Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/1347 E. , 2025/1342 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1347
Karar No : 2025/1342
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DİĞER DAVALILAR : 1- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Valiliği
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:..., K:... sayılı kararı gereğince müteveffa babası ... adına tescil edilmesi gereken Yozgat ili, Yenifakılı ilçesi, ... (...) Köyü ... ada ... parsel nolu taşınmazın karara uygun olarak tesciline yönelik talebin reddine ilişkin Yozgat Valiliği Kadastro Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tapu iptali ve tescil davasında, Mahkemenin ... E.
... K. sayılı kararı ile davaya konu taşınmazın 15.400 m2 lik kısmının davacının babası ... üzerinde bırakılmasına karar verildiği, Kadastro Müdürlüğünce anılan karar uyarınca işlem yapılmasının reddedildiği, kararın uygulanmamasının Anayasa'nın 138. maddesiyle uyumlu olmadığı ve kanunda öngörülen usullere uygun olarak ortadan kaldırılmadıkça mahkeme kararının icrasının zorunlu olduğu, davacının babası lehine verilen tescil kararının icra edilmemesinin Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında yer alan mahkeme kararlarının bağlayıcılığı ve gecikmeksizin yerine getirilmesi gerektiği güvencesine aykırı olduğu, dolayısıyla Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiği kanaatine varılmış olduğundan davaya konu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş, bahse konu karara karşı davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün temyiz yoluna başvurması üzerine, uyuşmazlığın niteliği itibariyle 2577 sayılı yasanın 46. Maddesinde sayılan temyiz yoluna başvurulabilecek kararlar arasında yer almaması nedeniyle temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlem toplulaştırma işlemi olarak nitelendirildiğinden temyize tabi olduğu, davaya dahil edilen Devlet Su İşleri aleyhine de vekalet ücretine hükmedildiği, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne yapılan idari başvurunun reddedilmesinin hukuki sorumluluğunun kendilerine yüklenemeyeceği, dosyada toplulaştırma işleminin iptaline yönelik herhangi bir iddianın mevcut olmadığı, davanın muhatabının da kendileri olmaması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Davacı tarafından, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:..., K:... sayılı kararı gereğince müteveffa babası ... adına tescil edilmesi gereken ... ada ... parsel nolu taşınmazın karara uygun olarak tesciline yönelik talebin reddine ilişkin ... Valiliği Kadastro Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin, tapu iptali ve tescili davasında verilen adli yargı kararının uygulanması amacıyla yapılan başvurunun, sonradan yapılan arazi toplulaştırması işlemi nedeniyle reddedildiği gözetildiğinde uyuşmazlığın, niteliği itibariyle 2577 sayılı yasanın 46. maddesinde sayılan parselasyon işleminden kaynaklandığı anlaşıldığından, temyiz yoluna başvurulabilecek kararlar arasında yer aldığı sonucuna varılarak, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı temyiz isteminin reddine ilişkin kararı kaldırılarak, davalı idarenin esasa yönelik temyiz istemi incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararının KALDIRILMASINA,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 04/03/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Davacı tarafından, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:..., K:... sayılı kararı gereğince müteveffa babası ... adına tescil edilmesi gereken Yozgat ili, Yenifakılı ilçesi, ... (...) Köyü ... ada ... parsel nolu taşınmazın karara uygun olarak tesciline yönelik talebin reddine ilişkin Yozgat Valiliği Kadastro Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesinde "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." kurallarına yer verilmiştir.
Davacının murisi ... tarafından, Maliye Hazinesi ve Yenifakılı Belediyesi aleyhine açılan davada ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:..., K:... sayılı kararı ile Yozgat ili, Boğazlıyan ilçesi, ... Köyü ... ada, ... parselin ... adına tapulanması gereken 15.400,00 m² yüzölçümlü kısım için kayıt ve tesciline hükmedildiği, kararın Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği, Mahkemece kararın tapu müdürlüğüne gönderilmediği, davada Hazineyi temsil eden Mal Müdürü tarafından tapuya bilgi verilmediği, ... tarafından da tapu müdürlüğüne gidilerek infaz talebinde bulunulmadığı, 2016 yılında yapılan kadastro çalışmalarında ... ada, ... parselin Maliye Hazinesi adına tescilinin yapıldığı, DSİ Genel Müdürlüğünce 2020 yılında yapılan arazi toplulaştırması çalışması sonucu ... ada, ... nolu parselin bulunduğu yerde arazi toplulaştırması sonucunda çok sayıda parsel oluşturarak tapuya tescil edildiği, davacının babasının ölümü sonrası arazi toplulaştırma projesinin uygulaması sırasında tapunun babası adına hiç tescil edilmediği ve Hazine arazisi olarak tapuya kaydedildiğinin öğrenilmesi üzerine, davacı tarafından ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:..., K:... sayılı kararının uygulanması istemiyle 24/01/2022 tarihinde Yozgat Valiliği Kadastro Müdürlüğüne yapılan başvurunun, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın Maliye Hazinesi adına tapulandığı, mükerrer parsel oluşturulamayacağı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan davada, Yozgat Valiliği Kadastro Müdürlüğü'nün 01/02/2022 tarihli işlemi ile, davacının, mahkeme kararı ile ... ada ... parselin hissesine düşen kısmının babası adına tescil edilmesi gerekirken hazine adına tescilinin devam etmesi ve arazi toplulaştırma projesinin uygulaması sırasında farklı parsellerde şuyulandırılmış olması nedeniyle çifte tapu durumu oluşacağı gerekçesiyle davacının tescil başvurusunun yapılamıyacağı, DSİ tarafından yapılacak yeni bir uygulama ile sorunun çözülebileceğinin belirtilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Zira, Kadastro Müdürlüğü'nün toplulaştırma işlemleri nedeniyle davacı adına tescil edebileceği bir parsel bulunmadığından Asliye Hukuk Mahkemesi kararı dikkate alınarak yeniden toplulaştırma işlemi yapılmadan ya da önceki işlem geri alınmadan uyuşmazlığın çözümü mümkün değildir.
