselin güney kısmına kaydırıldığı, ... ada ... parselden ayrılan kısmın ... ada ... parsel olarak yeni bir parsel haline getirildiği ve başka bir şahıs adına tescil edildiği, krokili yer teslimi yapılmış bir arazinin tescil aşamasında yaklaşık 20 dekarlık kısmının teknik gerekçesiz olarak davacının aleyhinde ve komşusunun lehinde olacak şekilde yer değiştirilmesinin arazi verimliliğini düşürücü nitelikte olduğu,
arazi toplulaştırması sırasında davacıya ait parsel ile ilgili yer tesliminden sonra yapılan parsel küçültülmesi ve yer değiştirilmesi işleminin toplulaştırma mevzuatına uygun olmadığı, bu yönleriyle toplulaştırmanın amaç ve ilkelerine aykırı davranıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Dosyaya sunulan raporda arazi değişimini gerektiren teknik bir zorunluluğun olup olmadığı hususu açıklığa kavuşturulmamış, bu hususta davalı idarenin de gerekli izahatı yapmadığı belirtilmiş olmakla beraber, davacıya eski parsellerinin eşdeğerinde yeni arazi tahsisinin yapılmış olduğu tespitlerine de yer verildiği, toplulaştırma işlemi neticesinde davacıya verilen parsel yönünden herhangi bir eleştiri yapılmadığı, resen araştırma ilkesi uyarınca, yer tesliminden sonra yapılan değişikliğin gerekçesinin davalı idareden bildirilmesinin istenmesi, dosya içeriğinde bulunmayan davacının kadastral parselleri ile toplulaştırma neticesinde tahsis edilen parsellerin çakışık haritası ile ... ada ... parsel olarak planlanan komşu parsel malikinin kadastral parsellerinin ve komşu parsel malikine tahsis edilen parsellerin çakışık haritası ve dağıtım listelerinin temin edilerek, gerekirse yeni bir bilirkişi raporu alınmak suretiyle arazi değişiminin zorunlu ve/veya hakkaniyetli olup olmadığı hususunun şüpheye yer vermeyecek şekilde ortaya konulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ... ile Üye ...'un karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/10/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar Bölge İdare Mahkemesi kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında, kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.
karar