Esasen yapılması gereken, davacı tarafından DSİ genel Müdürlüğü'ne başvurulmak suretiyle, Asliye Hukuk Mahkemesi kararı dikkate alınarak yeni bir toplulaştırma işlemi yapılmasının talep edilmesi, talebin reddi halinde bu işlemin dava konusu edilmesidir. Görülmekte olan davada ise, Yozgat Valiliği Kadastro Müdürlüğü'nün 01/02/2022 tarihli işlemi dava konusu edilmiş olup toplulaştırma işleminin dava konusu edilmemiş olması nedeniyle toplulaştırma işlemi yönünden herhangi bir inceleme yapılamıyacağından, DSİ Genel Müdürlüğü'nün hasım mevkiine alınması ve aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu durumda, davanın doğru bir zemine oturtularak idari başvuru yolu tüketilmeksizin, başka bir ifade ile, mevcut hukuki duruma göre toplulaştırma yapılmasının ilgili idareden talep edilmesi yerine, davanın yanlış bir şekilde kurgulanması sonucu, idari yargı yerlerince idarenin yerine geçilerek idari eylem ve işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği açıktır.
Uyuşmazlıkta, öncelikle mevzuatın ilgililere tanıdığı idari başvuru yolu tüketilmeden (DSİ Genel Müdürlüğü'ne idari başvuru yapılmadan) toplulaştırma işleminin iptali istemiyle dava açılamayacağı, hazine adına kayıtlı taşınmaz hakkında tapuya kayıtlı malik yönünden işlem yapan ve dava konusu işlemin tesisi aşamasında herhangi bir ilgisi bulunmayan DSİ Genel Müdürlüğünün görülmekte olan davada hasım mevkiine alınamayacağı, dava konusu işlemin davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile doğrudan bir bağlantısının bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Nitekim davacının toplulaştırma işlemine yönelik herhangi bir hukuka aykırılık iddiasının da bulunmadığı görülmektedir.
Diğer taraftan, Tapu ve Kadastro Müdürlüğünün, parselde toplulaştırma çalışmaları yapıldığı için tesis edebileceği bir işlem bulunmamaktadır. Dava konusu edilen Yozgat ili, Yenifakılı ilçesi, ... (...) Köyü ... ada ... nolu parselin arazi toplulaştırma projesinin uygulaması sırasında farklı parsellerde şuyulandırılmış olması nedeniyle çifte tapu durumu oluşacağı gerekçesiyle davacının talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık yoktur.
Sonuç olarak, Kadastro Müdürlüğü'nün toplulaştırma işlemleri nedeniyle davacı adına tescil edebileceği bir parsel bulunmadığından dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, davanın reddedilmesi gerekirken işlemin iptaline yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.
(XX) KARŞI OY :
Dosyanın incelenmesinden, Davacının murisi ... tarafından Maliye Hazinesi ve Yenifakılı Belediyesi aleyhine ... Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tapu iptali ve tescil davasında, Mahkemenin ... E.... K. sayılı kararı ile davaya konu Yozgat ili, Boğazlıyan ilçesi, ... Köyü ... ada, ... parsel taşınmazın 15.400 m2 lik kısmının davacının babası ... üzerinde bırakılmasına ve adına kayıt ve tesciline hükmedildiği, kararın Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği, Mahkemece kararın tapu müdürlüğüne gönderilmediği, davada Hazineyi temsil eden Mal Müdürü tarafından tapuya bilgi verilmediği, ... tarafından da tapu müdürlüğüne gidilerek infaz talebinde bulunulmadığı, 2016 yılında yapılan kadastro çalışmalarında ... ada, ... parselin Maliye Hazinesi adına tescilinin yapıldığı, DSİ Genel Müdürlüğünce 2020 yılında yapılan arazi toplulaştırması çalışması sonucu ... ada, ... nolu parselin bulunduğu yerde arazi toplulaştırması sonucunda çok sayıda parsel oluşturarak tapuya tescil edildiği, davacının babasının ölümü sonrası arazi toplulaştırma projesinin uygulaması sırasında tapunun babası adına hiç tescil edilmediği ve Hazine arazisi olarak tapuya kaydedildiğinin öğrenilmesi üzerine, davacı tarafından ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:..., K:... sayılı kararının uygulanması istemiyle 24/01/2022 tarihinde Yozgat Valiliği Kadastro Müdürlüğüne yapılan başvurunun, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın Maliye Hazinesi adına tapulandığı, mükerrer parsel oluşturulamayacağı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu işlemin arazi toplulaştırma işlemine karşı açılan (toplulaştırma işleminin hukuka aykırı olduğuna ilişkin) bir dava olmadığı, dolayısıyle davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile bağlantısının bulunmadığı, dolayısıyla Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün davada hasım olarak alınmasının hukuka uygun olmadığı, diğer taraftan, Tapu ve Kadastro Müdürlüğünün de toplulaştırma işlemleri nedeniyle davacı adına tescil edebileceği bir parsel bulunmadığından davacının ancak adli yargı merciinde açacağı, istirdat davası ile taşınmazın adına tescilini sağlaması gerektiği açık olduğundan, dava konusu işlemin iptaline ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle karara katılmıyorum.
karar